«Όλοι οι άνεργοι να κληθούν να δουλέψουν όπου τους χρειάζεται η Πολιτεία, η Τοπική Αυτοδιοίκηση και ο Ιδιωτικός Τομέας. Από το να μαζεύουν ελιές (χιλιάδες τόνοι παραμένουν αμάζευτες), ή άλλα αγροτικά προϊόντα, να καθαρίσουν τις παραλίες ή δρόμους, να φυτέψουν δένδρα, να κάνουν βοηθητικές εργασίες σε τεχνικά έργα, σε μαγαζιά, συνεργεία, επιχειρήσεις, ανάλογα με την ηλικία, τις δεξιότητες, την έφεση και την όρεξη του καθενός.
Ταυτόχρονα, να ζητηθεί από τις επιχειρήσεις αν θα τους ενδιέφεραν κάποιοι εργάτες, ή υπάλληλοι για 3 μήνες χωρίς επιβάρυνση. Είναι σημαντικό οι άνεργοι με την εθελοντική εργασία να ξετριφτούν, να μπούνε σε κάποια δράση, έστω και ταπεινή. Να έρθουν σε επαφή με τους αυριανούς εργοδότες. Ακόμα και οι τελειόφοιτοι του Γυμνασίου και οι Πρωτοετείς και Δευτεροετείς των ΑΕΙ, κλπ., να εργάζονται το καλοκαίρι 5 βδομάδες σε αντίστοιχες εργασίες για να αποκτήσουν κάποια στοιχειώδη εργασιακή εμπειρία.
Παράλληλα, θα βγει και κάποιο επωφελές έργο για την Χώρα, τώρα που υπάρχει ανάγκη! Το ένα θα ανατροφοδοτεί το άλλο! Η παραγωγή κάποιου έργου θα δημιουργήσει ευκαιρίες και ανάγκη και πραγματική ζήτηση για περισσότερο έργο (και περισσότερες πραγματικές και κανονικά αμειβόμενες θέσεις εργασίας).
(…) Οι νέοι μας αποφοιτούν από τα λύκεια και τα πανεπιστήμια με ελάχιστη τεχνογνωσία (skills). Προτείνω όλοι οι νέοι και οι νέες από 17-23 ετών να ενταχθούν σε προγράμματα μαθήτευσης (apprenticeship) στα εργοστάσια και τις βιομηχανικές μονάδες της χώρας (όχι σε γραφεία) για δύο καλοκαίρια. Με αμοιβή μόνο χαρτζιλίκι για οδοιπορικά και φαγητό. Έτσι θα αποκτήσουν κάποιες χρήσιμες δεξιότητες και θα καταλάβουν ‘τι θα πει δουλειά’».
Πέτρος Δούκας (πρώην υφ. Οικονομικών), «Get Greece Back to Work. 90+ προτάσεις για ένα Ελληνικό New Deal»
Πρόλογος
To workfare είναι μια λέξη που δεν
υπάρχει ακόμα στο πολιτικό λεξιλόγιό μας. Ωστόσο, η έννοια της
«ανταποδοτικής πρόνοιας», όπως θα μπορούσαμε να μεταφράσουμε τον όρο,
δεν είναι ξένη σαν εμπειρία σε πολλούς και πολλές ανέργους, όπως θα
φανεί στο κείμενο που ακολουθεί. Ορίζοντάς το πρόχειρα, το workfare
αποτελεί μια προσπάθεια των αφεντικών να επιβάλλουν την εργασία σε ένα
ιδιαίτερα «ανθεκτικό» πληθυσμό ανέργων. Θεωρούμε, απλά, ότι αποτελεί μια
από τις πιο καίριες στρατηγικές του κεφαλαίου για να εξέλθει από την
οικονομική κρίση, η οποία, μην το ξεχνάμε, ακόμα μαίνεται στην καρδιά
του καπιταλιστικού συστήματος.
Γιατί να ασχοληθούμε με κάτι που δεν έχει
γίνει ακόμα γεγονός της επικαιρότητας; Επιλέξαμε ήδη από τον περασμένο
χρόνο να ασχοληθούμε θεωρητικά και πρακτικά με το ζήτημα των σύγχρονων
εργασιακών σχέσεων και της οργάνωσης των ανέργων. Για τον απλούστατο
λόγο ότι η πλειοψηφία των ατόμων που συμμετέχουν στη συνέλευσή μας είναι
άνεργες και άνεργοι – ακόμα και αν δεν ορίζουν τον εαυτό τους ως
τέτοιο. Σε αυτό το πλαίσιο, το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί κομμάτι
ενός ευρύτερου πολιτικού σχεδιασμού της ΣΚΥΑ πάνω στο ζήτημα των
σύγχρονων εργασιακών σχέσεων και της οργάνωσης των ανέργων. Ο σχεδιασμός
αυτός περιλαμβάνει αφενός μια διερεύνηση των συντελούμενων
μετασχηματισμών της εργασίας από τα πάνω, από την πλευρά δηλαδή των
στρατηγικών κινήσεων του κεφαλαίου και του κράτους, εγχώρια και διεθνώς.
Αφετέρου, αλλά εξίσου σημαντικά, περιλαμβάνει μια ανάλυση από τα κάτω,
από την πλευρά δηλαδή της εμπειρίας των ίδιων των ανέργων/επισφαλών και
των αγώνων που ξεκινάνε με τα νέα προγράμματα επιβολής της εργασίας. Δεν
θέλουμε να προσεγγίσουμε το ζήτημα της ανεργίας ή της επισφάλειας
γενικώς και αορίστως, αλλά να συνδεθούμε και να οργανωθούμε μαζί με
άνεργες και άνεργους μαζί με τους οποίους βρισκόμαστε αυτή τη στιγμή
στην αιχμή του δόρατος των πειραματισμών για την αναδιάρθρωση της
εργασίας [1].
Το κείμενο, λοιπόν, που παρουσιάζεται εδώ
αποτελεί το πρώτο μόνο μέρος μιας συζήτησης που έχει ανοίξει πάνω στις
συνθήκες εργασίας και οργάνωσης των αντιστάσεών μας. Πρόθεσή του είναι
να «διαβάσει» τις αλλαγές στην αντιμετώπιση της ανεργίας μέσα στο
ιστορικό και κοινωνικό τους πλαίσιο, ως επίθεση των αφεντικών στη
ζωντανή εργασία, και όχι, όπως θέλουν κάποιοι, ως επίθεση διάφορων
εθνικών μπλοκ κεφαλαίου ενάντια στην Ελλάδα. Σκοπός του είναι η σε βάθος
χρόνου θεωρητική οχύρωση (του νέου κύκλου) των ταξικών αγώνων των
«ωφελούμενων ανέργων» που ξεκινάνε μαζί με τα καινούρια προγράμματα
«κοινωφελούς εργασίας». Για αυτό το λόγο, παρουσιάζουμε στο πρώτο μέρος
του κάποιες σκέψεις για την τρέχουσα κατάσταση της προσπάθειας επιβολής
της εργασίας από το ελληνικό κράτος, ειδικά μετά την εμπειρία της πρώτης
φάσης των «προγραμμάτων κοινωφελούς εργασίας», και των αγώνων που
δόθηκαν μέσα σε αυτά. Στο δεύτερο μέρος του, παρουσιάζουμε συνοπτικά την
ιστορία του workfare και κάποια προσωρινά συμπεράσματα από τους
πρόσφατους, αλλά και τους παλαιότερους αγώνες που έχουν δοθεί ενάντια σε
αυτό, κυρίως στη Μεγάλη Βρετανία.


