Το χωροταξικό που «σάπισε» στο συρτάρι

Το χωροταξικό που «σάπισε» στο συρτάρι

Φορείς του τουρισμού διασταυρώνουν τα ξίφη τους για το σχέδιο που εκκρεμεί από το 2019 και θα έβαζε κανόνες στην ανάπτυξη. Σώζεται; Ή πρέπει να ξαναγραφτεί όλο από την αρχή;

7' 51" χρόνος ανάγνωσης

Ακούστε το άρθρο

Τουρίστες στη Σαντορίνη συνωστίζονται στα σοκάκια για να θαυμάσουν το ηλιοβασίλεμα. Οι δημοφιλείς νησιωτικοί προορισμοί εκπέμπουν εδώ και χρόνια σήμα κινδύνου. [REUTERS / Alkis Konstantinidis / File Photo]

Γιώργος Λιάλιος23.09.2024 • 19:36

Κανείς δεν είναι ευχαριστημένος. Αυτό προκύπτει μέσα από το κουβάρι των επίσημων τοποθετήσεων φορέων αλλά και τις παρασκηνιακές κινήσεις (συχνά των ίδιων) φορέων, αλλά και κυβερνητικών στελεχών, κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης για το νέο χωροταξικό πλαίσιο για τον τουρισμό. Σε πρώτο επίπεδο, το κείμενο του πλαισίου δείχνει να δυσαρεστεί τους πάντες: Τόσο τους φορείς εκείνους που υπερασπίζονται μια πιο «σκληρή γραμμή» υπέρ της σωτηρίας του τοπίου, του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων και οι οποίοι θεωρούν ότι το πλαίσιο είναι «κομμένο και ραμμένο» στις υποδείξεις της τουριστικής βιομηχανίας, καθώς αφήνει ανεξέλεγκτη τη μεγέθυνσή της. Oσο και –παραδόξως– την ίδια την τουριστική βιομηχανία, που υποστηρίζει ότι το πλαίσιο είναι περιοριστικό. Oλα αυτά, τη στιγμή που εκπονούνται πολεοδομικά σχέδια για το μεγαλύτερο μέρος της χώρας, με το υπουργείο Περιβάλλοντος να έχει παίξει κομβικό ρόλο στο να μην έχουν αναθεωρηθεί δύο –κρίσιμα– χωροταξικά πλαίσια για τον τουρισμό και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και το περιφερειακό χωροταξικό για τα νησιά του νοτίου Αιγαίου.

Το χρονικό

Η εκπόνηση ενός νέου χωροταξικού πλαισίου για τον τουρισμό ανατέθηκε τον Μάιο του 2018, με προθεσμία ολοκλήρωσης 18 μηνών (δηλαδή, έως το τέλος του 2019). Το έργο ανέλαβε η «Eνωση οικονομικών φορέων “Οικονόμου Δημήτριος, Τσακίρης Στυλιανός, Κοτζαμπόπουλος Αλέξανδρος”», με τον Δημήτρη Οικονόμου (ομότιμο καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας) να εγκαταλείπει την ομάδα όταν το καλοκαίρι του 2019 ανέλαβε υφυπουργός Περιβάλλοντος.

Αντί όμως να τελειώσει στο τέλος του 2019, η ολοκλήρωση του πλαισίου άρχισε να λαμβάνει διαδοχικές παρατάσεις. Το πλαίσιο έτσι παραδόθηκε τον Μάρτιο του 2021, όμως το υπουργείο Περιβάλλοντος συνέχισε να «παίζει καθυστερήσεις», υποβάλλοντας στους αναδόχους συνεχώς νέες παρατηρήσεις. Τελικώς, το κείμενο δόθηκε από το ΥΠΕΝ τον φετινό Ιούλιο σε κλειστή δημόσια διαβούλευση (δηλαδή, τα σχόλια των φορέων αποστέλλονται στο ΥΠΕΝ, αλλά δεν αναρτώνται δημοσίως), φάση στην οποία βρίσκεται και σήμερα.

«Σε μια χώρα όπου ο τουρισμός είναι η πιο δυναμική οικονομική δραστηριότητα, είναι οξύμωρο να μην υπάρχουν κανόνες για το πώς θα αναπτυχθεί χωρικά», τονίζει στην «Κ» ο Γιώργος Μελισσουργός, γενικός γραμματέας του διοικητικού συμβουλίου του Συλλόγου Πολεοδόμων-Χωροτακτών (ΣΕΠΟΧ) και υπεύθυνος πολιτικής για τον χωρικό σχεδιασμό στην περιβαλλοντική οργάνωση WWF. Oσον αφορά το υπό διαβούλευση σχέδιο, ο ίδιος το θεωρεί πολύ γενικόλογο. «Εκφράζει τη γενικότερη τάση της χωροταξικής πολιτικής της τελευταίας δεκαετίας, η οποία θέλει τον χωροταξικό σχεδιασμό ασαφή και γενικόλογο, αντί να δίνει συγκεκριμένες κατευθύνσεις στον τοπικό πολεοδομικό σχεδιασμό. Δεν είναι τυχαίο ότι η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου είναι η μόνη στην οποία δεν έχει αναθεωρηθεί το περιφερειακό πλαίσιο (σ.σ. εδώ και δύο χρόνια στα συρτάρια του υπουργείου Περιβάλλοντος), παρότι είναι η περιοχή που περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη θα έπρεπε να έχει σχεδιασμό. Με άλλα λόγια, αυτή τη στιγμή εκπονούνται πολεοδομικά σχέδια στις Κυκλάδες και στα Δωδεκάνησα χωρίς να υπάρχει υπερκείμενος σχεδιασμός». Τον ρόλο του χωροτάκτη έχει «αθόρυβα» αναλάβει το ΥΠΕΝ, που δίνει κατευθύνσεις στους μελετητές των τοπικών πολεοδομικών σχεδίων, αφού δεν υπάρχει εγκεκριμένος υπερκείμενος σχεδιασμός. Την ίδια στιγμή, το υπουργείο Τουρισμού φέρεται να ενθαρρύνει τη ριζική αναθεώρηση του προτεινόμενου χωροταξικού: Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», σε συναντήσεις με φορείς του κλάδου τους τελευταίους μήνες διατυπώνονται από την πλευρά του υπουργείου προτροπές για να κατατεθούν αντιρρήσεις στο σχέδιο, με την επισήμανση ότι «το σχέδιο θα ξαναγραφτεί από την αρχή».

3,5% αυξήθηκαν οι νέες ξενοδοχειακές κλίνες στην Ελλάδα τα τελευταία 4 χρόνια.

Κάνουν… Μύκονο την Αμοργό

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το λιμάνι και ο παραδοσιακός οικισμός στα Κατάπολα

Κάνουν… Μύκονο την Αμοργό

ΚΟΙΝΩΝΙΑ09.09.24 18:49Μάριος Διονέλλης

Αντιδράσεις για το φαραωνικό σχέδιο επέκτασης του λιμανιού στα Κατάπολα. Ασύμβατο με τις διαστάσεις του παραδοσιακού οικισμού, λένε οι κάτοικοι που απέρριψαν με συντριπτικό ποσοστό τη μελέτη στη σχετική διαβούλευση ● Ωστόσο, ΥΠΕΝ και δήμος προχωρούν τον σχεδιασμό μέσω του ΤΑΙΠΕΔ.

Σοβαρές αντιδράσεις προκαλούν στην Αμοργό τα σχέδια ακραίας τουριστικοποίησης που φέρνει ο σχεδιασμός κατασκευής νέου λιμανιού στα Κατάπολα. Η συζήτηση για την αύξηση της δυναμικότητας του λιμανιού κρατά εδώ και αρκετά χρόνια καθώς πράγματι οι επισκέπτες του νησιού έχουν πολλαπλασιαστεί σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες.

Πιο δυναμικά όμως το θέμα ήρθε στο προσκήνιο από το 2021, όταν ανακοινώθηκε από την κυβέρνηση η χρηματοδότηση μελετών για την αναβάθμιση λιμενικών εγκαταστάσεων σε αρκετά νησιά των Κυκλάδων και της Δωδεκανήσου, μεταξύ των οποίων ήταν και η Αμοργός. Ωστόσο, το σχέδιο που παρουσίασε για το λιμάνι των Καταπόλων ο μελετητής που προσέλαβε ο Δήμος Αμοργού (Υδροεξυγιαντική Α.Ε.) είναι, όπως καταγγέλλεται, έξω και πέρα από το μέγεθος του οικισμού (ο οποίος έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός με προεδρικό διάταγμα από το 2003) και από εκεί άρχισαν οι αντιδράσεις.

Το προτεινόμενο σχέδιο μετατρέπει στην ουσία όλο το παραλιακό μέτωπο του οικισμού σε ένα μεγάλο λιμάνι

Το σχέδιο περιλαμβάνει την κατασκευή ενός θηριώδους λιμανιού, που θα επεκταθεί και στην παραλία «Κάτω Ακρωτήρι», στην ουσία εξαφανίζοντάς τη, αφού θα περιληφθεί όλη η έκτασή της μέσα στο νέο λιμάνι. Το έργο σχεδιάζεται ώστε να μπορούν να ελλιμενιστούν ταυτόχρονα δύο πλοία της γραμμής (αντί για ένα που μπορεί να δέσει σήμερα), ενώ προβλέπεται και έκταση που θα διατεθεί για κατασκευή υδατοδρομίου.

Μείζον ζήτημα (και αιτία πολέμου) αποτελεί ο σχεδιασμός για φιλοξενία και κρουαζιερόπλοιων, για τα οποία ο μελετητής υπόσχεται πως «θα αποβιβάζουν στο νησί επισκέπτες υψηλής στάθμης». Για να προσεγγίσουν κρουαζιερόπλοια απαιτείται να κατασκευαστεί και αποκλειστικός χώρος ελέγχου των διαβατηρίων, χωρίς ελεύθερη πρόσβαση για τους υπόλοιπους ταξιδιώτες, κάτι που συνεπάγεται ακόμα μεγαλύτερες εγκαταστάσεις και υποδομές στη χερσαία ζώνη του λιμένα. Το όλο έργο συνοδεύεται και από την πρόβλεψη για τη διάνοιξη μεγάλου δρόμου που θα συνδέει το νέο λιμάνι με το οδικό δίκτυο του νησιού.

Σειρά φορέων, συλλόγων, δημοτικές παρατάξεις και απλοί πολίτες στην Αμοργό παίρνουν αρνητική θέση για το σχέδιο, το οποίο συνάντησε και συντριπτικά απορριπτική ανταπόκριση τον Μάρτιο του 2023, όταν τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από τον Δήμο Αμοργού. Από τα 338 σχόλια και παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν, τα 328 ήταν απορριπτικά για τη μελέτη (ποσοστό 97%), ενώ αρνητική γνωμοδότηση έδωσε και η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων σε σχέση με τον σχεδιαζόμενο δρόμο πρόσβασης στο νέο λιμάνι, ο οποίος θα διέρχεται μέσα από τον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Μινώας, που βρίσκεται σε αρχαιολογική ζώνη Α, δηλαδή απόλυτης προστασίας.

Ωστόσο, καμία από αυτές τις παραμέτρους δεν στάθηκε ικανή να αλλάξει τον σχεδιασμό. Την παραμονή του Δεκαπενταύγουστου, το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής ανακοίνωσε ότι το έργο εντάσσεται στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας του ΤΑΙΠΕΔ.

«Προχωράμε κανονικά»

Ο δήμαρχος της Αμοργού, Λευτέρης Καραΐσκος, υποστηρίζει πως το έργο «θα εναρμονίζεται πλήρως με τον παραδοσιακό οικισμό των Καταπόλων, του οποίου κομμάτι είναι και το λιμάνι, θα αναβαθμίσει τον οικισμό, προσφέροντας μεγαλύτερη ασφάλεια σε κατοίκους και επισκέπτες των Καταπόλων και διαμορφώνοντας ένα καλύτερο περιβάλλον για την άσκηση της επιχειρηματικής δραστηριότητας» (συνέντευξη στην ημερήσια εφημερίδα των Κυκλάδων «Κοινή Γνώμη»).

Ο ίδιος αναφέρει πως η οριστική μελέτη που παραλήφθηκε προέκυψε από την εξέταση και αξιολόγηση 6 εναλλακτικών προτάσεων όπως κατατέθηκαν σε δύο συνελεύσεις, στη διαδικτυακή διαβούλευση και στις προτάσεις των ακτοπλόων, και πλέον εκκρεμεί η αρχιτεκτονική μελέτη, η μελέτη Η/Μ και η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων. «Από εκεί και πέρα θα προχωρήσουμε στην αδειοδότηση του έργου, που θα χρηματοδοτηθεί από το Τομεακό Πρόγραμμα του υπουργείου Ναυτιλίας» αναφέρει ο κ. Καραΐσκος.

Λευτέρης Καραΐσκος, δήμαρχος Αμοργού. Η δημοτική σύμβουλος Ελευθερία Ψυχογιού

Από την πλευρά της η Ελευθερία Ψυχογιού, δημοτική σύμβουλος Αμοργού με την παράταξη «Νέα Πνοή», τονίζει πως «είναι οξύμωρο το γεγονός ότι ο δήμαρχος επικαλείται ότι έγινε διαβούλευση για το έργο, καθώς το αποτέλεσμά της ήταν αρνητικό για το σχέδιο και ο ίδιος δεν έλαβε υπόψη του καμία από τις σοβαρές ενστάσεις που διατυπώθηκαν».

«Εμείς ποτέ δεν είπαμε ότι το λιμάνι δεν χρειάζεται έργα για την αναβάθμισή του. Ομως όλο αυτό το σχέδιο δεν είναι σε αρμονία με το μέγεθος του οικισμού. Εμείς ως παράταξη θα καταθέσουμε τον Οκτώβριο αντιπρόταση επεξεργασμένη από λιμενολόγο και συγκοινωνιολόγο, που θα δίνει λύσεις στα προβλήματα, χωρίς όμως να προσβάλλει την κλίμακα του τόπου και τον παραδοσιακό οικισμό» αναφέρει η ίδια στην «Εφ.Συν.».

Ειδικότερα για το θέμα των κρουαζιερόπλοιων, από την πλευρά του δήμου υποστηρίζεται πως ο σχεδιασμός δεν αφορά μεγάλα αλλά μικρότερης δυναμικότητας πλοία από 50 έως 200 επισκέπτες. Πάντως φέτος, την 1η και την 28η Αυγούστου στο νησί κατέπλευσε το γιγαντιαίο MSC Explora I, χωρητικότητας 1.473 επιβατών και μήκους 248 μέτρων, γεγονός που υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια που έχει θέσει ήδη από πέρυσι το Δημοτικό Συμβούλιο του νησιού. «Αυτά τα μεγαλόπνοα σχέδια παραπέμπουν σε μια μορφή τουριστικής ανάπτυξης που είναι ήδη αποτυχημένη. Τη βλέπουμε σε άλλα νησιά, έχει αποδειχτεί ότι προσβάλλει τους πόρους κάθε τόπου, προσβάλλει κατάφωρα την ποιότητα ζωής των κατοίκων και είναι καταστροφική στο διηνεκές για το τοπίο των νησιών. Και τουρισμός χωρίς τοπίο απλά δεν υφίσταται» λέει η κ. Ψυχογιού.

Τη ριζική αναθεώρηση του προτεινόμενου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό ζητούν 11 περιβαλλοντικές οργανώσεις και φορείς

Τη ριζική αναθεώρηση του προτεινόμενου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό ζητούν 11 περιβαλλοντικές οργανώσεις και φορείς

Δημοσιεύτηκε στις September, 16 2024

Με σημερινή τους ανακοίνωση στο πλαίσιο της διαβούλευσης για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο (ΕΧΠ) για τον Τουρισμό και τη σχετική Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ), οι συνυπογράφουσες οργανώσεις επισημαίνουν ότι η πρόταση του ΥΠΕΝ προωθεί ένα πρότυπο χωρικής ανάπτυξης του τουρισμού που ελάχιστα διαφοροποιείται από το υφιστάμενο -και χωρίς σχέδιο- μοντέλο, με αποτέλεσμα όχι απλά να μην αντιμετωπίζονται, αλλά αντιθέτως να μεγεθύνονται τα κρίσιμα περιβαλλοντικά προβλήματα που συνδέονται με την τουριστική ανάπτυξη.

Με αναλυτικά σχόλια που υπέβαλαν προς το ΥΠΕΝ, οι 11 περιβαλλοντικές οργανώσεις και φορείς τονίζουν ότι το ΕΧΠ:Στερείται επαρκούς επιστημονικής βάσης και τεκμηρίωσης ως προς τη μεθοδολογία του και την ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης, αλλά και ως προς τη διατύπωση των στόχων και των βασικών αξόνων παρέμβασής του.

Θεωρητικά μόνο υποστηρίζει την οργανωμένη -και περιορίζει τη διάχυτη- δόμηση τουριστικών εγκαταστάσεων - στην πραγματικότητα προωθεί τις τουριστικές επενδύσεις μεγάλης κλίμακας και δεν θέτει σχεδόν κανέναν περιορισμό στο καταστροφικό μοντέλο της εκτός σχεδίου δόμησης.

Περιλαμβάνει ελάχιστες, θεωρητικές ή άστοχες πρόνοιες περιβαλλοντικής προστασίας, έχοντας προβεί σε μία γενική και προβληματική εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων μέσω της ΣΜΠΕ.

Επιτρέπει τη δόμηση εκτεταμένων τουριστικών εγκαταστάσεων σε μικρές νησίδες άνω των 300 στρεμμάτων, και γενικότερα παραγνωρίζει τις επιτακτικές ανάγκες περιβαλλοντικής θωράκισης και διαχείρισης που χαρακτηρίζουν τα νησιά, τις βραχονησίδες, τον παράκτιο χώρο και τις προστατευόμενες περιοχές.

Δεν προτείνει κάποια ουσιαστική αντιμετώπιση του φαινομένου του κορεσμού σε επιβαρυμένες νησιωτικές και αστικές περιοχές.

Δεν λαμβάνει υπόψη, περιορίζει ή και ανατρέπει τη χωροταξία περιφερειακού επιπέδου, δηλαδή το σχεδιασμό εκείνον που συνθέτει και εξειδικεύει τις χωρικές παρεμβάσεις με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε χωρικής ενότητας.

Επίσης επισημαίνεται ότι η διαδικασία διαβούλευσης είναι περιορισμένη ως προς την ουσία της για δύο λόγους: α) δεν είναι δημόσια προσβάσιμα τα σχόλια που υποβάλλονται από τους ενδιαφερόμενους, γεγονός που απομειώνει τη διαφάνεια της όλης διαδικασίας και δεν επιτρέπει τη δημιουργία ουσιαστικού δημόσιου διαλόγου, και β) δεν είναι διαθέσιμο το υλικό τεκμηρίωσης (τα παραδοτέα της μελέτης που έχουν προηγηθεί του δημοσιοποιημένου κειμένου), κάτι που θα συντελούσε στη διατύπωση πιο ουσιαστικών σχολίων από τους ενδιαφερόμενους, και γενικότερα θα ενίσχυε τον ουσιαστικό χαρακτήρα και την αποτελεσματικότητα της δημόσιας διαβούλευσης.

Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις και φορείς καλούν το ΥΠΕΝ να αναθεωρήσει ριζικά το προτεινόμενο ΕΧΠ για τον Τουρισμό και να θέσει εκ νέου σε διαβούλευση μία επιστημονικά συνεκτικότερη, πιο στοχευμένη και πιο αποτελεσματική πρόταση, η οποία θα αντιμετωπίζει με συστηματικότητα τα σοβαρά περιβαλλοντικά, κοινωνικά αλλά και οικονομικά προβλήματα της χωρικά ασύδοτης τουριστικής ανάπτυξης. Η αρμόδια αρχή πρέπει επιτέλους να αρθεί στο ύψος των περιστάσεων, αντιμετωπίζοντας από χωροταξική άποψη τον τουρισμό με τη δέουσα σημασία και αποτελεσματικότητα που αρμόζει όχι μόνο στην ίδια την δραστηριότητα, αλλά και στις περιβαλλοντικές προκλήσεις του καιρού μας. Δείτε την πλήρη ανακοίνωση των οργανώσεων και φορέων.

Δείτε τα αναλυτικά σχόλια που υποβλήθηκαν στη δημόσια διαβούλευση.

Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις και φορείς:ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Περιβάλλοντος και Πολιτισμού

Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης

Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία

Εταιρία Προστασίας Πρεσπών

Καλλιστώ

Οικολογική Εταιρεία Ανακύκλωσης

Σύλλογος Ελλήνων Πολεοδόμων και Χωροτακτών

Greenpeace

MedINA

WWF Ελλάς

Η κοροϊδία με το "Τέλος επιτηδεύματος" για τα ΔΠΥ

Παρά τους συνήθεις πανηγυρισμούς των ΜΜΕ, η πραγματικότητα είναι πικρή. Παραμένει ακόμα για 3 χρόνια το άδικο τέλος επιτηδεύματος των 500 € στους εργαζόμενους με Δελτίο Παροχής Υπηρεσιών σε μέχρι 3 εργοδότες, στη μόνη δηλαδή κατηγορία εργαζομένων που αντικειμενικά είναι αδύνατο να φοροαποφύγει. Επί 17 ολόκληρα έτη οι εργαζόμενοι με ΔΠΥ εκτός του ότι στερούνται θεμελιωδών εργατικών δικαιωμάτων, χαρατσώνονται  και με 500 € ετησίως εντελώς άδικα, τη στιγμή που οι εργοδότες τους τυγχάνουν εξαιρετικά ευνοϊκών φορολογικών απαλλαγών και ρυθμίσεων.

Ανατροπή με το τέλος επιτηδεύματος που παραμένει για τα «μπλοκάκια»

Newsroom

Μια μεγάλη διαφορά σε όσους δουλεύουν και πληρώνονται με μπλοκάκι έκρυβαν τα μέτρα στη ΔΕΘ. Καταργείται, αλλά με μεγάλη καθυστέρηση, το 2027 για τα μπλοκάκια (με έως τρεις εργοδότες που φορολογούνται ως μισθωτοί) το τέλος επιτηδεύματος.

Πλέον είναι ξεκάθαρο ότι παραμένει το τέλος επιτηδεύματος για τα μπλοκάκια και τις επιχειρήσεις, καθώς από το 2025 καταργείται μόνο για όσους αυτοαπασχολούμενους υπάγονται στον τεκμαρτό τρόπο φορολόγησης.

Οι αναφορές για πλήρη κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος που προκάλεσαν σύγχυση, για επικοινωνιακούς λόγους, καθώς δόθηκε η εντύπωση ότι αφορά όλους, στην πράξη δεν ισχύει και το μνημονιακό μέτρο διατηρείται για 13 χρόνια μετά την επιβολή του.

Υπενθυμίζεται ότι από φέτος το τέλος επιτηδεύματος μειώθηκε στο μισό (από 650 σε 325 ευρώ) για όσους υπάγονται στα τεκμήρια φορολόγησης.

Η πλήρης κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, από το 2025 θα ισχύσει τόσο για όσους δηλώνουν εισοδήματα χαμηλότερα των τεκμαρτώς προσδιοριζόμενων όσο και για εκείνους που θα δηλώσουν υψηλότερα κέρδη.

Τα «μπλοκάκια» θα συνεχίσουν να πληρώνουν, όπως έπραξαν και φέτος, το τέλος επιτηδεύματος για δύο έτη ακόμα (2025 και 2026). Το 2027 σύμφωνα με όσα αναφέρουν κυβερνητικές πηγές το τέλος επιτηδεύματος καταργείται. Σημειώνεται ότι το ΠΑΣΟΚ με τροπολογία που κατέθεσε στη Βουλή ζητεί να διορθωθεί η αδικία εις βάρος τους και να υπολογιστεί και για αυτούς μειωμένο τέλος και για το τρέχον έτος.

Για ποιους μένει το τέλος επιτηδεύματος

Ωστόσο, το τέλος επιτηδεύματος θα εξακολουθεί να επιβαρύνει και το 2025, με ποσά από 400 έως και 1.000 ευρώ, τις ακόλουθες κατηγορίες επιχειρήσεων και επαγγελματιών:

Νομικά πρόσωπα (ανώνυμες ομόρρυθμες, ετερόρρυθμες εταιρίες, εταιρίες περιορισμένης ευθύνης, ιδιωτικές κεφαλαιουχικές εταιρίες κ.λπ.) που ασκούν εμπορική επιχείρηση και έχουν την έδρα τους σε τουριστικούς τόπους και σε πόλεις ή χωριά με πληθυσμό έως 200.000 κατοίκους, για τις οποίες ανέρχεται σε 800 ευρώ ετησίως.

Νομικά πρόσωπα που ασκούν εμπορική επιχείρηση και έχουν την έδρα τους σε πόλεις με πληθυσμό πάνω από 200.000 κατοίκους, για τα οποία ανέρχεται σε 1.000 ευρώ ετησίως.

Για κάθε υποκατάστημα εταιρίας το τέλος ανέρχεται σε 600 ευρώ ετησίως.

Για τα φυσικά πρόσωπα που ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα το τέλος επιτηδεύματος ορίζεται σε 650 ευρώ ετησίως.

Για τις αστικές μη Κερδοσκοπικές Εταιρίες και φυσικά πρόσωπα που το εισόδημα τους προέρχεται αποκλειστικά από ατομική επιχείρηση παροχής υπηρεσιών ή ελευθέριο επάγγελμα και έχουν έγγραφη σύμβαση με μέχρι τρία φυσικά ή/και νομικά πρόσωπα, ή το 75% των ακαθάριστων εσόδων τους προέρχεται από ένα φυσικό ή/ και νομικό πρόσωπο, στους οποίους περιλαμβάνονται και όσοι εργάζονται και αμείβονται με «μπλοκάκια» παροχής υπηρεσιών, το τέλος ανέρχεται σε:

500 ευρώ ετησίως εφόσον έχουν την έδρα τους σε πόλεις με πληθυσμό άνω των 200.000 κατοίκων και

400 ευρώ ετησίως, εφόσον εδρεύουν σε πόλεις με πόλεις ή χωριά με πληθυσμό έως 200.000 κατοίκους.

Πόρισμα «φωτιά» για το σκάνδαλο με τα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης»

Πόρισμα «φωτιά» για το σκάνδαλο με τα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης»

Η Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου επέβαλλε ποινή 3 εκατομμυρίων ευρώ στον φορέα που διαχειρίζεται τα σκουπίδια της Αττικής.

by Data Journalists

– Ολόκληρο το έγγραφο με τις κραυγαλέες παραβάσεις που διαπιστώθηκαν ύστερα από αίτημα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

– Φωτογραφικές διαδικασίες και σοβαρές παρατυπίες προκειμένου να αγοραστούν τα πανάκριβα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης» της εταιρείας ΤΕΧΑΝ

– Προβληματικές και οι προμήθειες της Περιφέρειας Πελοποννήσου και του φορέα της Κρήτης ΕΣΔΑΚ

– Η προώθηση της εταιρείας από τον πρώην πρέσβη των ΗΠΑ Τζέφρι Πάιατ, το υπερβολικό (και αδικαιολόγητο) κόστος, οι κόντρες των υπουργών που έφεραν καρατομήσεις και τα μεγάλα διαπλεκόμενα συμφέροντα

Του Άρη Χατζηγεωργίου

Ποινή επιστροφής 3 εκατομμυρίων ευρώ, με τη μορφή δημοσιονομικής διόρθωσης, επέβαλε αρχικά η Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ) στον φορέα που διαχειρίζεται τα σκουπίδια της Αττικής (ΕΔΣΝΑ) μετά από την διαπίστωση πλήθους παραβάσεων σε συγχρηματοδοτούμενες προμήθειες και φωτογραφικές διαδικασίες προκειμένου να επιλεγούν τα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης», της εταιρείας ΤΕΧΑΝ.

Ο ΕΔΣΝΑ είναι ο φορέας διαχείρισης απορριμμάτων στον οποίο συμμετέχουν οι δήμοι της Αττικής αλλά ουσιαστικά διοικείται από την Περιφέρεια Αττικής. Οπως πρόσφατα έγραψαν οι Data Journalists (200 εκατομμύρια ευρώ η «μαύρη τρύπα» Πατούλη και ΕΔΣΝΑ: Ομολογούν τη «μαύρη τρύπα» Πατούλη και την αδυναμία εξόφλησης χρεών – Παρέμβαση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας), η διοίκηση του Γιώργου Πατούλη έχει αφήσει «τρύπα» 200 εκατομμυρίων ευρώ στα ταμεία του συνδέσμου ενώ, υποτίθεται, πως την υπόθεση ερευνά η Εθνική Αρχή Διαφάνειας.

Σήμερα, οι Data Journalists αποκαλύπτουν ότι έχει προηγηθεί έλεγχος από την Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ) σε συγκεκριμένες προμήθειες ύστερα από αίτημα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που τις χρηματοδότησε.

Παραθέτουμε ολόκληρο το πόρισμα της ΕΔΕΛ που διαπίστωσε πλήθος παραβάσεων όχι μόνο στις προμήθειες του ΕΔΣΝΑ αλλά και σε εκείνες δύο ακόμη φορέων: του φορέα διαχείρισης απορριμμάτων (ΦΟΔΣΑ) της Περιφέρειας Πελοποννήσου και του φορέα της Κρήτης ΕΣΔΑΚ (Ενιαίος Σύνδεσμος Διαχείρισης Απορριμμάτων Κρήτης). Στους δύο αυτούς φορείς, όμως, η ΕΔΕΛ δέχεται ότι δεν υπήρξαν εκταμιεύσεις για τις συγκεκριμένες προμήθειες οπότε δεν επιβάλλει, προς το παρόν, δημοσιονομική διόρθωση.

Υπενθυμίζεται ότι η ΕΔΕΛ πραγματοποιεί ελέγχους στις διαδικασίες των συγχρηματοδοτούμενων έργων. Ένα από τα πιο γνωστά «πρόστιμα» που επέβαλε η ΕΔΕΛ είναι εκείνο των 2,4 εκατομμυρίων ευρώ εις βάρος της ΕΡΓΟΣΕ για την διαβόητη σύμβαση 717 που αφορούσε σε έργα διαχείρισης της κυκλοφορίας των τρένων. Πρόκειται για την σύμβαση που εάν είχε ολοκληρωθεί, θα είχε αποτρέψει το έγκλημα των Τεμπών, ενώ η ΕΔΕΛ είχε βγάλει το πόρισμά της από το 2019.

Μάλιστα, το πόρισμα αυτό σχετίζεται και με τις ποινικές διώξεις που ασκήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία εις βάρος στελεχών της ΕΡΓΟΣΕ, της ειδικής υπηρεσίας διαχείρισης (ΕΥΔ) των ευρωκονδυλίων ΥΜΕΠΕΡΑΑ και των εμπλεκομένων προμηθευτών. Με καθυστέρηση πέντε ετών, το Ελεγκτικό Συνέδριο ακύρωσε τον Μάιο του 2024 το πόρισμα της ΕΔΕΛ και αυτό προκάλεσε πανηγυρισμούς στην κυβέρνηση και δημοσιεύματα που ανέφεραν ότι η δίωξη της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας έμεινε χωρίς νομιμοποιητική βάση.

Το ενδιαφέρον είναι, πάντως, ότι στην υπόθεση των προμηθειών του ΕΔΣΝΑ, του ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου και του ΕΣΔΑΚ, η ΕΔΕΛ εντοπίζει συγκεκριμένες αβλεψίες εις βάρος και του Ελεγκτικού Συνεδρίου…Ας γυρίσουμε όμως στις πλατείες της Αττικής αλλά και πλήθους άλλων περιοχών που έχουν γεμίσει με «Σπιτάκια Ανακύκλωσης».

Τα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης» είναι εγκαταστάσεις που μοιάζουν με τεράστια περίπτερα τα οποία πρωτοέκαναν την εμφάνισή τους σε κεντρικά σημεία της Αθήνας στην δεκαετία του 2000 και στα οποία μπορεί κάποιος να πετάει υλικά συσκευασιών παίρνοντας ένα υποτυπώδες αντίτιμο με κουπόνι που μπορεί να εξοφλεί σε συνεργαζόμενα σουπερ μάρκετ (1 ευρώ για 33 συσκευασίες). Τα τελευταία χρόνια και ειδικά μετά το 2019, οι ογκώδεις κατασκευές κατέκλυσαν τις πλατείες σε κάθε γωνιά της Ελλάδας αλλά η ΕΔΕΛ αναφέρει πως αυτό έγινε σε πολύ υψηλό κόστος.

Λίγο μετά την ανάδειξη του Κυριάκου Μητσοτάκη ως πρωθυπουργού, στις 5 Δεκεμβρίου 2019 έγιναν από τον ίδιο και τον τότε πρέσβη των ΗΠΑ Τζέφρι Πάιατ, τα επίσημα εγκαίνια της «Μονάδας Παραγωγής Μηχανημάτων Ανταποδοτικής Ανακύκλωσης στην Ελλάδα».

Τα δελτία τύπου της εταιρείας (https://recycling-center.gr/basiki-selida/1i-monada-paragogis-mihanimaton) βροντοφώναζαν τότε ότι «αποτελεί την 1η Μονάδα Παραγωγής εκτός των συνόρων των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, η οποία δημιουργήθηκε από το joint venture της αμερικάνικης εταιρίας ENVIPCO και της ελληνικής εταιρίας ΤΕΧΑΝ Περιβαλλοντική Διαχείριση».

Δύο χρόνια αργότερα, όπως διαπίστωσε ο έλεγχος της ΕΔΕΛ, οι ΤΕΧΑΝ και ENVIPCO θα καταθέσουν σε διαγωνισμό, υποτίθεται, ανταγωνιστικές προσφορές και έτσι θα δικαιολογηθεί το κόστος των 300.000 ευρώ για κάθε ένα «σπιτάκι» που θα αγοράζεται με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Και αυτό, την ώρα που από έρευνα της ΕΔΕΛ διαπιστώθηκε ότι υπήρχε άλλη εταιρεία που προμήθευε αντίστοιχη εγκατάσταση έως και με σχεδόν το 1/5 του κόστους (66.000 ευρώ)

Περιφέρειες και δήμοι προμηθεύτηκαν δεκάδες τέτοια σπιτάκια ως «Πολυκέντρα Ανακύκλωσης» για την χωριστή συλλογή μετάλλων, πλαστικών γυαλιού και χαρτιού. Ομως, η ΕΔΕΛ αναφέρει ότι τα «σπιτάκια» αφορούν υλικά συσκευασίας και αυτό σημαίνει πως η προμήθειά τους θα έπρεπε να γίνει με βάση την «ευθύνη του παραγωγού» και μέσω των συστημάτων που έχουν δημιουργηθεί για αυτόν τον σκοπό. Ενα από αυτά τα συστήματα είναι η «Ανταποδοτική Ανακύκλωση» που τοποθετούσε εδώ και μια 20ετία τέτοια «σπιτάκια» σε προφανή συνεργασία με τις εταιρείες ΤΕΧΑΝ και ENVIPCO. Ενα άλλο είναι οι «μπλε κάδοι» της Ελληνικής Εταιρείας Αξιοποίησης Ανακύκλωσης (ΕΕΑΑ) που υπάρχουν επίσης τοποθετημένοι με δικά της έξοδα σε χιλιάδες σημεία της επικράτειας.

Πριν μπούμε στις διαπιστώσεις του πορίσματος της ΕΔΕΛ, ας θυμίσουμε ένα ακόμη επεισόδιο γύρω από την μάχη που δόθηκε για να επικρατήσουν τα «σπιτάκια». Το 2020, εν μέσω πανδημίας, ο Παναγιώτης Θεοδωρικάκος ως υπουργός Εσωτερικών εγκαινίαζε κάθε λίγο ένα «σπιτάκι» σε κάποιον δήμο της Αττικής, παρέα με τον Τζέφρι Πάιατ.

Την ίδια εποχή, ο Εθνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) – υπαγόμενος στον τότε υπουργό Περιβάλλοντος Κ.Χατζηδάκη- δεν ενέκρινε το Επιχειρησιακό Σχέδιο της Ανταποδοτικής Ανακύκλωσης. Σε μερίδα του Τύπου εμφανίστηκαν οξύτατα δημοσιεύματα κατά Χατζηδάκη και ΕΟΑΝ, ενώ άλλα μέσα ενημέρωσης που έγραφαν για τις εισηγήσεις του ΕΟΑΝ κυνηγήθηκαν με αγωγές. Η μάχη έληξε στον ανασχηματισμό των αρχών του 2021 όταν ο κ. Θεοδωρικάκος έφυγε για λίγο από την κυβέρνηση και ο Κ. Χατζηδάκης «εξορίστηκε» στο υπουργείο Εργασίας, ενώ ο ΕΟΑΝ ενέκρινε την συνέχιση λειτουργίας του συστήματος. Μέσα στο 2022 εξελίχθηκαν οι προμήθειες για τις οποίες η ΕΔΕΛ αναφέρει στο πόρισμά της ως «Σημαντικά ευρήματα»:Την «μη Επαρκή Αξιολόγηση από την Ε.Υ.Δ. του ΥΜΕΠΕΡΑΑ των υποβληθεισών για Ένταξη Πράξεων»

Την «μη τεκμηρίωση από την αναθέτουσα αρχή ΕΔΣΝΑ του εύλογου της εκτιμώμενης αξίας της σύμβασης».

Την «μη επαρκή τεκμηρίωση από τις αναθέτουσες αρχές ΦΟΔΣΑ Π. Πελοποννήσου και ΕΣΔΑΚ, καθώς και την ΕΥΔ του ΕΠ ΥΜΕΠΕΡΑΑ του εύλογου της εκτιμώμενης αξίας έκαστης των δύο αντίστοιχων συμβάσεων».

Το ότι «ο προσδιορισμός των τεχνικών προδιαγραφών δεν διασφάλισε την ισότιμη πρόσβαση όλων των υποψηφίων και τη μη δημιουργία εμποδίων στην ανάπτυξη υγιούς ανταγωνισμού»

Την «μερική διαφοροποίηση του προκηρυγμένου και παραληφθέντος φυσικού αντικειμένου των ελεγχόμενων πράξεων με κωδ. ΟΠΣ 5179757, 5179765, 5179770, 5179776 και 5179778 σε σχέση με την πρόσκληση αρ. 4572/04.05.2022 της ΕΥΔ του ΕΠ ΥΜΕΠΕΡΑΑ και τις αντίστοιχες αποφάσεις ένταξης».

Την «μη τήρηση των Ειδικών Όρων της Έκθεσης Τεκμηρίωσης της Υπηρεσίας Γενικού Οικονομικού Συμφέροντος (ΥΓΟΣ) από τον ΕΣΔΝΑ».

Πόρισμα ΕΔΕΛ (PDF εδώ)Πόρισμα ΕΔΕΛ

Με βάση τα παραπάνω ευρήματα, η ΕΔΕΛ προχωρά σε συστάσεις:Επιβολή δημοσιονομικής διόρθωσης και ανάκτησης σε βάρος του δικαιούχου ΕΔΣΝΑ των ελεγχόμενων υποέργων σε ποσοστό 25% των συνολικών δαπανών που έχουν τεθεί σε αποδεκτό διαχείρισης από την ΕΥΔ του ΕΠ ΥΜΕΠΕΡΑΑ και τελούν σε εξαίρεση από την Αρχή Πιστοποίησης των ελεγχόμενων πράξεων ύψους 2.961.120,00 ευρώ. Δηλαδή το ποσό των σχεδόν 3 εκατομμυρίων ευρώ είναι το 25% των δαπανών (11.844.480) που έχουν εγκριθεί.

Στο μικροσκόπιο να μπουν από την ΕΥΔ του ΥΜΕΠΕΡΑΑ και οι δαπάνες που τυχόν δηλωθούν στο εξής από τον ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου και τον ΕΣΔΑΚ με στόχο να μειώνεται και εκεί το 25% των δαπανών.

Απειλείται, μάλιστα, να επιστραφεί το σύνολο των δαπανών 11.844.480 ευρώ του ΕΔΣΝΑ εφόσον δεν ακολουθηθούν συγκεκριμένες συστάσεις.

Συστάσεις απευθύνονται και στον ΕΟΑΝ που, όπως πρόσφατα αποκάλυψαν οι Data Journalists (https://www.datajournalists.co.uk/2024/08/15/moirazoyn-pali-chrima-sta-mme-10-000-000-eyro-gia-provoli-tis-anakyklosis/) ετοιμάζει «λίστα Πέτσα» ύψους 10 εκατομμυρίων ευρώ για να προβάλει τα επιτευγματα της ανακύκλωσης. Του ζητά «να διασφαλίσει για λόγους διαφάνειας ότι τα πολυκέντρα ανακύκλωσης που παρουσιάζει στην ιστοσελίδα της η ΑΝΤΑΠΟΔΟΤΙΚΗ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΑΕ δεν αποτελούν πολυκέντρα ανακύκλωσης συγχρηματοδοτηθέντα από το ΕΠ του ΥΜΕΠΕΡΑΑ».

1 of 8

-+

Για τις φωτογραφικές προμήθειες των πολυκέντρων ανακύκλωσης, οι διαπιστώσεις της Ομάδας Ελέγχου (ΟΕ) της ΕΔΕΛ είναι καταιγιστικές:Στον ΕΔΣΝΑ, το έργο αφορούσε στην προμήθεια και εγκατάσταση «πολυκέντρων ανακύκλωσης με ενσωματωμένη κονσόλα αναγνώρισης – ζύγισης – καταγραφής», εκτιμώμενης αξίας 27.000.000,00 € πλέον ΦΠΑ 24%. Ηταν μέρος μιας συμφωνίας-πλαίσιο για διάφορες προμήθειες συνολικού ύψους 111.747.560 ευρώ μαζί με τον ΦΠΑ. Το αντικείμενο μπορούσε να διπλασιαστεί με άσκηση προαίρεσης κατά 100%.

Οι επιμέρους εκτελεστικές συμβάσεις δεν είχαν καν καταχωρηθεί στο κεντρικό σύστημα ΚΗΜΔΗΣ, όπως επιτάσσει το άρθρο 38 του ν.4412/2016.

Με απόφαση της Εκτελεστικής Επιτροπής του ΕΔΣΝΑ τον Ιούνιο του 2022 εγκρίθηκε η άσκηση δικαιώματος τμηματικής προαίρεσης και η υπογραφή αντίστοιχων εκτελεστικών συμβάσεων με προσαύξηση οικονομικού αντικειμένου κατά 11.940.000,00 ευρώ.

Το αίτημα για τον έλεγχο των συγκεκριμένων συμβάσεων υποβλήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προς την ΕΔΕΛ, με την αριθμ. Ref.Ares (2023) 3170705- 05/05/2023 επιστολή της με θέμα «Αίτημα προς την ΕΔΕΛ σχετικά με τα “σπιτάκια ανακύκλωσης” που συγχρηματοδοτούνται από το Πρόγραμμα “Υποδομές Μεταφορών, Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη 2014-2020, CCI2014GR16M1OP001”».

Σύμφωνα με το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΕΣΔΑ) που υιοθέτησε αυτή η κυβέρνηση το 2020, έπρεπε να αναπτυχθούν αμέσως «νέα δίκτυα χωριστής συλλογής», με διαλογή στην Πηγή (ΔσΠ) για τέσσερα κύρια υλικά-εμπορεύματα, «χαρτί, πλαστικό, γυαλί, μέταλλο, πλην συσκευασίας». Στόχος, «η σημαντική αύξηση των ποσοστών ανακύκλωσης και παράλληλα η σημαντική μείωση των αποβλήτων που οδηγούνται προς επεξεργασία σε μονάδες υπολειμματικών συμμείκτων και κατ’ επέκταση σε ταφή». Μάλιστα, τέθηκε στόχος η ανακύκλωση να αυξηθεί από το 20% τώρα, στο 55% το 2025 (!) και 60% μέχρι το 2030.

Οι προσκλήσεις βάσει των οποίων ξεκίνησαν οι ελεγχόμενες προμήθειες ανέφεραν καθαρά πως ΔΕΝ αφορούν «υλικά συσκευασίας» αλλά εμπορεύματα όπως «ενδεικτικά έντυπο χαρτί, πλαστικά παιχνίδια, μεταλλικά εξαρτήματα και σκεύη, υαλοπίνακες».

Ομως, «οι προδιαγραφές που προσκομίσθηκαν αφορούν μηχανήματα της κατηγορία reverse vending machines (RVMs) τα οποία με εύλογη βεβαιότητα διαπιστώνεται ότι αποτελούν μηχανήματα καταρχήν προορισμένα για την ανακύκλωση μπουκαλιών (bottles) και κονσερβών (cans), αντικειμένων δηλαδή που ανήκουν στην κατηγορία υλικά συσκευασίας και κατ’ επέκταση εμπίπτουν στην διευρυμένη ευθύνη παραγωγού σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία». Δηλαδή, όσοι παράγουν συσκευασμένα προϊόντα, είναι υποχρεωμένοι να στήσουν δίκτυο συλλογής των υλικών συσκευασίας ενώ για τον σκοπό αυτόν προσθέτουν συγκεκριμένο κόστος στην αγορά κάθε προϊόντος. Αντί λοιπόν τα «πολυκέντρα»-«σπιτάκια» να λειτουργούν με βάση την ευθύνη του παραγωγού, το Δημόσιο πλήρωσε υπέρογκα ποσά για την προμήθειά τους.

«Δεν είχε υποβληθεί προϋπολογισμός με τεκμηρίωση κόστους από ευρεία έρευνα αγοράς. Ειδικότερα, δεν υποβλήθηκαν αποτελέσματα έρευνας αγοράς και σχετική τεκμηρίωση για την προμήθεια των πολυκέντρων».

«Όι Προγραμματικές Συμβάσεις οι οποίες υπεβλήθησαν ήταν ανυπόγραφες».

«Δεν υποβλήθησαν ΤΣΔΑ (Τοπικά Σχέδια Διαχείρισης Αποβλήτων) τα οποία να τεκμηριώνουν την αναγκαιότητα προμήθειας πολυκέντρων». «Τα ΤΣΔΑ που δόθηκαν κατά την διάρκεια του ελέγχου είχαν ημερομηνίες μεταγενέστερες της υποβολής της αίτησης χρηματοδότησης». «Με άλλα λόγια προηγήθηκε η απόφαση απόκτησης των πολυκέντρων της διαπίστωσης της αναγκαιότητάς τους».

Ο ΕΔΣΝΑ ξεκίνησε για προμήθεια 90 πολυκέντρων με προϋπολογισμό 27 εκατομμύρια, ο ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου για 58 τεμάχια με 17,4 εκατομμύρια και ο ΕΔΣΑΚ για 60 τεμάχια με 18 εκατομμύρια ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Παντού δηλαδή μπήκε ως βάση το κόστος των 300.000 ευρώ ανά «σπιτάκι» ενώ στις τελικές προσφορές η έκπτωση ήταν ελάχιστη.

Η ΕΔΕΛ επικρίνει και το Ελεγκτικό Συνέδριο καθώς διαπιστώνει ότι «με την υπ’ αρ.76/2023 Πράξη του ΣΤ΄ Τμήματος αποφάνθηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της ελεγχόμενης σύμβασης, διαλαμβάνοντας για τη τεκμηρίωση του προϋπολογισμού τη με αρ.544/2-8-2022 βεβαίωση έρευνας αγοράς που κατατέθηκε ως δικαιολογητικό για την ένταξη της προμήθειας». «Ωστόσο, συνεχίζουν οι ελεγκτές, το εν λόγω έγγραφο, που φέρει τον τίτλο ‘ΒΕΒΑΙΩΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΓΟΡΑΣ’ και απευθύνεται προς την Διαχειριστική Αρχή, δεν περιέχει έρευνα αγοράς».

«Δεν επιβεβαιώνεται ότι η αναθέτουσα αρχή ΕΔΣΝΑ ερεύνησε κατ’ ουσίαν το εύλογο του προϋπολογισμού των πολυκέντρων ανακύκλωσης, δεδομένου ότι η έρευνα αγοράς που διενήργησε και επικαλέστηκε στην ΟΕ δεν αφορούσε σε τουλάχιστον δύο ανεξάρτητους οικονομικούς φορείς, αλλά σε δύο οικονομικούς φορείς κοινού συμφέροντος με σχέση αποκλειστικότητας, που στη συνέχεια βέβαια υπέβαλαν στον υπόψη διαγωνισμό τη μοναδική προσφορά και ανέλαβαν την εκτέλεση της σύμβασης η μεν ΤΕΧΑΝ ως ανάδοχος, η δε ENVIPCO ως κατασκευάστρια και τούτο σε συνδυασμό ότι άλλη εταιρία που εμπορεύεται παρόμοιο εξοπλισμό κατά δήλωσή της προσφέρει παρεμφερές προϊόν σε τιμή έως 97.000 ευρώ έναντι 300.000€ που λήφθηκε υπόψη για την τεκμηρίωση του προϋπολογισμού στον υπόψη διαγωνισμό της Αττικής».

Σκέψεις για τα σημερινά προβλήματα της αρχιτεκτονικής

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τοπίο της φαντασίας-Ακρυλικό σε ξύλο

Σκέψεις για τα σημερινά προβλήματα της αρχιτεκτονικής

ART - ΝΕΑ 06.09.24 19:28Τάσης Παπαϊωάννου*

Το καινοφανές βαφτίζεται με περισσή ευκολία «νέο», ενώ στην πραγματικότητα δεν έχει να επιδείξει καμιά καινοτομία.

Ζούμε σε μια εποχή συγκλονιστικών αλλαγών και έντονων μετασχηματισμών που συντελούνται με αστραπιαίες ταχύτητες, αδυνατώντας τις περισσότερες φορές να τους αντιληφθούμε τη στιγμή που γίνονται, πόσο μάλλον να κατανοήσουμε και να κρίνουμε τις επιπτώσεις τους στην καθημερινότητά μας. Την ίδια στιγμή, όλα μοιάζουν να υποτάσσονται δουλικά στο ιδεολόγημα ότι τάχατες ο ανθρώπινος πολιτισμός (κυρίως αυτόν που αποκαλούμε δυτικό) διαρκώς προοδεύει, αναπτύσσεται και γίνεται καλύτερος. Κάθε αλλαγή βαφτίζεται a priori «πρόοδος» και σχεδόν καθετί νέο ή διαφορετικό αξιολογείται ως υπέρτερο, ανώτερο, συγκρινόμενο με τα προηγούμενα. Μια σχεδόν μοιρολατρική πίστη στην «πρόοδο», η οποία θεμελιώνεται στο παρόν και προοιωνίζεται πάντοτε ένα καλύτερο μέλλον.

Ενα από τα χαρακτηριστικά, μάλιστα, του καιρού μας είναι αυτή η τάση για συνεχή και ακατάσχετη «πρωτοτυπία»: στη ζωγραφική, στο θέατρο, στον κινηματογράφο, στην αρχιτεκτονική... παντού. Το καινοφανές βαφτίζεται με περισσή ευκολία «νέο», ενώ στην πραγματικότητα δεν έχει να επιδείξει καμιά καινοτομία. Είναι απλώς ματαιόδοξο, ερωτευμένο με τον εαυτό του. Η ανάγκη π.χ. των σύγχρονων αρχιτεκτόνων για μια άνευ όρων πρωτοτυπία χαρακτηρίζει χρόνια τώρα το σινάφι μας. Θαρρείς και θέλουμε να αποδείξουμε πως τώρα μόλις εμφανίστηκε η τέχνη της αρχιτεκτονικής κι εμείς είμαστε οι πρώτοι που θα την εφαρμόσουμε. Μας θέλγει (όχι μόνο στην αρχιτεκτονική, φυσικά, μα γενικότερα) αυτό που τάχατες πρωτοεμφανίζεται στον κόσμο, αυτό που δεν το συνδέει τίποτε με το παρελθόν. Την ίδια ώρα βαυκαλιζόμαστε -αστόχαστα- ότι εμείς πρώτοι το δημιουργήσαμε, σαν ένα είδος πρωτόγνωρης ανακάλυψης. Τι πλάνη!

Βλέπουμε αρχιτέκτονες, όχι μόνο στη χώρα μας αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο, οι οποίοι διακατέχονται από ένα άγχος για διαρκή ανανέωση, για έργα που πρέπει οπωσδήποτε να καταπλήσσουν με τη μορφή τους, άσχετα αν αυτά τελικά καταντούν -τις περισσότερες φορές- μια ατελέσφορη και ανούσια επιδειξιομανία, ένας βαρετός και στείρος καταναλωτισμός μορφών. Εργα τα οποία δεν στοχεύουν σ’ έναν άλλο, καινοτόμο και καλύτερο τρόπο ζωής, να υπηρετήσουν, δηλαδή, μια ουσιαστική ανάγκη, αλλά το πώς αυτά θα διαφοροποιηθούν μορφοπλαστικά και μόνο από τα γειτονικά τους. Μια αρχιτεκτονική που αδιαφορεί επιδεικτικά τόσο γι’ αυτά που υπήρξαν χθες όσο και γι’ αυτά που θα έρθουν αύριο, εστιάζοντας εμμονικά μόνο στη φαντασμαγορία του παρόντος.

Η αρχιτεκτονική, τέχνη παμπάλαια όσο και ο άνθρωπος, γεννήθηκε από την ανάγκη του για στέγαση, τη δημιουργία ενός ασφαλούς και οικείου καταλύματος. Η ουσιαστική της αποστολή, η οποία αποτελεί και την ιδρυτική της συνθήκη, είναι ακριβώς η στέγαση της ανθρώπινης ανάγκης, η δημιουργία χώρων -κάθε φορά- καλύτερης και ανετότερης διαβίωσης. Ετσι, δεν μπορείς να την ξεχωρίσεις από τη ζωή που φέρει μέσα της, αφού για να χτιστεί προϋποθέτει την ύπαρξή της. Αλλαζε μέσα στους αιώνες με αργούς ρυθμούς όσο άλλαζε και η ζωή των ανθρώπων. Από εκεί, βαθιά στο παρελθόν, αντλούν οι ρίζες τού πραγματικά νέου του νέου που είναι την ίδια στιγμή και πολύ παλιό, που φέρει μέσα του όλη τη συσσωρευμένη γνώση, αλλά και τη σοφία των περασμένων γενεών. Τίποτε δεν γεννιέται από το μηδέν! Να πετύχεις με το έργο σου αυτό το μπόλιασμα, ανάμεσα στο παρελθόν και στο μέλλον μέσα από το παρόν: να ποιο είναι το δύσκολο στοίχημα! Κι αν το πετύχεις ίσως τότε «να τρεμοπαίζουν πάνω του οι ανταύγειες του μέλλοντος» όπως έλεγε ο Αντρέ Μπρετόν.

Γιατί πρέπει να σκάψει κανείς βαθιά μέσα στο παρελθόν, προκειμένου εκεί -σε στέρεο έδαφος- να θεμελιωθεί το χτίσμα του μέλλοντος. Είναι μάθημα μεγάλο, για τη δική μας σύγχρονη αρχιτεκτονική, η μελέτη των παλαιών κτισμάτων που έφτασαν ώς εμάς σήμερα. Αυτά είναι που μας βοηθούν ακριβώς να κατανοήσουμε πως δεν υφίσταται μια «συνεχής πρόοδος» στην τέχνη της αρχιτεκτονικής, αλλά μόνον αριστουργήματα που χτίστηκαν σε κάθε εποχή, σε κάθε τόπο, όπως πάντοτε συνέβαινε στην ανθρώπινη ιστορία. Κάθε ιστορική περίοδος έχει να επιδείξει τα δικά της επιτεύγματα, δίχως να έχει καμία σημασία αυτά να χαρακτηρίζονται καλύτερα ή χειρότερα από τα προηγούμενα. Αθροίζονται κι αυτά με τη σειρά τους στον μακρύ κατάλογο των σημαντικών αρχιτεκτονικών έργων, σαν μικρά λιθαράκια που προστίθενται σταδιακά στο πανάρχαιο οικοδόμημα της αρχιτεκτονικής.

Γράφει σχετικά ο Asger Giorn: «Αναρωτηθήκαμε, άραγε, ποτέ τι ήταν το «νέο», ποιος νόμος το δημιουργεί και ποια βασική αρχή το δικαιώνει; Προφανώς όχι»1. Μη λησμονούμε, λοιπόν, πως μόνο ο χρόνος είναι αυτός (και σε μεγάλη -μάλιστα- διάρκεια) που ξεδιαλέγει και αναδεικνύει στην αρχιτεκτονική το πραγματικά καινούργιο. Ο χρόνος είναι πάντοτε ο οριστικός και αντικειμενικός κριτής κι ας έχουμε την ψευδαίσθηση ότι ζούμε στα πλαίσια ενός αέναου και σταθερού παρόντος. Το έργο, το κάθε έργο, δεν ανήκει μόνο στο παρόν, αλλά την ίδια στιγμή στο παρελθόν και στο μέλλον ή όπως σημειώνει ο Μίλαν Κούντερα: «κάτι προορισμένο να διαρκέσει και να συνδέσει το παρελθόν με το μέλλον»2.

Το «πραγματικά νέο» σπάνια μπορούμε να το δούμε στον καιρό μας, αφού χρειάζεται να συνομιλήσει επί μακρόν, όχι μόνον με αυτά που υπάρχουν, αλλά και με αυτά που πρόκειται να υπάρξουν στο μέλλον. Αντίθετα, σήμερα, μας συνεπαίρνει η μέθη της πρωτοτυπίας, σε τέτοιο βαθμό, μάλιστα, που συχνά λησμονούμε ότι κάθε νέο βλασταίνει πάνω στο χώμα το ποτισμένο με όλων των καιρών το νερό. Το χώμα το οργωμένο και σπαρμένο, ξανά και ξανά μέσα στους αιώνες της ανθρώπινης ιστορίας, ή όπως ωραία το διατυπώνει ο Ζήσιμος Λορεντζάτος για την ποίηση (που ισχύει απαράλλαχτο και για την αρχιτεκτονική): «…το παράξενο και τόσο σπάνιο φαινόμενο που ονομάζομε ποίηση δε φυτρώνει ποτέ χωρίς χώματα»3. Πάνω σ’ αυτό το χώμα μας έλαχε να κάνουμε αρχιτεκτονική. Σ’ αυτό το χώμα που είναι την ίδια στιγμή μήτρα και τάφος μαζί της ζωής. Από εκεί απ’ όπου όλα ξεκινούν και εκεί όπου όλα καταλήγουν.

1. Asger Giorn, Περί μορφής - Σκιαγραφία μιας μεθοδολογίας των Τεχνών, Νησίδες, Θεσσαλονίκη, 2002

2. Μίλαν Κούντερα, Η τέχνη του μυθιστορήματος, «Βιβλιοπωλείο της Εστίας», Αθήνα 2023

3. Ζήσιμος Λορεντζάτος, Μελέτες Β’, Δόμος, Αθήνα 2007

*Αρχιτέκτων-ομότιμος καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ

ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ: Σχετικά με τη Σύμβαση Παραχώρησης της Αττικής Οδού. Κέρδη για τους ιδιώτες, επιβαρύνσεις στους πολίτες και στο Δημόσιο Συμφέρον

 

Π.Ο.   Ε.Μ.Δ.Υ.Δ.Α.Σ.   ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ  ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΝΩΣΕΩΝ  ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ  ΔΗΜΟΣΙΩΝ  ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ  ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΥΧΩΝ  ΑΝΩΤΑΤΩΝ  ΣΧΟΛΩΝ

Χαρ. Τρικούπη 7α,  106 78  Αθήνα

τηλ: 210-88.16.583  fax: 210-82.59.410 e-mail: emdydas@tee.gr URL: www.emdydas.gr

                                                                                                           

                                                                                                 Αθήνα,  4/9/2024

Αρ. Πρωτ. : 9429

Σχετικά με τη Σύμβαση Παραχώρησης της Αττικής Οδού. Κέρδη για τουςιδιώτες, επιβαρύνσεις στους πολίτες και στο Δημόσιο Συμφέρον

 

Με αφορμή τη λήξη της Σύμβασης Παραχώρησης της Αττικής Οδού, αλλά και της νέας που αναμένεται να υπογραφεί σύντομα, υπενθυμίζουμε μερικά στοιχεία που αποδεικνύουν την πάγια θέση μας, ότι οι Συμβάσεις Παραχώρησης λειτουργούν σε βάρος του Δημοσίου Συμφέροντος και των κοινωνικών αναγκών. Ειδικά αυτή της Αττικής οδού –πιλότος για πολλές που ακολούθησαν- δικαίως αποκαλείται ως «λεόντειος»

Ο διαγωνισμός για το έργο «Παραχώρησης της Μελέτης, Κατασκευής, Αυτοχρηματοδότησης και Εκμετάλλευσης της Ελεύθερης Λεωφόρου Ελευσίνας – Σταυρού – Α/Δ Σπάτων και Δυτικής Περιφερειακής Λεωφόρου Υμηττού» ξεκίνησε το 1992 και ολοκληρώθηκε το Μάιο του 1996. Ο διαγωνισμός για την επιλογή του Αναδόχου έγινε με το σύστημα της Μελέτης – Κατασκευής – Αυτοχρηματοδότησης – Λειτουργίας – Εκμετάλλευσης, ένα σύστημα που δεν είχε εφαρμοστεί ξανά στην Ελλάδα στον τομέα των δημοσίων έργων. Ο διαγωνισμός έγινε σε δύο φάσεις και από την αξιολόγηση κρίθηκε ότι η κοινοπροπαξία της Αττικής Οδού υπέβαλλε την πιο συμφέρουσα προσφορά και ως εκ τούτου αναδείχτηκε ανάδοχος.

Η Σύμβαση Παραχώρησης για την Αττική Οδό υπογράφηκε μεταξύ του ελληνικού Δημοσίου της τότε κυβέρνησης Σημίτη και της παραχωρησιούχου κοινοπραξίας τον Μάιο του 1996 και κυρώθηκε από τη Βουλή με τον Νόμο 2445/1996. Υπουργός ΠΕΧΩΔΕ τότε ήταν ο Κώστας Λαλιώτης. Στο αρχικό σχήμα λοιπόν που πήρε την Αττική Οδό συμμετείχαν οι ελληνικές εταιρείες: Ακτωρ, Αβαξ, ΑΛΤΕ, ΑΤΕΜΚΕ, Αττικάτ, Ελληνική Τεχνοδομική, Εργάς, ΕΤΕΘ, Ζευς, Μέτων, Παντεχνική, Κ.Ι. Σαραντόπουλος, ΤΕΒ, ΤΕΓΚ, Transroute. Βέβαια στην πορεία η μετοχική σύνθεση της κοινορπαξίας Αττική Οδός, άλλαξε. Προηγήθηκαν αγοραπωλησίες μεριδίων, πτωχεύσεις εταιρειών (όπως η ΑΤΤΙΚΑΤ, ΕΡΓΑΣ), με αποτέλεσμα η μετοχική σύνθεση της παραχώρησης και εκμετάλλευσης του οδικού άξονα να απαρτίζεται από τις: «Ελλάκτωρ» 65,75%, «Αβαξ» (πρώην «J&P Αβαξ») 34,21% και “Egis Projects” (γαλλική) 0,04%.

Και φτάνουμε στο θέμα της απόσβεσης των κεφαλαίων που τοποθετήθηκαν για την κατασκευή της Αττικής Οδού και ως εκ τούτου την επιστροφή του οδικού άξονα στο ελληνικό Δημόσιο. H παραχωρησιούχος κοινοπραξία ανέλαβε την υποχρέωση να κατασκευάσει (5ετή διάρκεια κατασκευής) και στη συνέχεια να λειτουργήσει το έργο (18 χρόνια κατά ανώτατο), με αντάλλαγμα την είσπραξη διοδίων στη διάρκεια της περιόδου παραχώρησης.

Το κόστος κατασκευής της Αττικής οδού, κατανεμήθηκε ως εξής: Το 32% (420 εκατομμύρια ευρώ) κατέβαλε το Δημόσιο μαζί με τη συγχρηματοδότηση της Ε.Ε., δηλαδή το πληρώσαμε εμείς οι πολίτες. Γύρω στα 675 εκατ. ευρώ ήταν τα δάνεια που εξασφάλισε η κοινοπραξία με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου. Περίπου 175 εκατ. ευρώ ήταν η ίδια συμμετοχή της κοινοπραξίας που την εκμεταλλεύεται. Στο συγκεκριμένο κόστος πρέπει να προστεθεί για το Δημόσιο το κόστος που απαιτήθηκε για τις απαλλοτριώσεις και που στοίχισαν πάνω από 1 δισ. Ευρώ και το κόστος κατασκευής του προαστιακού σιδηροδρόμου που ανατέθηκε στις εταιρείες που συγκροτούσαν την κοινοπραξία Αττική Οδός Α.Ε, με συνολικό προϋπολογισμό 600 εκατ. ευρώ.

Σύμφωνα με τη σύμβαση, η περίοδο παραχώρησης λήγει τον Οκτώβριο του 2024, μπορούσε όμως να διακοπεί όταν επιτευχθεί η προβλεπόμενη στη σύμβαση μέγιστη απόδοση του μετοχικού κεφαλαίου της παραχωρησιούχου. Η απόδοση αυτή υπολογίζεται επί των καθαρών κερδών του, με βάση τις οικονομικές καταστάσεις που υποβάλλει στις πιστώτριες τράπεζες και το Ελληνικό Δημόσιο στο τέλος κάθε οικονομικού έτους. Σύμφωνα με σχετικό άρθρο της Σύμβασης Παραχώρησης του 1996, συμφωνήθηκε ότι η απόδοση του μετοχικού κεφαλαίου δεν μπορεί να ξεπεράσει το 13%. Αν η παραχωρησιούχος το ξεπεράσει, τότε ήταν υποχρεωμένη να επιστρέψει το έργο στο ελληνικό Δημόσιο.

Πώς γίνεται από το 2006 όμως (που άρχισε να διανέμει μέρισμα στους μετόχους της η Αττική οδός καθώς μέχρι τότε αποπληρωνόταν τα δάνεια) και μέχρι σήμερα (μετά από 18 ολόκληρα έτη) ο οδικός άξονας των 70 χιλιομέτρων να έχει εισπράξεις από τα διόδια πολλών δισ ευρώ (άνω των 4) και καθαρά κέρδη μετά από πολλών εκατομμυρίων ευρώ και να μην έχει επιτευχθεί ακόμη η μέγιστη απόδοση του μετοχικού κεφαλαίου της παραχωρησιούχου;

Εδώ είναι και το μεγάλο σκάνδαλο της σύμβασης. Σύμφωνα με τη σύμβαση, η απόδοση του μετοχικού κεφαλαίου στηρίζεται στα καθαρά κέρδη, δηλαδή στη διαφορά εσόδων-εξόδων της παραχωρησιούχου και όχι σε ένα εύκολα ελέγξιμο μέγεθος, όπως είναι τα ακαθάριστα έσοδα από τα διόδια. Τι σημαίνει αυτό; Ότι η κοινοπραξία φρόντιζε να εμφανίζει υπέρογκα έξοδα και δαπάνες, μειώνοντας έτσι στο ελάχιστο τα καθαρά της κέρδη. Έτσι έφτασαν χρονιές που η συντήρηση του αυτοκινητόδρομου έφτανε να στοιχίζει ακόμη και 1 εκατ. Ευρώ ανά χιλιόμετρο για έναν αυτοκινητόδρομο μόλις 70 χιλιομέτρων. Η σύμβαση της Αττικής Οδού άλλωστε δεν προέβλεπε κανένα πλαφόν στο κόστος συντήρησης του αυτοκινητοδρόμου. Οπότε στοίχιζε όσο ήθελαν οι εργολάβοι.

Από την πρώτη ημέρα λειτουργίας της, το 1996, μέχρι και το 2011, η Αττική Οδός Α.Ε. είχε παρουσιάσει αθροιστικό κύκλο εργασιών 1,8 δισ. ευρώ, αλλά τα συνολικά της κέρδη ήταν μόλις 64,8 εκατ. ευρώ. Αυτό γινόταν καθώς στην πραγματικότητα, ένα μεγάλο μέρος των εσόδων της Αττικής Οδού μεταφερόταν σε όλη τη διάρκεια της παραχώρησης στην “αδελφή εταιρεία” Αττικές Διαδρομές, μια κατασκευαστική εταιρεία λειτουργίας, συντήρησης και εκμετάλλευσης του οδικού άξονα. Από τους ισολογισμούς της Αττικές Διαδρομές προκύπτει ότι τα συνολικά έσοδα από το 1999 μέχρι και το 2011 ήταν άνω των 500 εκατ. ευρώ, με τα αθροιστικά κέρδη στα 145 εκατ. ευρώ. Την ίδια περίοδο η εταιρεία μοίρασε στους μετόχους της μερίσματα συνολικού ύψους 94,2 εκατ. ευρώ.

Με αυτόν τον τρόπο η εκμετάλλευση της Αττικής Οδού προσέφερε μερίσματα στους εργολάβους μέσω των Αττικών Διαδρομών. Τα ποσά αυτά ουσιαστικά πηγαίνουν «από τη μία τσέπη στην άλλη», δεδομένου ότι το 80% της εταιρείας συντήρησης ανήκει στους δύο κατασκευαστικούς ομίλους («Ελλάκτωρ»- «Αβαξ») που κατέχουν και το 99,96% της Αττικής Οδού: Ο,τι ξόδευαν ως ιδιοκτήτες της μιάς εταιρείας, το έπαιρναν ως μέτοχοι της άλλης.

Η τρίτη εταιρεία που δημιουργήθηκε και αποτελούσε το δαιδαλώδες σύστημα, η Αττικά Διόδια, είναι η μητρική της Αττικές Διαδρομές. Από το 2001, οπότε δημοσίευσε τον πρώτο ισολογισμό, μέχρι το 2011 είχε συνολικά κέρδη (από μερίσματα της θυγατρικής) 62.4 εκατ. Ευρώ, ενώ η ίδια μοίρασε συνολικά μερίσματα περί τα 49,4 εκατ. Ευρώ στους μετόχους της.

Για να αντιληφθεί κανείς το μέγεθος της χρυσοφόρου όρνιθας για τους μετόχους, είναι τα όσα έχει αναφέρει ο Όμιλος Ελλάκτωρα για τη σύμβασης της Αττικής Οδού στο πρόσφατο ενημερωτικό της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου: “Ο Όμιλος βασίζεται σε σημαντικό βαθμό στην κερδοφορία της παραχώρησης της Αττικής Οδού και τυχόν μη ανανέωση της παραχώρησης αυτής μετά το 2024 ενδέχεται να έχει δυσμενείς επιπτώσεις στα αποτελέσματα του Ομίλου”.

Η παραχώρηση της Αττικής Οδού παράγει ένα σημαντικό τμήμα των λειτουργικών ταμειακών ροών του Ομίλου. Για τη χρήση του 2020, η παραχώρηση της Αττικής Οδού Α.Ε. συνεισέφερε 151,6 εκατ. στα συνολικά έσοδα του Ομίλου ύψους 892,3 εκατ και 105,6 εκατ. στα συνολικά κέρδη προ φόρων, τόκων, και αποσβέσεων (EBITDA) του Ομίλου ύψους 30 εκατ. Και όλα αυτά σε μία χρονιά που είχε επιβληθεί περιορισμός στην κυκλοφορία των οχημάτων λόγω πανδημίας.

Αντίστοιχα για τη χρήση του 2019 η παραχώρηση της Αττικής Οδού Α.Ε. συνεισέφερε 192,7 εκατ. στα συνολικά έσοδα του Ομίλου ύψους 1.273,6 εκατ και 134,0 εκατ σε συνολικά κέρδη προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων (EBITDA) Ομίλου ύψους 80 εκατ.

Επιπρόσθετα, για την περίοδο 01.01- 31.03.2021, η παραχώρηση της Αττικής Οδού Α.Ε. συνεισέφερε 30,6 εκατ. στα συνολικά έσοδα του Ομίλου ύψους 193 εκατ και 18,6 εκατ. στα συνολικά κέρδη προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων (EBITDA) του Ομίλου ύψους 40 εκατ.

Το 2020 η Αττική Οδός εμφάνισε έσοδα από την εκμετάλλευση του αυτοκινητόδρομου 151,5 εκατ. ευρώ έναντι 192,7 εκατ. ευρώ το 2019. Τα κέρδη προ φόρων, χρηματοδοτικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων και αποσβέσεων έχουν μειωθεί σε 106,2 εκατ. ευρώ από 134 εκατ. ευρώ, τα κέρδη μετά από φόρους τοποθετούνται σε 48,7 εκατ. ευρώ από περίπου 72 εκατ. ευρώ, ενώ τα κέρδη προ φόρων ανέρχονται σε 63,3 εκατ. ευρώ από 91.5 εκατ. ευρώ.

Επίσης τα έσοδα της χρήσης από την εκμετάλλευση του αυτοκινητοδρόμου το 2021 έφτασαν τα 176,77 εκατ. ευρώ έναντι 151,5 εκατ. ευρώ το 2020. Τα κέρδη προ φόρων ανήλθαν στα 71 εκατ. ευρώ από 63,29 εκατ. ευρώ το 2020, ενώ τα μετά από φόρους σε 56,3 εκατ. ευρώ έναντι 48,75 εκατ. ευρώ. Ακόμη και εκείνη την χρονιά της πανδημίας το διοικητικό συμβούλιο της Αττικής Οδού διένειμε ως μέρισμα το ποσό των 82,6 εκατ. ευρώ.

Με κέρδη-ρεκόρ έκλεισε και η χρήση του 2023 για την Αττική Οδό, ανταμείβοντας τους μετόχους της (ΕΛΛΑΚΤΩΡ 65,7%, Άβαξ 34,2%, Egis 0,04%) με τη διανομή συνολικού μερίσματος -μεικτού- ποσού 82 εκατ. ευρώ (34,65 ευρώ ανά μετοχή). Τα έσοδα από την εκμετάλλευση του αυτοκινητοδρόμου ανήλθαν, πέρσι, σε 215 εκατ. ευρώ καθώς η κυκλοφορία αυξήθηκε κατά 9,5%, έναντι της προηγούμενης χρονιάς

Παράλληλα η εταιρία έλαβε υπέρογκες αποζημιώσεις την περίοδο της πανδημίας λόγω διαφυγόντων κερδών από τους περιορισμούς στην κίνηση των οχημάτων λόγω κορωνοϊού και διεκδικεί δικαστικά ακόμα περισσότερα. Τέλος όσον αφορά τη διαχείριση του δρόμου, ποιος μπορεί να ξεχάσει τον αποκλεισμό εκατοντάδων οχημάτων εντός της Αττικής Οδού κατά τη διάρκεια κακοκαιρίας το 2022 και την προβληματική διαχείριση από πλευράς παραχωρησιούχου ή τις περιπτώσεις φυσικών καταστροφών όπου συνεχίζουν να ζητούνται διόδια από τα διερχόμενα οχήματα?

Δυστυχώς όλες οι εισαγγελικές παραγγελίες και διερευνήσεις της Σύμβασης μπήκαν τελικά στο αρχείο και δεν ολοκληρώθηκαν, ενώ και η απόπειρα το 2020 του Υπουργείου Υποδομών να διερευνήσει τη Σύμβαση μέσω της Hill International έπεσε φυσικά ξανά στο κενό.

Οι εναλλασσόμενες κυβερνήσεις, ουδέποτε κατήγγειλαν/τροποποίησαν την σύμβαση παραχώρησης, ούτε δε, ως όφειλαν, προσέφυγαν στα πολιτικά Δικαστήρια, προκειμένου να αποδείξουν ότι η προπεριγραφείσα «επιχειρηματική» δραστηριότητα που μετονομάζει «νομότυπα» τα έσοδα σε έξοδα, είναι καταχρηστική τουλάχιστον και υπερβαίνει τα όρια της καλής πίστης, αλλά και αυτής της σύμβασης. Ουδέποτε κατέφυγαν στα πολιτικά Δικαστήρια για να αναγνωριστεί αυτό που πλέον γνωρίζουν οι πάντες ότι η εταιρία πλουτίζει Αδικαιολόγητα. Αντ’ αυτού, όλες οι κυβέρνησεις, ήλθαν εκ νέου ως αρωγός της εταιρίας και ενάντια στο κοινό όφελος και θέσπισαν διάταξη νόμου με την οποία ορίζεται ως παράβαση του Κ.Ο.Κ. η παράλειψη καταβολής διοδίων.

Πλέον προ των πυλών βρίσκονται οι υπογραφές για την νέα περίοδο παραχώρησης της Αττικής Οδού για άλλα 25 έτη. Από την ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ (νέο Παραχωρησιούχο) ιδρύθηκαν ξανά δύο εταιρείες που είναι η Νέα Οδός Παραχώρηση ΜΑΕ και η νέα εταιρεία που αναλαμβάνει τη διαχείρισης ονομάζεται “ΝΕΑ ΑΤΤΙΚΗ ΟΔΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΕ”, επαναλαμβάνοντας το προηγούμενο δοκιμασμένο σχήμα. Ο Πρωθυπουργός μάλιστα έσπευσε να προαναγγείλει μείωση της τάξης του 10% στα διόδια (από 2,8 € στα 2,5 €) αποκρύπτοντας ότι αυτό προβλεπόταν στη Σύμβαση, αφορά μόνο πέντε (5) έτη και ότι υπάρχει η δυνατότητα – πιθανότητα αμέσως μετά να εκτοξευθούν στα 3,25 € ανά διέλευση.

Όλα τα παραπάνω δικαιώνουν τις πάγιες θέσεις της ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ, ότι οι Συμβάσεις Παραχώρησης και οι Συμπράξεις Δημόσιου Ιδιωτικού Τομέα, λειτουργούν πάντα σε βάρος του Δημοσίου Συμφέροντος και των κοινωνικών αγαθών και επ’ ωφελεία των επιχειρηματικών ομίλων, προσφέροντας στην κερδοφορία τους κρίσιμες Υποδομές για τις κοινωνίες μας.

Ο Υμηττός δεν είναι "πάρκο" είναι οικοσύστημα

Ο ΥΜΗΤΤΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ «ΠΑΡΚΟ» ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑ !

( Μερικές παρατηρήσεις επί των προτάσεων του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου Ηλιούπολης).

Το υπό έγκριση Τοπικό Π.Σ Ηλιούπολης δεν αντιμετωπίζει, δεν προτείνει και δεν δίνει λύσεις για εγκαταστάσεις που λειτουργούν στη περιοχή του Δήμου, όπως το Κέντρο Υπερυψηλής Τάσης (ΚΥΤ), ο Σταθμός Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων (ΣΜΑ), το Δημοτικό Νεκροταφείο, το καταφύγιο ζώων. Επίσης δεν αντιμετωπίζει ουσιαστικά τα προβλήματα που δημιουργεί η διερχόμενη υπερτοπική κυκλοφορία οχημάτων στο Δήμο.

Αντίθετα προωθεί νέες οικιστικές επεκτάσεις στον Υμηττό, δικαίωση καταπατητών και αυθαιρετούχων, αναίρεση του δασικού χαρακτήρα του Υμηττού.

Πάρκο πόλης

Η δημιουργία «Πάρκου πόλης» περ. 400 στρ. στον ορεινό όγκο του Υμηττού, εντός του δασικού χώρου, αποτελεί επιλογή της παρούσας Δημοτικής Αρχής Ηλιούπολης, η οποία βρίσκεται πέραν της υφιστάμενης νομιμότητας και του κεντρικού σχεδιασμού. Σύμφωνα με το υπό έγκριση Π.Δ για την προστασία του Υμηττού, η εκτός σχεδίου περιοχή του Δήμου στη περιοχή αυτή εντάσσεται στην Α’ Ζώνη απόλυτης προστασίας Υμηττού, όπου δεν επιτρέπονται χρήσεις αστικού πάρκου και ό,τι αυτές συνεπάγονται.

Επισημαίνεται ότι στο υπό έγκριση Π.Δ για την προστασία του Υμηττού, προωθείται η δημιουργία του Μητροπολιτικού Πάρκου Γουδή – Ιλισίων και του Πάρκου Καισαριανής, σε περιοχές με ήπιες κλήσεις.

Οικιστικές επεκτάσεις στον Υμηττό.

Στα όρια με το εγκεκριμένο σχέδιο πόλης του Δήμου Ηλιούπολης και σε επαφή με τον δασικό χώρο του Υμηττού, υφίστανται από την δεκαετία του΄50 κάποιοι θύλακες αυθαίρετων κατοικιών, ενώ κάποιοι ιδιώτες διεκδικούν εκτάσεις που με δικαστικές αποφάσεις θεωρούνται δημόσιες, δασικές, αναδασωτέες και διακατεχόμενες.

Με το υπό έγκριση Τοπικό Π.Σ Ηλιούπολης η δημοτική αρχή προωθεί την ένταξη αυτών των θυλάκων και κάποιων Ανοιχτών Οικοδομικών Τετραγώνων στο Σχέδιο Πόλης, δηλαδή ουσιαστικά προωθεί την νομιμοποίησή των επεκτάσεων τους στον δασικό χώρο του Υμηττού.

Κυκλοφοριακό

Η διερχόμενη υπερτοπική κυκλοφορία οχημάτων αποτελεί από τα σημαντικότερα σημερινά προβλήματα του Δήμου Ηλιούπολης

Το ισχύον ΡΣΑ (2012) κατάργησε, σωστά, την διέλευσης της «Περιφερειακής Λεωφόρου Υμηττού» από τον δασικό χώρο του Υμηττού και προβλέπει την δημιουργία υπόγειας σύνδεσης μεταξύ Καρέα και Λ. Βουλιαγμένης, η οποία ωστόσο παραπέμπεται σε ένα αβέβαιο μέλλον.

Η κατάργηση της Περιφερειακής Λεωφόρου Υμηττού, δεν προωθείται στα πλαίσια της παρούσας μελέτης. Ακόμη, το προς έγκριση Τοπικό Π.Σ Ηλιούπολης δεν συνδέεται με μια αναγκαία συνολική αναθεώρηση της κυκλοφοριακής μελέτης του Δήμου.

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΠΟΛΙΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΥΜΗΤΤΟΥ

1.9.2024

Ψήφισμα του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης (ΣΑΘ) σχετικά με τον «Κανονισμό Πυροπροστασίας Ακινήτων εντός ή πλησίον δασικών εκτάσεων»

Ψήφισμα του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης (ΣΑΘ) σχετικά με τον «Κανονισμό Πυροπροστασίας Ακινήτων εντός ή πλησίον δασικών εκτάσεων»

Το Ψήφισμα του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης (ΣΑΘ) σχετικά με τον «Κανονισμό Πυροπροστασίας Ακινήτων εντός ή πλησίον δασικών εκτάσεων» είναι το πληρέστερο και πλέον εμπεριστατωμένο κείμενο που έχει δημοσιευτεί έως και σήμερα για τον Κανονισμό, ακολουθούμενο από δύο Παραρτήματα (Τεχνικό και Νομικό) με αναφορές στα σοβαρότερα ζητήματα αντισυνταγματικότητας, παραβιάσεων της νομιμότητας και των εφαρμοστέων τεχνικών κανόνων της Πολεοδομίας, της Δόμησης και της Αρχιτεκτονικής που εγείρονται από τη θέσπιση και την εφαρμογή του.

Δείτε το Ψήφισμα εδώ:

https://mailchi.mp/ad7476269a01/e3mr1gyxcc-15657130?e=[UNIQID]

Ψήφισμα του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης (ΣΑΘ)

σχετικά με τον «Κανονισμό Πυροπροστασίας Ακινήτων

εντός ή πλησίον δασικών εκτάσεων»

Ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης (ΣΑΘ), ως επιστημονικός και επαγγελματικός φορέας με αντικείμενο που θίγεται άμεσα από την εφαρμογή των διατάξεων του «Κανονισμού Πυροπροστασίας Ακινήτων εντός ή πλησίον δασικών εκτάσεων» (κυα οικ. ΥΠΕΝ/ΔΑΟΚΑ/55904/2019/19.5.2023, ΦΕΚ Β’ 3475/24.5.2023) εκφράζει δημόσια την πλήρη αντίθεσή του στην απόλυτα αντιδημοκρατική και αντισυνταγματική διαδικασία εκπόνησης και εφαρμογής του και στο περιεχόμενό του, που μετακυλύει στον πολίτη την υποχρέωση της πολιτείας για την περιβαλλοντική και δασική διαχείριση και προστασία την οποία το Σύνταγμα αναγνωρίζει αποκλειστικά στο κράτος και στις αρμόδιες υπηρεσίες του.

Ο Κανονισμός στερείται, έστω και στοιχειωδώς, οποιουδήποτε νομοθετικού κύρους. Προκαλεί, χωρίς καμία νόμιμη αιτία, μια άνευ προηγουμένου κοινωνική αναστάτωση και αδικία, επιβάλλοντας σε βάρος των πολιτών κατάφωρα αυθαίρετες και επαχθείς υποχρεώσεις που βρίθουν σοβαρών αντιφάσεων και άστοχων επιλογών. Επιδιώκει να ικανοποιήσει ανέφικτους στόχους που υπηρετούν συμφέροντα και πολιτικές εντελώς αλλότριες ή και τελείως ενάντιες στην πραγματική και ουσιαστική προστασία του δασικού περιβάλλοντος, της ιδιοκτησίας και του πολίτη, για τους λόγους που κυρίως αναλύονται στο νομικό και τεχνικό Παράρτημα που ακολουθούν.

Τα μέτρα και οι υποχρεώσεις που επιβάλλονται με τον Κανονισμό χαρακτηρίζονται από πλήρη επιστημονική και τεχνική αναξιοπιστία και προχειρότητα, από απουσία της οφειλόμενης οικολογικής ευαισθησίας και μέριμνας, από αισθητική άγνοια και αδιαφορία, από σοβαρό έλλειμμα αποτελεσματικότητας για την ουσιαστική αντιμετώπιση των επικαλουμένων κινδύνων, αλλά και από έλλειψη στοιχειώδους κοινωνικής ευαισθησίας και υπευθυνότητας, επιβαρύνοντας ανάλγητα, αιφνιδιαστικά και καθολικά την κοινωνία με υπέρογκα, αναιτιολόγητα και μη αντιμετωπίσιμα κόστη.

Χρησιμοποιεί ευρύτατα ο Κανονισμός τον όρο «επικινδυνότητα» που όμως αποδίδεται σε κάτι που είναι επικίνδυνο. Σε κάτι που κινδυνεύει αποδίδεται ο όρος «τρωτότητα». Οι κίνδυνοι της πυρκαγιάς εκπορεύονται από το εγκαταλελειμμένο και απροστάτευτο φυσικό περιβάλλον που καθίσταται έτσι επικίνδυνο και για τα ακίνητα. Από τα ακίνητα δεν απορρέουν κίνδυνοι. Είναι οξύμωρο και προκλητικό να συνάγει το κράτος, εκ των υστέρων, «κινδύνους» από κτίσματα που έχουν ανεγερθεί με νόμιμες οικοδομικές άδειες και εγκρίσεις επέμβασης που έχει το ίδιο αρμοδίως χορηγήσει! Τα ακίνητα δεν είναι επομένως, επικίνδυνα, αλλά μόνο «τρωτά» στους κινδύνους. Ο όρος «επικινδυνότητα των ακινήτων» είναι ένα στοχευμένο λεκτικό τέχνασμα του Κανονισμού που αποβλέπει στην ενοχοποίηση των ακινήτων για τις πυρκαγιές, με τη μετάθεση της ευθύνης των καταστροφών από την Πολιτεία στους ιδιοκτήτες τους.

Ενόψει όλων αυτών, ο ΣΑΘ καταγγέλλει τη θέσπιση και την εφαρμογή του «Κανονισμού Πυροπροστασίας Ακινήτων εντός ή πλησίον δασικών εκτάσεων» και ζητά την άμεση απόσυρσή του στο σύνολό του.

Συντασσόμενος με επιστημονικούς φορείς όπως ο ΣΑΔΑΣ και ο Συνήγορος του Πολίτη, ο ΣΑΘ ζητά από τους αρμόδιους Υπουργούς και από κάθε αρμόδια αρχή, τον άμεσο επιστημονικό εκσυγχρονισμό του αντιπυρικού θεσμικού πλαισίου της χώρας, την κατάλληλη στελέχωση των δημοσίων υπηρεσιών που σχετίζονται με τη δασική προστασία και διαχείριση και με το ρυθμιστικό πεδίο του Κανονισμού καθώς και τη διάθεση σε αυτές σύγχρονου εξοπλισμού και επαρκών χρηματικών πόρων για την αποτελεσματική εκτέλεση του έργου τους και την ουσιαστική άσκηση της θεσμικής αρμοδιότητάς τους.

Επισημαίνεται ακόμα ότι την άμεση απόσυρση του Κανονισμού επιβάλλουν ο οφειλόμενος από την Κυβέρνηση σεβασμός του Συντάγματος και των νόμων, των δημοκρατικών θεσμών, των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου, του περιβάλλοντος και του δασικού πλούτου της χώρας, του επιστημονικού και επαγγελματικού κόσμου, καθώς και το πρωταρχικό καθήκον της μέριμνας για τον δοκιμαζόμενο από την οικονομική κρίση και την ακρίβεια ελληνικό λαό που πλήττεται, ακόμα σφοδρότερα, από την εφαρμογή των διατάξεών του.

Θεσσαλονίκη, 18 Ιουλίου 2024

Για τον ΣΑΘ

Ο Πρόεδρος Ο Γ. Γραμματέας

Γ. Κονταξάκης Κ. Σαμδάνης

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

Η νεοφιλελεύθερη επιθυμία και το ανεπιθύμητο δάσος

Το δάσος | Φωτό: Κώστας Μανωλίδης

Η νεοφιλελεύθερη επιθυμία και το ανεπιθύμητο δάσος

ΑΠΟΨΕΙΣ29.08.24 14:51

Κώστας Μανωλίδης*

Ήταν Ιούλιος του 2020 όταν στην παρουσίαση μιας μεγάλης τουριστικής επένδυσης που θα χτιζόταν σε 490 στρ. δάσους, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεστόμισε το περίφημο: «κάποια στιγμή θα καεί το δάσος, οπότε είμαι σίγουρος ότι κάνουμε το σωστό». Ο Άδωνης Γεωργιάδης, στην τηλεοπτική οθόνη, το συνέχισε: «δεν καταλαβαίνω τι συμφέρον έχει ο Δήμος Κέρκυρας από το να παραμείνει αυτό το παρθένο δάσος εκεί».

Τέτοιες ωμές παραδοχές, και βέβαια η αντανάκλασή τους στις στάχτες που άφησε η τελευταία τετραετία, θέτουν ένα προκλητικό ερώτημα: τι είδους ανθρωπότυπος στέκεται σήμερα με τέτοια χαιρέκακη αδιαφορία απέναντι στα δάση; Πως βάζει, δίχως ενδοιασμούς, το γυμνό υλικό συμφέρον πάνω από ένα αδιαμφισβήτητα υπέρτατο αγαθό;

Τα δάση μπορεί να καίγονταν πάντα, μπορεί να αποψιλώνονται συστηματικά από την αρχαιότητα, αλλά στις σημερινές συνθήκες, και ειδικά για τη Μεσογειακή ζώνη, η συνεχιζόμενη καταστροφή τους ισοδυναμεί με έγκλημα κατά της ανθρώπινης ζωής.

Εύλογα, τέτοιες στάσεις θα αποδοθούν στην απενοχοποιημένη νεοφιλελεύθερη ιδιοτέλεια, στην απληστία για χρήμα και εξουσία, στην κανιβαλική αναπτυξιολαγνεία, σε επιδιώξεις σύνθλιψης της κοινωνίας, ή και σε καθαρό κρετινισμό. Όμως, μαζί με όλα αυτά, αξίζει να δούμε και το βαθύτερο ανθρωπολογικό έρεισμά τους.

Πιστεύω ότι η κραυγαλέα αδιαφορία για τη φύση ριζώνει στον τρόπο με τον οποίο ο νεοφιλελευθερισμός, πέρα από οικονομικό δόγμα, καθορίζει έναν τύπο σχέσης με τον κόσμο. Βάζοντας στη θέση των συλλογικών νοημάτων την ατομική επιθυμία και το συμφέρον, αξιώνει έναν κόσμο προγραμματισμένο για την παραγωγή κέρδους και ικανοποίησης. Ο νεοφιλελεύθερος ανθρωπότυπος, πατώντας στη θεμελιακή βλέψη της Νεωτερικότητας για την απομάγευση και τεχνολογική καθυπόταξη της φύσης, αναπτύσσει σε παθολογικό βαθμό μια υποχόνδρια επιθυμία (απο)ρύθμισης του περιβάλλοντος. Όχι λόγω της πίστης σε κάποιες απαράβατες αρχές και νόμους, αλλά εξαιτίας της κατανόησης του εαυτού και του κόσμου με όρους επιχείρησης. Τα πάντα, μαζί και η φύση, πρέπει να λογοδοτούν στη λογική της ποσοτικοποίησης και σε έναν στυγνό ισολογισμό κόστους και άμεσου οφέλους, χωρίς κανένα αξιακό και ηθικό αντίβαρο.

Η ιδέα της τάξης αποκτά έτσι έναν νέου τύπου τυραννικό χαρακτήρα. Δεν αφορά την άκαμπτη πειθάρχηση σε ένα πλαίσιο κανόνων αλλά την ηγεμονία ενός εργαλειακού θετικισμού που αναδιαρθρώνει όλες τις πτυχές της ζωής στα λειτουργικά πρότυπα της οικονομίας. Ο θρίαμβος της ασύδοτης ατομικότητας, το κυνήγι των επιδόσεων, η λογιστικοποίηση της κοσμοθεώρησης, πέρα από το πολιτικό-οικονομικό επίπεδο, έχουν εγγραφεί ως υπαρξιακές νόρμες για το νεοφιλελεύθερο υποκείμενο. Εξάλλου η Θάτσερ το είχε δηλώσει: «η οικονομία είναι μόνο η μέθοδος, ο στόχος είναι να αλλάξουμε την καρδιά και την ψυχή».

Ένα τέτοιο υποκείμενο, συγκροτημένο γύρω από μια φανατική προσήλωση στον ωφελιμισμό και την αποδοτικότητα, δεν μπορεί παρά κάπου βαθιά μέσα του να αποστρέφεται το δάσος.

Γιατί το δάσος, ως ενιαίο αλληλοσυνδεόμενο σύνολο, αντιπροσωπεύει την πλήρη υπέρβαση της ατομικής ιδιοτέλειας ή της μετρήσιμης παραγωγικότητας. Στο δάσος δεν υπάρχει νομή της γης, δεν υπάρχουν όρια, ορατότητα και επιτήρηση. Είναι αδιαπέραστο ακόμα και στο αμείλικτο βλέμμα των δορυφόρων και των drones. Το δάσος υπήρξε πάντα το τυφλό σημείο του Νόμου.

Στο δάσος χάνεται ο προσανατολισμός, χάνεται ο έλεγχος, χάνεται ο χρόνος, είναι το μέρος όπου χανόμαστε. Και σε πολλές περιπτώσεις αυτό το χάσιμο ισοδυναμεί με την ελευθερία. Γι αυτό, το δάσος έγινε ο τόπος καταφυγής φυγάδων κι αποσυνάγωγων, άσυλο ληστών και παρτιζάνων, φανταστική εστία απροσδιόριστων απειλών, μαγισσών και ξωτικών. Στο δάσος η φύση συγκεντρώνει όλο της το σφρίγος σε έναν πανίσχυρο οργανισμό που εκμηδενίζει την ανθρώπινη αλαζονεία και την τυφλή χρησιμοθηρική της λογική, που γελοιοποιεί τους ψυχαναγκασμούς της τάξης και της ασφάλειας, που ξυπνά τα αρχέγονα ένστικτα και τη δυσανεξία σε κάθε ζυγό.

Γράφει ο Στράτης Μυριβήλης κάπου στο Η ΖΩΗ ΕΝ ΤΑΦΩ: «Το δάσος ήταν ένα υπερφυσικό φυτικό χτήνος, ανεξάρτητο και ολάκερο, που ανάσαινε, ζούσε, κουνιόταν και φώναζε με την δικιά του την ιδιαίτερη ζωή, την ακατάλυτη και προαιώνια. Ένα θεόρατο ζωντανό ήταν, που μούγκριζε και μύριζε δυνατά. Το χλωρό του το αίμα ορμούσε προς τον ουρανό με μανία μέσα από τους κραταιούς κορμούς, αδάμαστο συντριβάνι άγριας νιότης.»

Έχω την αίσθηση ότι η κατηγορία ανθρώπων που μας κυβερνάει, παραδομένη στον ίλιγγο της εξουσίας και στο παραλήρημα ελέγχου και χειραγώγησης, ανομολόγητα δυσφορεί με αυτήν την απειθάρχητη «άγρια νιότη» του δάσους. Η φύση γι αυτούς θα έπρεπε να είναι πειθήνια, τακτοποιημένη και περιφραγμένη, χωρίς χυμούς, χωρίς απρόβλεπτες διαθέσεις και κρυφές απειλές, κάτι σαν ένα οικουμενικό γήπεδο γκολφ. Στις κάθε είδους αξιοποιήσεις και επενδύσεις, μαζί με τις άμεσες οικονομικές απολαβές, ασυνείδητα επιθυμούν και την καταστολή των παράφορων δυνάμεων της φύσης. Χωρίς να καταλαβαίνουν ότι αυτή η υπονόμευση είναι στραμμένη και προς τον εαυτό τους.

Όχι πολύ παλιά, στις πλαγιές του Γράμμου ή στις ζούγκλες του Βιετνάμ, ο αντίπαλος που κρυβόταν στα δάση, ο αντίπαλος που ουσιαστικά ταυτιζόταν με τα δάση, αντιμετωπιζόταν με βόμβες ναπάλμ. Σήμερα, η προτιμητέα πρακτική συμβολικής κυριαρχίας σε όσα αντιπροσωπεύει το αγέρωχο βασίλειο της χλωρίδας συνεχίζει να είναι η καταδίκη στην πυρά.

*Καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας