Η εξαφάνιση των γκράφιτι θ’ αποτελέσει το πρώτο βήμα του εξευγενισμού των Εξαρχείων. Θ’ ακολουθήσουν όσοι κάτοικοι δεν «χωράνε» στις προδιαγραφές της νέας Πλάκας...
Ξενοδοχείο διά ροπάλου
Ενα προγραμματικό ντοκουμέντο για τον «εξευγενισμό» (και) των Εξαρχείων.
Επιστρέφοντας από τις διακοπές, η στήλη σήμερα θα πρωτοτυπήσει θεματολογικά. Αντί για κάποια παλιά ιστορία, θα μας απασχολήσει μια εξαιρετικά πρόσφατη υπόθεση, στο μεταίχμιο μεταξύ παρελθόντος κι επικαιρότητας: τα σχέδια «εξευγενισμού» (gentrification) του ιστορικού κέντρου της Αθήνας που καταρτίστηκαν κατά τα πρώτα χρόνια της κρίσης και, όπως όλα δείχνουν, εφαρμόζονται σήμερα πιλοτικά από την κυβέρνηση Μητσοτάκη στα πολύπαθα Εξάρχεια.
Γι’ αυτά τα τελευταία, δεν χρειάζεται βέβαια ιδιαίτερη οξύνοια για ν’ αντιληφθεί κανείς την πραγματική στοχοθεσία της νέας κυβέρνησης. Αρκεί να διαβάζει προσεκτικά τον φιλικό της Τύπο, ιδίως την «Καθημερινή». Από τα ενθουσιώδη ρεπορτάζ της, η αποστασιοποίηση των οποίων θυμίζει πλέον κάτι ανάμεσα στον «Ελεύθερο Κόσμο» της χούντας και την «Πράβντα» της ύστερης σοβιετικής περιόδου, διαπιστώνουμε δύο κυρίως πράγματα.
«Η επιτυχής αναμόρφωση μιας αστικής περιοχής προϋποθέτει την απομάκρυνση όσων διαμένουν ή εργάζονται στον χώρο πριν από την παρέμβαση»
Μελέτη του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδας για το ιστορικό κέντρο της Αθήνας (2011)
Πρώτον, την απελπιστικά φτωχή «σοδειά» των πολυδιαφημισμένων αλλεπάλληλων εκκαθαριστικών επιχειρήσεων, όσον αφορά την υποτιθέμενη πάταξη της εγκληματικότητας: όταν ύστερα από οκτώ αλλεπάλληλα μπλόκα κι εκατοντάδες «ελέγχους ατόμων» έχουν συλληφθεί όλοι κι όλοι 22 άνθρωποι, 3 Ελληνες και 19 αλλοδαποί από χώρες της Μέσης Ανατολής, «για κατοχή ναρκωτικών και παράνομη είσοδο στη χώρα» («Κ» 25/8 −προσέξτε το πονηρό ανακάτεμα των δύο παντελώς άσχετων «αδικημάτων»), η αποτυχία του εγχειρήματος βγάζει μάτι: ακόμη και στο Κολωνάκι να εξαπολύονταν παρόμοια μπλόκα τις ίδιες ώρες, μάλλον περισσότερους εγκληματίες, με ή χωρίς εισαγωγικά, θα απέδιδαν!
Ακόμη χειρότερα εξελίχθηκαν, ως γνωστόν, τα πράγματα με το χτύπημα στις 26/8 των τεσσάρων καταλήψεων (από τις 23, την εκκένωση των οποίων είχε προαναγγείλει μια μέρα νωρίτερα το ίδιο ρεπορτάζ). Στοιχειώδης αντιληπτική ικανότητα μαθητή Γυμνασίου αρκεί, βέβαια, για να καταλάβει κανείς πως η όποια (πραγματική) εγκληματικότητα δεν καταπολεμάται με ΜΑΤ και με εκ των προτέρων πολυδιαφημισμένες «σκούπες» για τα μάτια των καναλιών.
Η στόχευση αυτών των επιδρομών βρίσκεται, άλλωστε, αλλού: στην πυροδότηση των αναμενόμενων μαζικών βίαιων αντιδράσεων, που θα προσδώσουν στην κήρυξη πολέμου κατά της «ανομίας» και του υποτιθέμενου «αβάτου» της μια εκ των υστέρων κοινωνική «νομιμοποίηση». Ανοίγοντας τον δρόμο για το δεύτερο σκέλος της επιχείρησης: τον επικερδή (για κάποιους) «εξευγενισμό» της κεντρικότατης αθηναϊκής συνοικίας, με δραστική -όπως προβλέπουν τα σχετικά εγχειρίδια- αλλαγή μιας μεγάλης μερίδας του σημερινού πληθυσμού της.
