Η εισήγηση του Λεωνίδα Βατικιώτη στην εκδήλωση του ΚΟΜΜΟΝ που πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 25 Μαΐου 2015.…
Όταν τα ήπια επιχειρήματα, για το «σπίτι των λαών», τη δυνατότητα της ΕΕ να μεταρρυθμιστεί και την πειθώ των λογικών επιχειρημάτων, καταρρέουν τότε επιστρατεύεται το τελευταίο επιχείρημα των Μνημονιακών και νεοφιλελεύθερων: Η ρήξη εμφανίζεται σαν ισοδύναμο της επιστροφής στην «εποχή των σπηλαίων».
Αξίζει έτσι
να επιχειρήσουμε να σκιαγραφήσουμε το περίγραμμα της επόμενης μέρας της
ρήξης, δηλαδή της αθέτησης πληρωμών και της μονομερούς διαγραφής του
δημόσιου χρέους και της εξόδου από την ευρωζώνη και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Είναι αναγκαίο δε να τονισθεί το τεράστιο μεθοδολογικό πρόβλημα που
εγείρεται καθώς με τα δεδομένα του σήμερα επιχειρείται να λυθεί μια
εξίσωση του αύριο, όταν όλες οι παράμετροι του προβλήματος θα έχουν
αλλάξει άρδην. Πρόκειται μάλιστα για περιορισμό που δεν επιδρά μόνο ούτε
καν κυρίως αρνητικά, δεδομένου ότι η σύγκρουση με το κεφάλαιο θα
στερήσει την κοινωνία από πολύτιμους και υπαρκτούς πόρους (πχ τα 6 δισ.
καθαρών εισροών από τις δοσοληψίες με την ΕΕ το 2015), αλλά κατά βάση
θετικά, δεδομένης της ασύλληπτης καταστροφής παραγωγικών δυνάμεων, που
τείνει να λάβει ενδημικό χαρακτήρα: από την ανεργία που έχει
σταθεροποιηθεί στο 26%, μέχρι το αργούν παραγωγικό δυναμικό που στη
βιομηχανία αγγίζει το 34%.
Επτά είναι
οι τομείς που θα επηρεαστούν άμεσα την επόμενη μέρα της ρήξης κι έχουν
επίσης σημασία τόσο για τα λαϊκά εισοδήματα όσο και για την οικονομία:
Νόμισμα, χρηματοδότηση εισαγωγών και ελλειμμάτων του κρατικού
προϋπολογισμού, τράπεζες, διατροφή, ενέργεια και φάρμακα.
Η ισοτιμία
του νέου νομίσματος το πρώτο χρονικό διάστημα θα είναι συνδεδεμένη και
σε σχέση ένα προς ένα με το ευρώ, παρότι η ισοτιμία που αντιστοιχεί στη
δομή της ελληνικής οικονομίας είναι χαμηλότερη ακόμη κι απ’ αυτήν που
έχει σήμερα το ευρώ: Μια ισοτιμία ιδανικά «μαλακή» (λόγω της παρουσίας
των νοτίων χωρών στην ευρωζώνη) για να μπορεί να εξάγει η Γερμανία,
καταστροφικά «σκληρή» ωστόσο για την περιφέρεια. Η πρόσδεση στο ευρώ θα
είναι πολιτική απόφαση για να αποτραπούν τιμωρητικού χαρακτήρα
κερδοσκοπικές επιθέσεις στη νέα δραχμή και τα απανωτά σοκ στις
καθημερινές συναλλακτικές συνήθειες. Ανάλογες πρακτικές «σύνδεσης» δεν
ακολουθούνται μόνο από «κλειστές οικονομίες», αλλά και από
υπερ-διεθνοποιημένες όπως του Χονγκ Κονγκ. Οι επιπτώσεις της υποτίμησης
στα λαϊκά εισοδήματα μπορούν να εξουδετερωθούν με ανάλογες μισθολογικές
αυξήσεις, ενώ στο επίπεδο τιμών, όπως έχει δείξει ο Θ. Μαριόλης, θα
είναι ελεγχόμενες. Δεν θα προκύψει δηλαδή ανεξέλεγκτος πληθωρισμός.
Κίνδυνος που είναι αστείο να προβάλλεται σε μια οικονομία η οποία πάσχει
από αποπληθωρισμό και, σε επίπεδο ευρωζώνης, για την αντιμετώπισή του
ξοδεύονται μηνιαίως 60 δισ. ευρώ, μέσω του προγράμματος Ποσοτικής
Χαλάρωσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Δάνεια που έχουν συναφθεί
σε ευρώ, με νόμο θα μετατραπούν στο νέο νόμισμα.
Το αναγκαίο
συνάλλαγμα για την κάλυψη του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου που
(χωρίς καύσιμα και πλοία) ανήλθε το 2014 σε 8,13 δισ. ευρώ (από 16,04
δισ. το 2010) μπορεί να καλυφθεί από το πλεονασματικό ισοζύγιο
ταξιδιωτικών υπηρεσιών που το 2014 ανήλθε σε 11,32 δισ. ευρώ (13,39 δις.
εισπράξεις μείον 2,07 πληρωμές). Η μικρή παρουσία καθετοποιημένων
τουριστικών δραστηριοτήτων, που ελέγχονται από πολυεθνικές-παρά την
αυξανόμενη τους διείσδυση στον κλάδο τα τελευταία χρόνια, επιτρέπει σε
μια κυβέρνηση να παρέχει τα κατάλληλα κίνητρα για να συγκεντρώσει αυτούς
τους πόρους. Επιπλέον το κλίαρινγκ (μη εγχρήματες μορφές ανταλλακτικού
εμπορίου) μπορεί να υποκαταστήσει την ανάγκη συναλλάγματος, ενώ έξυπνα
μέτρα προώθησης των εισαγωγών, όπως αυτά που εφαρμόζει πετυχημένα η
Αργεντινή με την υποχρέωση που αναλαμβάνει κάθε εισαγωγέας να εξάγει ένα
συγκεκριμένο ποσοστό της αξίας των εισαγωγών του, περιορίζουν την
ανάγκη σε συνάλλαγμα και τονώνουν τις εξαγωγές.






