Ο ποταμός Ερασίνος
Ευθύνες για τις πλημμύρες στο… τερατώδες αττικόψαρο
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ18.11.24 15:32Τάσος Σαραντής
Tα παραμύθια της κυβέρνησης για τα αντιπλημμυρικά έργα στον ποταμό Ερασίνο και το Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας. ● Με αφηγήματα Ταχιάου, Χαρδαλιά κατηγορεί τις περιβαλλοντικές οργανώσεις για να καλύψει την ανικανότητά της και επιλέγει τη συγκάλυψη αντί για τη συμμόρφωση στην ενωσιακή περιβαλλοντική νομοθεσία, δίνοντας προτεραιότητα στην παράκαμψη των αποφάσεων του ΣτΕ.
Eπιχειρώντας να καλύψει την ανικανότητά της σε ό,τι αφορά την αντιπλημμυρική προστασία και τις συνεχείς παραβιάσεις της ενωσιακής περιβαλλοντικής νομοθεσίας και φοβούμενη τις τυχόν πλημμύρες που ενδέχεται να προκύψουν μετά από τις εκτεταμένες πυρκαγιές του καλοκαιριού, η κυβέρνηση αντί για τη συμμόρφωση επιλέγει και πάλι τη συγκάλυψη και αποκαλύπτει ότι σταθερή επιδίωξή της είναι η παράκαμψη των αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας και εν τέλει οι προσφυγές σε αυτό.
Αυτή τη φορά δαιμονοποιεί το αττικόψαρο, ένα ψάρι 3 έως 7 εκατοστών, που δεν το ήξερε ούτε η μάνα του, το οποίο θεωρείται δυνάμει απειλούμενο, και ρίχνοντας την ευθύνη στις περιβαλλοντικές οργανώσεις.
Ολα ξεκίνησαν όταν σε συνέντευξή στον ΣΚΑΪ, ο υφυπουργός Μεταφορών και Υποδομών Νίκος Ταχιάος ανέφερε ότι «ειδικά στον Ερασίνο έχει σταματήσει η αντιπλημμυρική παρέμβαση που κάνουμε επειδή έχει παγώσει η χορήγηση του δανείου από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, κατόπιν καταγγελιών που υπήρξαν από περιβαλλοντικές οργανώσεις ότι κινδυνεύει το αττικόψαρο». Σημειώνεται ότι αντίστοιχες αναφορές στο αττικόψαρο είχαν γίνει και από τον περιφερειάρχη Αττικής, Ν. Χαρδαλιά, για το υπό εξέλιξη έργο διευθέτησης στο Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας.
Τα βολικό αφήγημα του αττικόψαρου συνεχίστηκε την περασμένη Πέμπτη στον ΑΝΤ1, στην εκπομπή του Νίκου Χατζηνικολάου με τον ίδιο τον παρουσιαστή να αναρωτιέται: «Θα τρελαθούμε τελείως, μιλάμε για το αττικόψαρο όταν κινδυνεύουν ανθρώπινες ζωές;». Στην εκπομπή τοποθετήθηκε και πάλι ο Ν. Ταχιάος αναφέροντας: «Το αττικόψαρο ήταν ένα θέμα που ιντρίγκαρε προφανώς τον δημόσιο διάλογο σχετικά με τα αντιπλημμυρικά έργα, αλλά στην πραγματικότητα το πρόβλημα είναι ότι ενώ υπάρχει ένα γιγαντιαίο πρόγραμμα αντιπλημμυρικών έργων στην Αττική του υπουργείου, που υπερβαίνει τα 300 εκατομμύρια ευρώ, αυτό δεν μπορεί να προχωρήσει ούτε με τους ρυθμούς που θέλουμε και στην πράξη σε ένα μεγάλο βαθμό κωλύεται ακριβώς επειδή υπάρχουν οξύτατες αντιδράσεις από περιβαλλοντικές οργανώσεις, οι οποίες επιδίδονται πολλές φορές σε έναν ακραίο ακτιβισμό».