Το διαπιστώνουμε από τις βασικές συντεταγμένες του «σχεδίου για την ανάπλαση των Εξαρχείων» που αποκάλυψε η ίδια πάντα κυβερνητική εφημερίδα στα μέσα του καλοκαιριού (11/8), όταν ξεκινούσαν οι επιδρομές της ΕΛ.ΑΣ.
«Κατ’ αρχάς», διαβάζουμε εκεί, το σχέδιο «προβλέπει τη συγκρότηση ομάδας περίπου 50 στελεχών από διάφορες υπηρεσίες του δήμου, που θα προχωρήσουν σε άμεσες παρεμβάσεις για την “επαναφορά της λειτουργικότητας” στη γειτονιά. Αποστολή της ιδιότυπης task force για τα Εξάρχεια θα είναι το βάψιμο των τοίχων που είναι καλυμμένοι με γκράφιτι, η αποκατάσταση της λειτουργίας του δημοτικού φωτισμού, η αποκατάσταση φθορών σε κοινόχρηστους χώρους καθώς και το σφράγισμα όσων κτιρίων εκκενώνονται από καταληψίες. [...] Οι κάδοι απορριμμάτων θα αντικατασταθούν σταδιακά με νέους, βυθιζόμενους, ενώ το πάρκο στην οδό Ναυαρίνου (πρώην υπαίθριο πάρκινγκ) θα περάσει στη δικαιοδοσία του δήμου. Εχουν προβλεφθεί οικονομικά κίνητρα για την εγκατάσταση νέων επιχειρήσεων, μέσω του Περιφερειακού Επιχειρησιακού Προγράμματος (ΠΕΠ) Αττικής, όπως και κίνητρα για την ανακαίνιση “γερασμένων” κτιρίων. [...] Μακροπρόθεσμα, σε ορίζοντα από δύο έως πέντε χρόνια, προβλέπονται η ενοποίηση του Αρχαιολογικού Μουσείου με το κτίριο του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, η κατασκευή και έναρξη λειτουργίας του μετρό στην πλατεία και η εφαρμογή θεσμικού πλαισίου για την αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων ακινήτων».
Αντί για αμείλικτη καταστολή της βαριάς εγκληματικότητας, που σύμφωνα με τη νεοδημοκρατική προπαγάνδα έχει μετατρέψει σε άντρο της την εμβληματική συνοικία, πληροφορούμαστε λοιπόν πως η περίφημη εκκαθάριση αποβλέπει στην εξαφάνιση των ενοχλητικών... γκράφιτι και στην παροχή υλικών κινήτρων για εγκατάσταση επιχειρήσεων, ανακαίνιση κτιρίων και άλλα συναφή. Ακόμη και το παρκάκι που φυτεύτηκε από τους κατοίκους που «απαλλοτρίωσαν» με βαριοπούλες ένα εγκαταλειμμένο πάρκινγκ στις αρχές του 2009, ως άμεση προέκταση και κατάκτηση της λαϊκής κινητοποίησης εκείνου του τόσο συκοφαντημένου Δεκέμβρη, θα περάσει στην αρμοδιότητα του ανιψιού του πρωθυπουργού −για να μη μείνει ίσως τίποτα να θυμίζει τις θετικές όψεις της περίφημης «ανομίας». Οπως ακριβώς προβλέπουν εδώ και χρόνια οι σχετικές οδηγίες του συλλογικού φορέα που πρωταγωνίστησε στην καμπάνια για τον προσοδοφόρο «εξευγενισμό» του αθηναϊκού κέντρου.
Η κραυγή των ξενοδόχων
Αναφερόμαστε, φυσικά, στη μελέτη «Γκετοποίηση τμήματος του ιστορικού κέντρου της Αθήνας» που συντάχθηκε το 2010 με πρωτοβουλία του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδας και την επόμενη χρονιά κυκλοφόρησε σε βιβλίο, με συνεκδότη την «Κίνηση Πολιτών Κέντρου Αθήνας».
Ο συντάκτης του, Κυριάκος Ρερρές, οικονομολόγος με διδακτορικό στις «μεθόδους ποσοτικής ανάλυσης», ήταν επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και προβλέψεων (ΙΤΕΠ) που έχει συσταθεί από το Επιμελητήριο με σκοπό την εκπόνηση μελετών και την «παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών» σε εμπλεκόμενους κρατικούς φορείς.