Και πώς ξεπερνιούνται αυτά τα εμπόδια από την κυβέρνηση; «Είναι στη διάθεση του ελληνικού Κοινοβουλίου να αποφασίσει καθ’ υπέρβαση του ΣτΕ και της νομολογίας να μη δεχόμαστε να μπλοκάρει κανένας κανένα έργο», ανέφερε ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Βασίλης Κικίλιας. Λίγο αργότερα, ο περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς αναφέρθηκε σε νομοθετική ρύθμιση που έχει παλέψει μαζί με τον Κικίλια, έτσι ώστε τα έργα της Περιφέρειας να μπορούν να αδειοδοτηθούν κάθετα και αν υπάρχει αντίρρηση από κάποιους να υπάρχει μία άπαξ προσφυγή στο ΣτΕ, με απόφαση εντός-δύο μηνών και τέλος.
Τελικά, ποια είναι στην πραγματικότητα η σχέση που έχουν το αττικόψαρο και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις με τα αντιπλημμυρικά έργα στον Ερασίνο και στην Αττική και την κυβερνητική προπαγάνδα; Την απάντηση δίνουν 11 περιβαλλοντικές οργανώσεις.
Οι καταγγελίες της ΕΤΕπ
Η περιοχή που διατρέχει ο ποταμός Ερασίνος εντάσσεται σε πολλαπλά καθεστώτα προστασίας: είναι χαρακτηρισμένη ως υγρότοπος Α’ προτεραιότητας, Ειδική Ζώνη Διατήρησης (περιοχή του δικτύου Natura 2000), περιοχή με γεωργική χρήση γης, Ζώνη Οικιστικού Ελέγχου και «Τοπίο Ιδιαιτέρου Φυσικού Κάλλους». Η κοίτη του ποταμού περνάει επίσης μέσα από ιδιαίτερα σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους. Οι προσφυγές περιβαλλοντικών οργανώσεων κατά των περιβαλλοντικών αδειοδοτήσεων (ΑΕΠΟ) του έργου διευθέτησης του Ερασίνου είχαν απορριφθεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας αρχικά το 2013 και ξανά το 2020. Επομένως, το έργο δεν σταμάτησε από τα δικαστήρια, αλλά επειδή παραιτήθηκε ο αρχικός ανάδοχος για οικονομικούς λόγους και χρειάστηκε να αναδειχθεί άλλος.
Η σύμβαση με τον νέο ανάδοχο για το έργο στον Ερασίνο υπογράφηκε μετά τη δημοσίευση του πορίσματος του Μηχανισμού Καταγγελιών της ΕΤΕπ
Τον Μάιο 2023, ο Μηχανισμός Καταγγελιών της χρηματοδότριας του έργου Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), κατόπιν καταγγελιών περιβαλλοντικών οργανώσεων και πολιτών, διέγνωσε παραβιάσεις της ενωσιακής περιβαλλοντικής νομοθεσίας, μεταξύ άλλων:
1) Παραβίαση της Οδηγίας Πλαίσιο για τα Υδατα (ΟΠΥ), δεδομένου ότι προβλέπονται νέες υδρομορφολογικές αλλοιώσεις (διευθέτηση της κοίτης με τσιμέντο και συρματοκιβώτια), που υποβαθμίζουν την κατάσταση του ποταμού, χωρίς να έχει χορηγηθεί η σχετική εξαίρεση από την απαγόρευση της υποβάθμισης των υδάτων (άρθρο 4, παρ. 7, ΟΠΥ) εκ των προτέρων.
2) Παραβίαση της Οδηγίας για τους Οικότοπους γιατί ενώ πρόκειται για περιοχή Natura 2000 που επηρεάζεται σημαντικά από το έργο διευθέτησης, δεν είχε χορηγηθεί η σχετική εξαίρεση (άρθρο 6, παρ. 3 της Οδηγίας), λαμβανομένων υπόψη των στόχων διατήρησης. Ως παράδειγμα αναφέρθηκε η περίπτωση του ενδημικού είδους αττικόψαρου, που δεν αξιολογείται καθόλου στη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Τα πορίσματα αυτά υιοθετήθηκαν από την ΕΤΕπ, που με την από 29/12/2023 σύμβασή της με το Ελληνικό Δημόσιο πάγωσε τη χρηματοδότηση του έργου μέχρι την ολοκλήρωση ενός σχεδίου διορθωτικής δράσης, που θα περιλαμβάνει την εξέταση της εφαρμογής των προαναφερόμενων εξαιρέσεων. Αντίστοιχα έπραξε και η Τράπεζα Ανάπτυξης του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Αυτοψία του υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Βασίλη Κικίλια στο Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας τον Οκτώβριο του 2023 | EUROKINISSI/ΘΑΝΑΣΗΣ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ
«Φωτογραφική» διάταξη
Το Ελληνικό Κράτος, αντί να συμμορφωθεί, ως όφειλε στο πλαίσιο της καλόπιστης συνεργασίας, αναθεωρώντας την πλημμελή περιβαλλοντική αδειοδότηση, προχώρησε σε συγκάλυψη. Ειδικότερα, στη 2η Αναθεώρηση του Σχεδίου Διαχείρισης Λεκάνης Απορροής Ποταμών (ΣΔΛΑΠ) του Υδατικού Διαμερίσματος Αττικής υιοθετήθηκε «φωτογραφική» διάταξη για τον Ερασίνο και το Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας, σύμφωνα με την οποία στα «έργα εθνικής σημασίας», δηλαδή αυτά που «τρέχει» το υπουργείο Υποδομών, η εξαίρεση από την απαγόρευση της υποβάθμισης των υδάτων μπορεί να δύναται και εκ των υστέρων! Δηλαδή και μετά το στάδιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, χωρίς δημόσια διαβούλευση με συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων και του κοινού, αλλά με μία απλή αίτηση του υπουργείου Υποδομών προς το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Μάλιστα, η ρήτρα αυτή υιοθετήθηκε και στα υπόλοιπα υδατικά διαμερίσματα της χώρας χωρίς να ληφθούν υπόψη τα αρνητικά σχόλια 10 και πλέον περιβαλλοντικών οργανώσεων, που προειδοποιούσαν για τον κίνδυνο καταδίκης της χώρας μας από το Δικαστήριο της Ε.Ε. λόγω του οριζόντιου, συστηματικού και γεωγραφικά εξαπλωμένου χαρακτήρα της παράβασης. Ηδη, η χώρα μας έχει παραπεμφθεί στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, λόγω της καθυστέρησης υιοθέτησης των ΣΔΛΑΠ, καθώς και των Σχεδίων Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας. Μάλιστα, τα τελευταία δεν έχουν ακόμη εγκριθεί. Το ΣΔΛΑΠ Αττικής έχει προσβληθεί από περιβαλλοντικούς φορείς και πολίτες ενώπιον του ΣτΕ τόσο για τον Ερασίνο όσο και για το Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας. Εξάλλου, η νέα Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση για τις επιπτώσεις του έργου διευθέτησης στην περιοχή Natura 2000 έχει ανατεθεί σε μελετητές από τον Αύγουστο 2023 και δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Τελευταίο, αλλά όχι λιγότερο σημαντικό: ο Ερασίνος δεν διέρχεται από αστικές περιοχές και επομένως δεν τίθεται ζήτημα αντιπλημμυρικής προστασίας αστικών υποδομών. Αυτό, παραδόξως, αναγνωρίστηκε και από τον Ν. Ταχιάο, ο οποίος ενώ αρχικά ανέφερε ότι «πρέπει να λάβουμε αποφάσεις οι οποίες έως έναν βαθμό θα αλλοιώσουν αυτό που θεωρούμε ως δεδομένο φυσικό τοπίο, αλλά θα γίνει προς όφελος των κατοίκων, κυρίως για την ασφάλειά τους», στη συνέχεια απαντώντας στην ερώτηση αν εκεί που έχει μπλοκαριστεί το έργο (στον Ερασίνο) υπάρχει κίνδυνος για πλημμύρες, απάντησε: «Εεε, δεν θα έλεγα... δεν έχω την εντύπωση ότι είναι τόσο επικίνδυνο όσο λέμε» και επικαλέστηκε ως άλλο κίνδυνο τις ρήτρες για την καθυστέρηση στον εγκατεστημένο εργολάβο.
Στην πραγματικότητα όμως, η σύμβαση με τον νέο ανάδοχο για το έργο στον Ερασίνο υπογράφηκε μετά τη δημοσίευση του πορίσματος του Μηχανισμού Καταγγελιών της ΕΤΕπ, ενώ ήταν γνωστό ότι η σχετική χρηματοδότηση παγώνει. Οσον αφορά τη φερόμενη προστασία του ίδιου του υγρότοπου από τον κίνδυνο πλημμύρας, σύμφωνα με την έκθεση πορισμάτων του Μηχανισμού Καταγγελιών της ΕΤΕπ «...η [περιβαλλοντική] έκθεση (ΜΠΕ 2017) δεν εκφράζει την επιστημονική θεωρία που υποστηρίζει ότι οι υγρότοποι είναι τα καλύτερα περιβάλλοντα για την ισορροπία των υδατικών συστημάτων: τα οικοσυστήματα των χερσαίων υγροτόπων απορροφούν τα πλεονάζοντα ύδατα και βοηθούν στην πρόληψη των πλημμυρών και της ξηρασίας...».
Γενικότερα, όσον αφορά τα αντιπλημμυρικά έργα, ήδη μετά τον Daniel στη Θεσσαλία, η ΕΤΕπ (γνωστή και ως «κλιματική Τράπεζα») αναγνώρισε δημόσια την κραυγαλέα αποτυχία των μεγάλων έργων από τσιμέντο για την προστασία από τα ολοένα και συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα και υιοθετεί πλέον ως πιο αποτελεσματικές τις λύσεις βασισμένες στη φύση για τον μετριασμό των πλημμυρών στην Ελλάδα, όπως η διεύρυνση των ποταμών και η σύνδεσή τους με τις πλημμυρικές πεδιάδες τους, η δημιουργία παρόχθιων δασών και η αφαίρεση ανθρωπογενών δομών που έχουν κατασκευαστεί για τον έλεγχο ή την παρεμπόδιση της ροής των ποταμών.
«Επομένως, αντί να κατηγορεί η Πολιτεία το αττικόψαρο και τις περιβαλλοντικές οργανώσεις, προσπαθώντας να τους φορτώσει την ευθύνη της για τυχόν πλημμύρες που μπορεί να προκύψουν μετά από τις εκτεταμένες πυρκαγιές του καλοκαιριού, και γελοιοποιώντας το πολυσέλιδο πόρισμα του Μηχανισμού Καταγγελιών της ΕΤΕπ, ας ανταποκριθεί στη θετική υποχρέωσή της για προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή (συμπεριλαμβανομένης της αντιπλημμυρικής προστασίας) με βάση τα πιο πάνω πλέον πρόσφατα και βέλτιστα διαθέσιμα δεδομένα, όπως απαιτεί το διεθνές, ευρωπαϊκό, ενωσιακό και εθνικό κεκτημένο για το περιβάλλον, τη βιοποικιλότητα και το κλίμα», αναφέρουν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις και συλλογικότητες.
Την απάντηση στο κυβερνητικό αφήγημα περί αττικόψαρου δίνουν οι ΑΝΙΜΑ – Σύλλογος Προστασίας και Περίθαλψης Αγριας Ζωής, Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης, Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, Επιμελητήριο Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας, Καλλιστώ, Κίνηση για την Προστασία και την Ανάδειξη του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας, ΟΖΟΝ, Πρωτοβουλία για την Προστασία του Ερασίνου, ΡΟΗ- Σύλλογος Πολιτών υπέρ των Ρεμάτων και iSea-Περιβαλλοντική Οργάνωση για την Προστασία των Υδάτινων Οικοσυστημάτων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου