ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ: Οι εργαζόμενοι Μηχανικοί του Δημοσίου στην πρώτη γραμμή

Οι εργαζόμενοι Μηχανικοί του Δημοσίου στην πρώτη γραμμή

Ενημέρωση από την πρώτη επίσκεψη Κλιμακίου Εθελοντών Μηχανικών της ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ στις πληγείσες περιοχές της Θεσσαλίας

https://emdydas.gr/images/stories/news/26.9.2023_klimakia_plymmyres_9166.pdf

Το Σαββατοκύριακο 23-24/09/2023 κλιμάκιο εθελοντών Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων, μελών της ΕΜΔΥΔΑΣ (ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμά μας) επισκεφθήκαμε πληγείσες περιοχές της Θεσσαλίας (Λάρισα, Καρδίτσα, Τρίκαλα) ώστε να συνδράμουμε στο έργο της Γενικής Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών, η οποία και επιχειρεί στις περιοχές από την πρώτη στιγμή. Οι εθελοντές συνάδελφοι μας, μαζί με Μηχανικούς της ΓΔΑΕΦΚ στελέχωσαν μεικτά κλιμάκια Πρωτοβάθμιου Ελέγχου σύμφωνα με την με την ΚΥΑ 17143 (ΦΕΚ Β’ 5406/11-09-2023) και κατέγραψαν καταστροφές σε οικίες της περιοχής.

Καταρχάς οφείλουμε να ευχαριστήσουμε τους εθελοντές συναδέλφους μας που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα, τους συντονιστές και την Προϊσταμένη της ΓΔΑΕΦΚ που βοήθησαν και συνέδραμαν στην παρουσία μας εκεί και τους συναδέλφους της τοπικής ΕΜΔΥΔΑΣ Κεντρ. & Δυτ. Θεσσαλίας που βρέθηκαν στο πλάι μας. Οι εικόνες της καταστροφής που αντικρίσαμε είναι συγκλονιστικές, ενδεικτικά έχουμε αναρτήσει ορισμένες φωτογραφίες

https://photos.google.com/u/1/share/AF1QipPbXj3BAN0xCO6X2EMevYs7SpRGygtPIlAARDmwhZFh8WLpJaKgzeisLZeuHt1WIw?key=Q2g2LVJOTmxaY0M1bV9nbGp3bmhDUU5rZTAxVEpB

Εκτός από τη συνδρομή μας στην καταγραφή των καταστροφών, συνομιλήσαμε με τους συναδέλφους μας που βρίσκονται εκεί εδώ και 2 ολόκληρες βδομάδες (της ΓΔΑΕΦΚ, του Υπ. Εθνικής Άμυνας αλλά και από τοπικές Υπηρεσίες), συνομιλήσαμε με κατοίκους από τις πληγείσες περιοχές, εκπροσώπους επιτροπών αγώνα που έχουν συγκροτηθεί και μεταφέραμε την αλληλεγγύη και τη συμπαράσταση μας. Τέλος έγινε και συνάντηση του Προέδρου της ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ, με τον αρμόδιο Υφυπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, κύριο Τριαντόπουλο, όπου και τέθηκαν κυρίων τα θέματα που αφορούν τους συναδέλφους μας του Υπουργείου (παράταση Συμβάσεων ΙΔΟΧ, διαδικασίες αξιοποίησης του έμπειρου προσωπικού με μόνιμες και σταθερές σχέσεις εργασίας, προβλήματα στις διαδικασίες μετακίνησης και εργασίας των Υπαλλήλων).

Η βασική διαπίστωση μας είναι ότι όλοι οι συνάδελφοι μας με υπερβάλλοντα ζήλο, έχουν ανταποκριθεί στις τεράστιες ανάγκες καταγραφής των καταστροφών, συνδρομής των πολιτών και ανάταξης των συνεπειών από τις πλημμύρες. Όπως ακριβώς γράφαμε και στην πρώτη μας Ανακοίνωση: «Δε θα κουραστούμε να επαναλαμβάνουμε σε κάθε αντίστοιχη περίπτωση ότι μόνο ένα ισχυρά στελεχωμένα, επιστημονικά επαρκές, σωστά συντονισμένο και νομοθετικά κατοχυρωμένο Δημόσιο Σύστημα πρόληψης και αντιμετώπισης μπορεί να διαχειριστεί αντίστοιχες καταστάσεις στον αντίποδα λογικών «επιτελικού» και λιγότερου κράτους».

Επιβεβαιώσαμε ότι η εργασία των Μηχανικών, με την κατάλληλη στελέχωση και την παροχή όλων των απαιτούμενων μέσων συμβάλει καθοριστικά στην προστασία ζωών, περιουσιών και του περιβάλλοντος, αλλά και στην έγκαιρη και ορθή διαδικασία ανάταξης των συνεπειών. Δεν πρέπει να επαναληφθούν ποτέ φαινόμενα όπου – απουσία των κατάλληλων Μηχανικών και των γνώσεων τους – Δήμαρχοι και Περιφερειάρχες αλληλοκατηγορούνται για ευθύνες και αστοχίες.

Διαπιστώσαμε για άλλη μια φορά, ότι οι διαδικασίες μετακίνησης, διαμονής και εργασίας των εμπλεκόμενων Υπαλλήλων είναι τουλάχιστον προβληματικές:

(α) Χωρίς έγκαιρο σχεδιασμό, παροχή οχημάτων, κεντρική διαχείριση καταλυμάτων. Ατομική ευθύνη των υπαλλήλων για το πώς θα μετακινηθούν και που θα μείνουν σε πολλές περιπτώσεις.

(β)      Χωρίς προκαταβολές των μετακινήσεων, με φόρτωμα όλων των εξόδων στους Υπαλλήλους, οι οποίοι και θα περιμένουν μήνες για την αποζημίωση τους, η οποία όπως έχουμε τονίσει παραμένει εξαιρετικά χαμηλή. Η παρούσα ημερήσια αποζημίωση σε καμία περίπτωση δεν επαρκεί, ειδικά σε περιπτώσεις μακροχρόνιων μετακινήσεων, όπου οι ανάγκες πολλαπλασιάζονται.

(γ)      Χωρίς τα αναγκαία Μέσα Ατομικής Προστασίας, τα οποία – αν και έχει βελτιωθεί η χορήγηση τους – καθυστερούν και δεν είναι και τα κατάλληλα για κάθε περίπτωση (πχ Γαλότσες, ειδικές μάσκες, στολές για τις πιο επικίνδυνες μολυσματικά περιοχές, εμβολιασμοί κλπ).

(δ)      Χωρίς την πρόβλεψη χορήγησης Επιδόματος Επικίνδυνης και Ανθυγιεινής Εργασίας σε εργαζόμενους που αποτελούν τον ορισμό της Επικίνδυνης και Ανθυγιεινής Εργασίας σε χώρους ετοιμόρροπους, σε πυρκαγιές και πλημμύρες εν εξελίξει, σε περιοχές με επικίνδυνα μολυσματικά φορτία, όπως αυτές που επισκεφθήκαμε.

(ε)      Το κύριο βάρος των αυτοψιών πέφτει κυρίως σε εργαζόμενους με επισφαλείς σχέσεις εργασίας (ΙΔΟΧ) και υπό εργασιακή ομηρεία παράτασης συμβάσεων, ενώ είναι πλέον απολύτως προφανές ότι αφενός υπάρχουν τεράστιες ανάγκες σε μόνιμους εργαζομένους και αφετέρου, η πείρα που έχει αποκτηθεί από αυτό το δυναμικό από το 2018 και μετά είναι τεράστια και πολύτιμη (Σεισμοί, Πλημμύρες, Πυρκαγιές) και οφείλει να αξιοποιηθεί.

Τα παραπάνω τέθηκαν και υπόψη του αρμόδιου Υφυπουργού και αναμένουμε την ανταπόκριση του.

Τέλος επιβεβαιώσαμε ότι επείγουν τα κάτωθι:

·             Υπάρχει ανάγκη προτεραιοποίησης και Κεντρικού Σχεδιασμού της αντιπλημμυρικής προστασίας από την Πολιτεία. Συνολική αντιμετώπιση των φαινομένων και όχι αποσπασματικά έργα.

·             Επικαιροποίηση του εν εξελίξει Χωροταξικού Σχεδιασμού και των πλημμυρικών Χαρτών με βάση τα νέα δεδομένα που προέκυψαν από τις καταστροφές.

·             Αξιοποίηση του συνόλου του επιστημονικού δυναμικού της χώρας για τη στελέχωση των εμπλεκόμενων υπηρεσιών σε όλα τα επίπεδα διοίκησης. Μηχανικοί να αποφασίζουν για τα Τεχνικά θέματα.

·             Πρόταξη έργων ορεινής υδρονομίας και σύγχρονων μεθόδων διευθέτησης των ρεμάτων με διατήρηση των φυσικών τους διαδρομών και των πλημμυρικών τους ζωνών. Οριοθέτηση και καταγραφή όλων των ρεμάτων. Θα πρέπει να αρχίσουμε να συζητάμε για αλλαγή νοοτροπίας σε σχέση με την αντιμετώπιση των ποταμών ως διαθέσιμου χώρου, αλλά και για πιο θαρραλέα και αποτελεσματικά μέτρα, όπως καθαιρέσεις οικημάτων αλλά και υποδομών εντός των κοιτών, διανοίξεις των εκβολών των ποταμών, αποκάλυψη σκεπασμένων ρεμάτων κλπ.

·             Επιτάχυνση έργων Φραγμάτων και Ταμιευτήρων και αξιοποίηση τους και για Αρδευτικούς λόγους, ταχεία χρηματοδότηση έργων προστασίας.

·             Να σταματήσουν οι διαχρονικές ευθύνες της Πολιτείας για την πολυνομία, την υποχρηματοδότηση και την ελλειπή στελέχωση καθώς και να πάψουν να αναζητούν εξιλαστήρια θύματα στους Μηχανικούς της Δημόσιας Διοίκησης.

·             Να προχωρήσουν με γοργούς ρυθμούς οι διαδικασίες αποζημίωσης των πληγέντων, αλλά και οι διαδικασίες καθαρισμού, μετεγκατάστασης, φιλοξενίας, διατροφής, προστασίας της υγείας τους.

·             Να τερματιστεί η πολιτική «κόστους – οφέλους» και… «φαίνεσθε».  Τα έργα κι οι υποδομές ενός οργανωμένου κράτους είναι και υπόγεια, όχι μόνο υπέργεια. Αρκετά θρηνήσαμε τις απώλειες ζωών και περιουσιών ως αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής.

Με την υλοποίηση των παραπάνω και την κατάλληλη υλικοτεχνική υποδομή οι εργαζόμενοι επιστήμονες Μηχανικοί μπορούμε να συμβάλλουμε αποτελεσματικά τόσο για την πρόληψη όσο και για την αντιμετώπιση αυτών των φαινομένων. Ας το καταλάβει επιτέλους και η Πολιτεία.

Θεσσαλία: Χάρτης νερών και μικρά φράγματα

Θεσσαλία: Χάρτης νερών και μικρά φράγματα

Οι ειδικοί προτείνουν τρόπους διαχείρισης των υδάτων στη Θεσσαλία

5' 41" χρόνος ανάγνωσης

Απέραντες εκτάσεις καλλιεργειών δίπλα στην εθνική οδό Αθήνας - Θεσσαλονίκης, στο ύψος της Γυρτώνης της Λάρισας, μετατράπηκαν σε λίμνη από το πέρασμα του «Daniel». Οι ειδικοί υπογραμμίζουν την ανάγκη δημιουργίας ενός ενιαίου φορέα διαχείρισης των υδάτων. [ΙΝΤΙΜΕ / ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΥΔΩΝΑΣ]

Γιάννης Ελαφρός23.09.2023 • 22:44

Ησυζήτηση για το νερό στη Θεσσαλία ήταν πάντα ένα δύσκολο θέμα· στις μέρες μας έγινε τραγικό, καθώς η περιφέρεια έχει υποστεί μια ανυπολόγιστη καταστροφή, από την οποία κανείς δεν μπορεί να αποστασιοποιηθεί. Το παράδοξο είναι πως ενώ η Θεσσαλία είχε έλλειμμα νερού τις τελευταίες δεκαετίες, το οποίο αναπληρωνόταν με ολοένα πιο βαθιές γεωτρήσεις, μέσα σε τρία χρόνια, με τον «Ιανό» και τον «Daniel», εκδηλώθηκαν τεράστια πλημμυρικά φαινόμενα. Από την έλλειψη στην καταστροφική περίσσεια νερού… «Ανομβρία και ακραίες βροχοπτώσεις, ξηρασία και πλημμύρες είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος στην εποχή της κλιματικής απορρύθμισης», λέει στην «Κ» ο Νικήτας Μυλόπουλος, διευθυντής του Εργαστηρίου Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων και πρόεδρος του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Οι καταγραφές των προηγούμενων δεκαετιών και τα κλιματικά μοντέλα δείχνουν μια μείωση των βροχοπτώσεων και των εισροών υδάτων στη Θεσσαλία (στα πιο αρνητικά σενάρια έως και 30% μετά το 2050), που όπως φάνηκε θα συνδυάζεται με ραγδαίες κατακρημνίσεις, που μπορεί να προκαλούν πλημμυρικά φαινόμενα, όπου το νερό από ωφέλιμο γίνεται καταστροφικό. Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αυτή τη διπλή πρόκληση; Η «Κ» συζητάει με επιστήμονες που ασχολούνται ειδικά με τη διαχείριση των υδάτων και γνωρίζουν καλά την περιοχή της Θεσσαλίας.

Ολιστικό σχέδιο

«Θα ήταν πολύ καλύτερο να μη γινόταν αυτή η συζήτηση με μια κατεστραμμένη Θεσσαλία. Και οφείλω εξαρχής να υπογραμμίσω πως η συνειδητοποίηση των ραγδαίων αλλαγών που επιφέρει η κλιματική αλλαγή δεν αθωώνει τους υπευθύνους για το έλλειμμα αντιπλημμυρικού σχεδιασμού», υπογραμμίζει ο κ. Μυλόπουλος.

Από πού να ξεκινήσουμε; «Από το ολιστικό σχέδιο για το νερό και τον ενιαίο φορέα διαχείρισης των υδάτων, που θα αντιμετωπίσει την ακραία γραφειοκρατία», απαντάει ο κ. Μυλόπουλος. Σχολιάζοντας την εξαγγελία του πρωθυπουργού για δημιουργία ενιαίου φορέα υδάτων στη Θεσσαλία σημειώνει πως «πολλά χρόνια περιμένουμε κάτι τέτοιο, έχει εξαγγελθεί από πολλές κυβερνήσεις, χωρίς να έχει πραγματοποιηθεί».

«Η τοπική διαχείριση δεν έχει νόημα εάν δεν έχεις κεντρική, σε εθνικό επίπεδο», αντιτείνει η ομότιμη καθηγήτρια του ΕΜΠ Μαρία Μιμίκου, πρώην διευθύντρια του Κέντρου Υδρολογίας και Πληροφορικής. Η κ. Μιμίκου θέτει πολύ έντονα το πρόβλημα της έλλειψης ενός κεντρικού «στρατηγείου» για το νερό. «Δεν έχουμε Ινστιτούτο Υδατικών Πόρων. Σήμερα υπάρχει Γενική Γραμματεία Υδάτων στο ΥΠΕΚΑ, αλλά δεν είναι αρμόδια για το αρδευτικό νερό, που είναι το μεγαλύτερο μέρος της κατανάλωσης. Είμαστε μία από τις έξι χώρες της Ε.Ε. που δεν έχει παραδώσει ακόμη επικαιροποιημένο σχέδιο διαχείρισης υδατικών πόρων», συμπληρώνει.

Και έτσι περνάμε στο δεύτερο μεγάλο πρόβλημα και ζητούμενο. Στοιχεία, στην πραγματικότητα δεν ξέρουμε τι μας γίνεται…

Αξιόπιστες μετρήσεις

«Δεν έχουμε εικόνα των ποταμών, δεν υπάρχουν μετρήσεις των παροχών. Πόσο νερό έχει ο Πηνειός; Κανείς δεν μετράει συστηματικά. Δεν υπάρχουν χρονοσειρές σε βάθη ετών και δεκαετιών. Αρα πώς θα σχεδιάσουμε;», αναρωτιέται η κ. Μιμίκου.

Αντίστοιχο έλλειμμα υπάρχει και στην οριοθέτηση των ποταμών. «Δεν έχουν καθοριστεί η κοίτη, τα πρανή, οι πλημμυρικές ζώνες. Οι καμπύλες επαναφοράς, με τις οποίες γίνονται τα έργα, είναι ξεπερασμένες, όπως έδειξαν ο “Ιανός” και ο “Daniel”. Κινούμαστε στα τυφλά», σχολιάζει ο Λάμπρος Βασιλειάδης, επίκουρος καθηγητής Τεχνικής Υδρολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Υδραυλικά έργα

Με βάση επικαιροποιημένα στοιχεία απαιτείται «ένας σχεδιασμός νέων υδραυλικών έργων ή μετατροπή των υπαρχόντων στις νέες συνθήκες, με κριτήριο όμως να αποτελούν ενιαίο δίκτυο συνδυασμένων έργων και όχι αποσπασματικές παρεμβάσεις, όπως είδαμε τα προηγούμενα χρόνια», τονίζει ο κ. Μυλόπουλος.

Οι παρεμβάσεις πρέπει να ξεκινούν από τα ψηλά προς τα χαμηλά, όπως κινείται και το νερό. «Κρίσιμη πλευρά ενός ολοκληρωμένου σχεδίου αντιπλημμυρικής θωράκισης και προστασίας είναι τα πολλά, μικρά έργα ορεινής υδρονομίας για την ανάσχεση μέρους του πλημμυρικού κύματος και των φερτών στα ανάντη. Με αυτά τα έργα μπορεί να εμπλουτίζεται ταυτόχρονα και ο υδροφόρος ορίζοντας», συμπληρώνει ο πρόεδρος του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών. Και υπογραμμίζει: «Στο νέο σχέδιο για τη Θεσσαλία να μην υπολογίζουμε την εκτροπή του Αχελώου. Είναι λάθος, ας το ξεχάσουμε. Η αναμονή του νερού που θα ερχόταν από εκεί μας απέτρεπε από όσα έπρεπε να κάνουμε». «Τα έργα ορεινής υδρονομίας είναι πολύτιμα, αλλά χρειάζονται συντήρηση, καθάρισμα, απομάκρυνση των φερτών υλικών. Τα δασαρχεία έκαναν πολλή δουλειά παλαιότερα, σήμερα πολλά έχουν εγκαταλειφθεί», σημειώνει ο κ. Βασιλειάδης.

Ταμιευτήρες

Ο επίκουρος καθηγητής Τεχνικής Υδρολογίας υπογραμμίζει τη σημασία των μεγάλων ταμιευτήρων, των μεγάλων φραγμάτων. Ας δούμε τι έγινε στον «Ιανό», λέει ο κ. Βασιλειάδης. «Ο πλημμυρικός όγκος στον ποταμό Καλέντζη υπολογίστηκε σε 90 εκατ. κυβικά μέτρα, στον ποταμό Πάμισο 66 εκατ. κ.μ. Την κρίσιμη ημέρα το φράγμα στη λίμνη Πλαστήρα απορρόφησε 62 εκατ. κ.μ. Ηταν μια πολύ σημαντική βοήθεια», σχολιάζει. «Υπάρχει πρόταση για έναν ταμιευτήρα στο Μουζάκι, μεγέθους 130 εκατ. κυβικών μέτρων στον ποταμό Πάμισο, ενώ κατασκευάζεται και το φράγμα στη Σκοπιά. Σε αυτούς τους ταμιευτήρες μπορεί να συγκεντρωθεί το πλημμυρικό νερό, να μετριαστεί το μέγεθος της πλημμύρας, να χρησιμοποιηθεί το νερό αργότερα, ακόμη και για υδροηλεκτρικούς σκοπούς».

«Τα αντιπλημμυρικά είναι έργα προστασίας και όχι διαχείρισης του νερού. Υπάρχουν βέβαια αντιπλημμυρικοί ταμιευτήρες ειδικού σκοπού, αλλά απαιτείται προσοχή. Κάθε φράγμα πρέπει να έχει μηχανισμό υπερχείλισης, που έχει μεγάλο κόστος, μπορεί να κοστίζει παραπάνω και από το ίδιο το φράγμα», λέει από την πλευρά της η κ. Μιμίκου, η οποία δίνει βάρος στα σωστά αντιπλημμυρικά έργα κατά μήκος των ρεμάτων.

«Πράσινες» υποδομές

Μια σύγχρονη αντιμετώπιση επιχειρεί να φρενάρει και να απλώσει το νερό. «Απαιτούνται απαντήσεις εμπνευσμένες από τη φύση, όχι μόνο τσιμέντο, “γκρίζες λύσεις”. Μιλάμε για συνδυασμό λύσεων που μακροχρόνια θα αυξήσουν την ανθεκτικότητά μας: Εργα δάσωσης και αναδάσωσης, αποκατάσταση υγροτόπων, βιώσιμη διαχείριση εδαφών, πράσινες υποδομές ή και υβριδικές γκρίζες-πράσινες υποδομές, που συνδυάζουν τις παραδοσιακές κατασκευές με τις μοντέρνες πράσινες λύσεις», λέει στην «Κ» η Χρυσή Λασπίδου, καθηγήτρια στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και αντιπρόεδρος συνεργασιών της Water Europe. Η κ. Λασπίδου προτείνει χρήση βιώσιμων συστημάτων αποστράγγισης, τα οποία αποθηκεύουν και επαναχρησιμοποιούν επιφανειακά νερά στην πηγή, μειώνουν τις παροχές υδατορευμάτων και βελτιώνουν την ποιότητα των υδάτων. «Μπορεί να χρησιμοποιηθούν και τάφροι διείσδυσης, που μιμούνται τη φυσική απορροή και επιτρέπουν τον εμποτισμό του νερού στο έδαφος. Σε υβριδικές γκρι-πράσινες υποδομές τα αναχώματα των ποταμών μπορεί να αναπτυχθούν με υλικά της γης αντί για τσιμέντο και να φυτευτούν με αυτοφυή βλάστηση», συμπληρώνει η κ. Λασπίδου.

«Με χρήση οικολογικών υλικών και δημιουργία βλάστησης μειώνουμε την ορμή και την ταχύτητα του νερού. Επίσης απαιτείται να έχουμε μια εκτεταμένη πλημμυρική ζώνη, η οποία σε περίπτωση πλημμύρας θα υποδέχεται το νερό και τις υπόλοιπες ημέρες θα είναι ένα περιβαλλοντικό πάρκο, ένας όμορφος χώρος αναψυχής», λέει ο κ. Βασιλειάδης.

Νέες καλλιέργειες

Και με την κατανάλωση τι γίνεται; «Απαιτείται ένα συνολικό σχέδιο ανάκαµψης για τη Θεσσαλία, που θα λαµβάνει υπόψη πως υπάρχουν ταυτόχρονα αυξανόμενη λειψυδρία και υπερκατανάλωση. Χρειάζεται αναδιάρθρωση των καλλιεργειών, έτσι ώστε να αντιστοιχούν στη φέρουσα ικανότητα των υδατικών συστημάτων. Μπορεί να υπάρχουν και υδροβόρες καλλιέργειες, αλλά στην έκταση που αντιστοιχεί στις δυνατότητες», λέει ο κ. Μυλόπουλος. «Στη Θεσσαλία υπάρχουν χιλιάδες παράνομες γεωτρήσεις. Αυτό έχει οδηγήσει στην απότομη πτώση του υδροφόρου ορίζοντα, σε υφαλμύρωση κ.λπ. Καθώς υπάρχει έλλειμμα νερού, πρέπει να δούμε τη ζήτηση, να περιοριστεί η παράνομη χρήση και να υπάρχει σωστή κοστολόγηση», τονίζει η κ. Μιμίκου.

Η γήινη υπόσταση της Αρχιτεκτονικής

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η γήινη υπόσταση της Αρχιτεκτονικής*

Το πόσο αργά αλλάζει ή πιο σωστά μετασχηματίζεται ο αρχιτεκτονικός χώρος, μόνο αν στρέψουμε το βλέμμα μας στο παρελθόν μπορούμε να το συνειδητοποιήσουμε. Βαδίζοντας ανάμεσα στα ερείπια ενός αρχαιολογικού χώρου, παρατηρώντας τις κατόψεις των χτισμάτων, κοιτάζοντας από κοντά τη συνθετική δομή τους, την έκφραση της ζωής των ανθρώπων στον χώρο εκείνων των μακρινών πολιτισμών, θα δούμε πως ο χρόνος δεν κυλάει τόσο γρήγορα, παρότι μας χωρίζουν πολλές χιλιετίες.

Κάθε νέο αρχιτεκτόνημα το συνδέει, δίχως αμφιβολία, μια σχέση (φανερή ή όχι) με όλα τα αρχιτεκτονήματα που υπήρξαν πριν απ’ αυτό. Σαν κατά κάποιο τρόπο να φέρει μέσα στο γονιδίωμά του συστατικά στοιχεία από χτίσματα του παρελθόντος που καθόρισαν και τη δική του μορφή. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ανήκει σε μια οργανική αλληλουχία, όπου το νέο βλασταίνει πάνω σ’ ένα έδαφος σπαρμένο με θραύσματα χτισμάτων όλων των τόπων, όλων των καιρών.

Και είναι οργανική αυτή η σχέση, όπως οργανική είναι και η ζωή που φώλιασε απαράλλαχτη, αλλά και διαφορετική, μέσα στους χώρους της ανθρώπινης κατοίκησης όλους τους προηγούμενους αιώνες. Οσο κι αν προσπαθούμε να δούμε το νέο χτίσμα ξέχωρο στον καιρό του, να προσδώσουμε μια «πρωτοποριακή» κάθε φορά σύλληψη στη νεωτερική μορφή του, πάντα κάτι θα το συνδέει με το χτες. Πάντα μια ρίζα του θα βρίσκεται βαθιά ριζωμένη στο παρελθόν.

Οσο κι αν οι αρχιτέκτονες βαυκαλιζόμαστε ότι το έργο μας ξεχωρίζει λόγω των πρωτόγνωρων και καινοφανών χαρακτηριστικών της μορφής του που το διαφοροποιούν από τα περασμένα, αυτό το ίδιο θα στέκει εκεί έξω να μας διαψεύδει, αποκαλύπτοντας τη χίμαιρα και το άγχος της διαρκούς καινοτομίας που μας διακατέχει. Θα φανερώνει, αντίθετα απ’ ό,τι νομίζουμε, πως τα βήματα στην εξέλιξη της τέχνης μας είναι μικρά. «Λίγο λίγο γίνεται η τέχνη» έλεγε ο φίλος μου Νίκος Παναγιωτόπουλος.

Το πόσο αργά αλλάζει ή πιο σωστά μετασχηματίζεται ο αρχιτεκτονικός χώρος, μόνο αν στρέψουμε το βλέμμα μας στο παρελθόν μπορούμε να το συνειδητοποιήσουμε. Βαδίζοντας ανάμεσα στα ερείπια ενός αρχαιολογικού χώρου, παρατηρώντας τις κατόψεις των χτισμάτων, κοιτάζοντας από κοντά τη συνθετική δομή τους, την έκφραση της ζωής των ανθρώπων στον χώρο εκείνων των μακρινών πολιτισμών, θα δούμε πως ο χρόνος δεν κυλάει τόσο γρήγορα, παρότι μας χωρίζουν πολλές χιλιετίες.

Θα διαπιστώσουμε τις ομοιότητες στην οργάνωση των ιδιωτικών κατοικιών και των δημόσιων κτιρίων, αλλά και στην πολεοδομική συγκρότηση των πόλεων. Θα κατανοήσουμε ότι δεν μας χωρίζει ένα αβυσσαλέο χάσμα όπως πιθανώς πιστεύαμε, αλλά, αντίθετα, ότι οι εποχές πλησιάζουν παρά απομακρύνονται. Θα δούμε ότι η δυσκολοερμηνεύσιμη έννοια της νεωτερικότητας θα αποκτήσει ενδεχομένως άλλα χαρακτηριστικά, πιο ουσιαστικά, πιο βαθιά, με τη ρήση του Ντελακρουά, «στην τέχνη νέο είναι ότι έχει υπάρξει πιο παλιό», να έχει τώρα μεγαλύτερη σημασία.

Ισως αυτό το προσεκτικό κοίταγμα ανάμεσα στις σκόνες και τις πελεκημένες πέτρες να προσγειώσει λίγο τα όνειρά μας σχετικά με το πόσο έχουμε προχωρήσει «μπροστά» στην τέχνη της Αρχιτεκτονικής. Τα βήματά μας είναι μικρά, αλλά όχι αμελητέα, μέσα στο πέρασμα του χρόνου. Ισως να κατανοήσουμε τα στοχαστικά λόγια του Παναγιώτη Μιχελή όταν έγραφε ότι «η τέχνη, που σε κάθε εποχή αργεί περισσότερο απ’ όλες τις άλλες να δώσει έργα αντάξια της ιστορίας της, είναι η αρχιτεκτονική. (...) Χρειάζεται να αλλάξουν τα πνεύματα και να ζητήσει η κοινωνία ολόκληρη να βρει στην αρχιτεκτονική και με την αρχιτεκτονική την έκφραση του πολιτισμού της».

Μπορεί έτσι να δούμε το αρχιτεκτόνημα, όχι μόνο ως εντυπωσιακή μορφή που καταπλήσσει ή ως προηγμένη τεχνολογική κατασκευή, αλλά κυρίως ως χώρο που στεγάζει διαχρονικά τη ζωή. Η έκφραση των λειτουργιών και συνακόλουθα των μορφών των κτιρίων αναμφίβολα αλλάζει μέσα στο πέρασμα του χρόνου, η ζωή όμως που στεγάζεται σ’ αυτά, αν το καλοσκεφτούμε, δεν έχει αλλάξει τόσο δραματικά στην εσώτατη υπόστασή της.

Η γήινη υπόσταση της αρχιτεκτονικής - Τάσης Παπαϊωάννου, Λάδι σε χαρτί

Το ίδιο και η φύση που υποδέχεται την Αρχιτεκτονική, παραμένει η ίδια, αναλλοίωτη σε γενικές γραμμές, παρ’ όλες τις καταστροφικές επεμβάσεις που έχουμε επιφέρει πάνω στο σώμα της. Η Αρχιτεκτονική πάντα συνδέεται με τη γη, σε αυτήν αναφέρεται, σε αυτήν πάλι πίσω μετά από χρόνια θα επιστρέψουν τα υλικά της. Η ίδια η φύση επουλώνει τα τραύματά της, ενσωματώνει σταδιακά την Αρχιτεκτονική μέσα στο χώμα, τα φυτά σκαρφαλώνουν σιγά σιγά πάνω της και την αγκαλιάζουν καλύπτοντάς την σαν σάβανο. Η γη είναι την ίδια στιγμή η μήτρα και ο τάφος της μαζί.

Να κάτι που ίσως χάσαμε οι σύγχρονοι αρχιτέκτονες: τη γήινη υπόσταση της τέχνης μας, θαρρείς και κόπηκε μια για πάντα ο ομφάλιος λώρος που τη συνέδεε με το χώμα, τις πέτρες, τα βράχια, τα φυτά και στέκει εκεί αταίριαστη και ασυμφιλίωτη, ως ξένο σώμα. Γιατί το δύσκολο, ιδιαίτερα στις μέρες μας, είναι να μπορέσεις να συνταιριάξεις το νέο χτίσμα με το τοπίο ολόγυρά του (οποιοδήποτε τοπίο) και το φως του ήλιου που το αναδεικνύει μέσα από τις σκιές που δημιουργεί. Να το βλέπεις να στέκει εκεί δίχως να τραυματίζει και να προκαλεί.

Το χτίσμα ζει μαζί με τους ανθρώπους που το κατοικούν. Φεύγοντας αυτοί από τη ζωή πεθαίνει μαζί τους και το χτίσμα, αφού έχασε αυτούς που το ζωογονούσαν και το φρόντιζαν. Η ζωή αφήνει πάνω στην Αρχιτεκτονική το χνάρι τής πιο βαθιάς ουσίας της. Αν λοιπόν αντιληφθούμε τον αρχιτεκτονικό χώρο ως «δοχείο ζωής», τότε ίσως να μη δίνουμε τόση σημασία στη μορφή που αυτός κάθε φορά έχει, αλλά να στεκόμαστε περισσότερο στην ουσία του περιεχομένου του. Και απ’ αυτό το περιεχόμενο, δηλαδή τον τρόπο ζωής κάθε εποχής αλλά και κάθε κοινωνικής τάξης, να προσπαθούμε να βγάζουμε τα συμπεράσματά μας και να κρίνουμε πιο σφαιρικά και βαθιά την τέχνη της Αρχιτεκτονικής.

Αρχιτέκτων-ομότιμος καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ

(*Στη μνήμη του ακριβού μου φίλου Νίκου Παναγιωτόπουλου

Ποιος ξεχνά την απόφαση του ΣτΕ για τον «Μεγάλο Περίπατο»

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ/EUROKINISSI

Ποιος ξεχνά την απόφαση του ΣτΕ για τον «Μεγάλο Περίπατο»

ΚΟΙΝΩΝΙΑ 21.09.23 13:56Τάσος Σαραντής

Το διαφιλονικούμενο έργο στο οποίο εμμένουν κυβέρνηση και διοίκηση Μπακογιάννη δεν αποτελεί απλώς κακή ιδέα και άστοχη κυκλοφοριακή ρύθμιση, που ταλαιπωρεί επί τρία χρόνια τους Αθηναίους και για την οποία ξοδεύονται άσκοπα πολλά εκατομμύρια, αλλά τον Οκτώβριο του 2020 κρίθηκε παράνομο από το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο

Αν και ο δημόσιος διάλογος για τον «Μεγάλο Περίπατο» στην οδό Πανεπιστημίου συνεχίζεται, αυτό που κινδυνεύει να περάσει στη λήθη είναι ότι αυτό το έργο δεν είναι απλώς μια κακή ιδέα, μια άσκοπη και άστοχη κυκλοφοριακή ρύθμιση που ταλαιπωρεί επί τρία χρόνια τους Αθηναίους και για την οποία πετάχτηκαν και πετάγονται κυριολεκτικά στα σκουπίδια πολλά εκατομμύρια, αλλά το γεγονός ότι η Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) που νομιμοποίησε το έργο κρίθηκε παράνομη από το Συμβούλιο της Επικρατείας («Το ΣτΕ ξεσκεπάζει τον Μεγάλο Περίπατο του Κ. Μπακογιάννη», «Εφ.Συν.», 16.10.2020) και ότι αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα κατάχρησης εξουσίας και μάλιστα διπλής. Ας θυμηθούμε, λοιπόν, τι έγινε τότε.

Ολα ξεκίνησαν στα μέσα του 2020, όταν το Δημοτικό Συμβούλιο Αθηναίων με την 250/11.5.2020 απόφασή του ενέκρινε σχέδιο κυκλοφοριακών ρυθμίσεων για το κέντρο της Αθήνας που αφορούσε τον περιορισμό της κυκλοφορίας αυτοκινήτων στην περιοχή της Πλάκας, την αύξηση του χώρου για την εξυπηρέτηση πεζών και μετακίνηση με ήπια μέσα στο κέντρο της Αθήνας (ο λεγόμενος «Μεγάλος Περίπατος»).

Στην απόφαση αυτή, μεταξύ άλλων, αναφερόταν ότι πρόκειται για μια «πρόταση πιλοτικών επεμβάσεων κινητικότητας» που «θα επιτρέψει στους δημότες να επιστρέψουν σε μια νέα Αθήνα», ότι «οι προτεινόμενες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις εντάσσονται στη νέα πολιτική αναβάθμισης του δημόσιου χώρου στην Αθήνα» και ότι στους στόχους ήταν «και μια αύξηση της καταναλωτικής κίνησης του τουριστικού ενδιαφέροντος της πόλης και της δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας».

Ωστόσο, αυτή η απόφαση του Δήμου Αθηναίων δεν θα μπορούσε ποτέ να υλοποιηθεί δεδομένου ότι οι δήμοι δεν έχουν την αρμοδιότητα να προβαίνουν σε τέτοιες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις. Αυτές θεσπίζονται μόνο με την ειδική διαδικασία που προβλέπουν οι πάγιες διατάξεις και ειδικότερα το άρθρο 52 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ).

Εποχή Covid

Την κατάσταση «έσωσε» ο Covid και οι Πράξεις Νομοθετικού Περιεχομένου (ΠΝΠ) της 15.2.2020 και 20.3.2020, οι οποίες έδιναν στους υπουργούς Προστασίας του Πολίτη, Υγείας, Εσωτερικών και Υποδομών και Μεταφορών εξουσιοδότηση για την έκδοση ΚΥΑ για την επιβολή, προληπτικά και για το απολύτως αναγκαίο χρονικό διάστημα, απαγόρευσης και περιορισμού της κυκλοφορίας των πολιτών και των μέσων μεταφοράς στην επικράτεια. Με βάση τις εξουσιοδοτήσεις αυτές εκδόθηκαν οι γνωστές αποφάσεις περιορισμού της κυκλοφορίας που ίσχυσαν την περίοδο του Covid.

Αυτή την εξουσιοδότηση χρησιμοποίησαν οι προαναφερόμενοι υπουργοί για να εκδώσουν την ΚΥΑ 31688/21.5.2020 με τίτλο «Επιβολή προσωρινών κυκλοφοριακών μέτρων και ρυθμίσεων στην περιοχή του κέντρου της Αθήνας προς αντιμετώπιση του κινδύνου διασποράς του κορονοϊού», με την οποία θεσπίστηκαν οι κυκλοφοριακές ρυθμίσεις που πρότεινε ο Δήμος Αθηναίων.

Η παραπάνω ΚΥΑ προσβλήθηκε στο ΣτΕ από έναν πολίτη, κάτοικο του Δήμου Αθηναίων, και ακυρώθηκε με την απόφαση 1992/2020 με τη Μαρία Καραμανώφ ως πρόεδρο του Δ΄ Τμήματος. Το Δικαστήριο έκρινε ότι οι επίμαχες ρυθμίσεις («Μεγάλος Περίπατος» και περιορισμοί κυκλοφορίας στην περιοχή της Πλάκας) δεν μπορούν να θεωρηθούν ως μέτρα εξαιρετικώς επείγουσας και απρόβλεπτης ανάγκης προς αποφυγή του συγχρωτισμού προκειμένου να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος διασποράς του κορονοϊού, αλλά αποτελούν αμιγώς κυκλοφοριακές ρυθμίσεις με την έννοια του ΚΟΚ και επομένως η ΚΥΑ δεν μπορεί να βρει νόμιμο εξουσιοδοτικό έρεισμα στις από 15.2.2020 και 20.3.2020 ΠΝΠ περί θέσπισης μέτρων για την αντιμετώπιση του κορονοϊού.

Η απόφαση του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου δημοσιεύθηκε στις 9.10.2020. Στις 15.10.2020 η κυβέρνηση, διά του βουλευτή Γ. Αμυρά, αντί να συμμορφωθεί με την απόφαση αυτή εισήγαγε σε άσχετο νομοσχέδιο τροπολογία με την οποία, κατ’ επίκληση και πάλι της μείωσης των κινδύνων διασποράς του κορονοϊού και κατά παρέκκλιση του άρθρου 52 του ΚΟΚ, παρασχέθηκε στην Επιτροπή Ποιότητας Ζωής των Δήμων η αρμοδιότητα να θεσπίζει τις επίμαχες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις. Υπό αυτά τα δεδομένα, ο «Μεγάλος Περίπατος» είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα διπλής κατάχρησης εξουσίας.

Ειδική... νομοθεσία

Η πρώτη συντελέστηκε με την προσχηματική χρήση της ειδικής νομοθεσίας για τη λήψη εξαιρετικών μέτρων αντιμετώπισης του Covid για έναν τελείως διαφορετικό σκοπό, για να υλοποιηθούν δηλαδή τα σχέδια του Δήμου Αθηναίων χωρίς να τηρηθούν οι πάγιες νόμιμες διαδικασίες.

Η δεύτερη κατάχρηση, χειρότερη από την πρώτη, συντελέστηκε με την ψήφιση της τροπολογίας που εξουδετέρωσε την απόφαση του ΣτΕ και επανέλαβε την ίδια ρύθμιση, δίνοντας αυτή τη φορά την αρμοδιότητα όχι στους υπουργούς, ούτε καν στο Δημοτικό Συμβούλιο, αλλά στην Επιτροπή Ποιότητας Ζωής των Δήμων.

Εύλογα θα διερωτηθεί κανείς γιατί αυτή η εμμονή με τον «Μεγάλο Περίπατο». Ολα δείχνουν ότι η απάντηση βρίσκεται στο μείζον σχέδιο για τη μετατροπή του κέντρου της Αθήνας σε ξενοδοχειούπολη απευθυνόμενη σε τουρίστες και μόνο, το οποίο συντελείται ήδη με αποσπασματικές παρεμβάσεις (μετρό Εξαρχείων, λόφος Στρέφη, Αρχαιολογικό Μουσείο και όμορη περιοχή, αδειοδότηση αμέτρητων ξενοδοχείων κ.λπ.).

Στο σχέδιο αυτό εμπίπτει προφανώς και η σταδιακή μεταμόρφωση της Πανεπιστημίου για την καλύτερη εξυπηρέτηση των χρήσεων αυτών, στην οποία πρέπει να συνηθίζουν σιγά σιγά οι Αθηναίοι.

Γουδή: Τα πάρκα είναι η ανάσα της πόλης

Η υλοποίηση του Μητροπολιτικού πάρκου Γουδή, παρά το ισχυρότατο θεσμικό πλαίσιο (Ρυθμιστικά της Αθήνας, ν. 732/77, ΠΔ187/Δ/2011) και τους πολύχρονους αγώνες των κατοίκων, της Επιτροπής Αγώνα για το Μητροπολιτικό Πάρκο Γουδή όπως και πολλών κοινωνικών φορέων, μένει ακόμη στα χαρτιά και υπονομεύεται διαρκώς από τις επιλογές των κυβερνήσεων αλλά και την αδιαφορία διαχρονικά των διοικήσεων των όμορων Δήμων.

Ασύμβατες χρήσεις όπως το Μπάτμιντον, η ΕΠΟ, η Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας κατακερματίζουν και συρρικνώνουν τις ελεύθερες και κοινόχρηστες εκτάσεις τού Πάρκου. Επιπλέον το τελευταίο διάστημα η έκταση του Πάρκου παραδίνεται για εκμετάλλευση σε ιδιωτικά συμφέροντα. Παραβιάζονται οι διατάξεις του Π.Δ.187/Δ/2011 και ο χώρος αυτός, ανάσα για τους κατοίκους της πόλης μας, έχει μεταβληθεί σε απέραντο πάρκιγκ. Η διαμπερής κυκλοφορία κυριαρχεί, επιβαρύνοντας την ποιότητα του περιβάλλοντος και κάνοντας δύσκολη τη ζωή όποιου θέλει να επισκεφτεί το Πάρκο.

Είναι ανεπίτρεπτο να ακυρώνονται οι προβλέψεις του παραπάνω Προεδρικού Διατάγματος αλλά και της Μελέτης του ΕΜΠ και του Σχεδίου Γενικής Διάταξης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου, χωρίς καμιά αντίδραση από τους υπεύθυνους φορείς (Δήμους, ΥΠΕΝ).

Θεωρούμε ότι είναι αναγκαίο να συνεχιστεί ο αγώνας για τη δημιουργία του Μητροπολιτικού Πάρκου Γουδή, αστικού κοινόχρηστου πνεύμονα ψηλού και πυκνού πρασίνου. Ιδιαίτερα σήμερα με την καταστροφή του περιαστικού πρασίνου

από τις πρόσφατες πυρκαγιές και παραπάνω από ορατές τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης, την οποία οι πάντες επικαλούνται.

Για τους παραπάνω λόγους καλούμε σε ενημερωτική συγκέντρωση- περιοδεία στο Μητροπολιτικό Πάρκο Γουδή ΟΛΕΣ-ΟΥΣ που ζουν στο Λεκανοπέδιο Αττικής και αντιλαμβάνονται ότι δεν υπάρχουν πλέον περιθώρια αδιαφορίας στην κοινή προσπάθεια διάσωσης και ανάπτυξης του πράσινου.

Περιμένουμε με ενδιαφέρον τους υποψηφίους Δημάρχους Αθήνας, Ζωγράφου, Χολαργού-Παπάγου, υποψηφίους Περιφερειάρχες καθώς και υποψηφίους συμβούλους στους Δήμους και την Περιφέρεια Αττική να παραβρεθούν και γνωρίσουν από κοντά το χώρο, να δουν την κατάσταση που επικρατεί και να τοποθετηθούν σχετικά με το αίτημα της δημιουργίας του Μητροπολιτικού Πάρκου Γουδή στον τελευταίο μεγάλο ελεύθερο χώρο στην πυκνοδομημένη πόλη μας.

Η συνάντησή μας θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 24 Σεπτεμβρίου 2023 και ώρα 11π.μ. Σημείο συνάντησης και εκκίνησης θα είναι στο πάρκο Γουδή (στέγαστρο του Δήμου Ζωγράφου στο τέρμα των οδών Γ. Παπανδρέου και Μ. Αλεξάνδρου).

Η Γραμματεία της Επιτροπής

Πόρισμα - ράπισμα για τα χάλια του ελληνικού σιδηρόδρομου

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΤΖΕΚΑΣ/EUROKINISSI

Πόρισμα - ράπισμα για τα χάλια του ελληνικού σιδηρόδρομου

ΚΟΙΝΩΝΙΑ19.09.23 13:58Άρης Χατζηγεωργίου

Απανωτά «χτυπήματα» επιφύλασσε για την κυβέρνηση το πολυσέλιδο πόρισμα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων σχετικά με την κατάσταση που βρίσκονται τα ελληνικά τρένα ● Στις σελίδες του αναδεικνύεται η εικόνα διάλυσης και πλήρους σύγχυσης ρόλων που οδήγησε και στο δυστύχημα.

«Κατά συνέπεια, στην Ελλάδα προκύπτει ότι δεν υπάρχει κανείς, σε επίπεδο κυβέρνησης ή εθνικού φορέα, ο οποίος να αναλαμβάνει αποτελεσματικά τη συνολική ευθύνη για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων και να οδηγεί το σύστημα σε μια συνεχή βελτίωση».

Η παραπάνω φράση, ενδεικτική της διάλυσης και της πλήρους σύγχυσης ρόλων που οδήγησε και στο δυστύχημα των Τεμπών, περιλαμβάνεται στο αναλυτικό πόρισμα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων (ERA) που κλήθηκε τον περασμένο Μάρτιο να διερευνήσει τη συμμόρφωση της Ελλάδας με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς ασφαλείας.

Το πολυσέλιδο πόρισμα του ERA συνιστά πολλαπλό ράπισμα στην ελληνική κυβέρνηση καθώς μέσα του η ερευνητική ομάδα του οργανισμού, που συγκέντρωσε στοιχεία και ήρθε στην Ελλάδα για συνεντεύξεις με πρόσωπα από τους φορείς που εμπλέκονται στο σιδηροδρομικό έργο, διαπιστώνει ένα πλήθος σημείων στα οποία το ελληνικό σιδηροδρομικό σύστημα δεν συμμορφώνεται με την ευρωπαϊκή νομοθεσία και τις κοινοτικές οδηγίες ασφαλείας.

Η διερεύνηση του ERA είχε ξεκινήσει λίγες μέρες μετά την εκατόμβη των Τεμπών, στις 9 Μαρτίου 2023, με στόχο να παραδοθεί πόρισμα τον Σεπτέμβριο. Το πλήθος των παρατηρήσεων για τη μη συμμόρφωση της Ελλάδας με τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις προκαλεί ίλιγγο καθώς περιλαμβάνεται σε ένα υπηρεσιακό έγγραφο όπου συνήθως κρατούνται και κάποιες ισορροπίες. Η μόνη «καλή κουβέντα» που γράφεται είναι ότι οι αρμόδιοι φορείς έστειλαν τα γραπτά στοιχεία που ζητήθηκαν.

Φτωχοποίηση, υποβάθμιση υποδομών κι απάτες θα επιφέρει η υποχρεωτική ασφάλιση των σπιτιών

Φτωχοποίηση, υποβάθμιση υποδομών κι απάτες θα επιφέρει η υποχρεωτική ασφάλιση των σπιτιών

18/09/2023

του Λεωνίδα Βατικιώτη

Με μια τεράστια μετακίνηση πόρων (μιλάμε για πολλά δισ. ευρώ) από τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις προς το χρηματοπιστωτικό σύστημα θα ισοδυναμεί η φημολογούμενη υποχρεωτική ασφάλιση κατοικιών και επιχειρήσεων, έναντι κινδύνων από σεισμούς και πλημμύρες, όπως αυτή στη Θεσσαλία. Θα είναι ένα ακόμη αντιλαϊκό μέτρο της κυβέρνησης Μητσοτάκη που θα σημάνει δραματικές αλλαγές σε πολλά επίπεδα. Επ’ ουδενί δε, δεν πρόκειται να επιφέρει κοινωνική δικαιοσύνη όπως υποστήριξε ο επικεφαλής του οικονομικού γραφείου του πρωθυπουργού, Αλέξης Πατέλης, μιλώντας (που αλλού;) στην τηλεόραση του Σκάι.

Υπόμνημα της ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ για το συνυπολογισμό χρόνου έκτακτης υπηρεσίας στις συντάξεις

Προς: Γενική Διεύθυνση Συντάξεων Δημοσίου του e ΕΦΚΑ, υπόψη Γενικής Διευθύντριας ....

ΥΠΟΜΝΗΜΑ

1. Σε συνέχεια της συνάντησης που πραγματοποιήθηκε στο γραφείο της Γενικής Διευθύντριας Συντάξεων Δημοσίου του ΕΦΚΑ με εκπροσώπους της Ομοσπονδίας μας και της δικηγόρου μας, αναφορικά με το ζήτημα που έχει ανακύψει ως προς τη συμπερίληψη στη λοιπή συντάξιμη δημόσια υπηρεσία των υπαλλήλων που ανήκουν στον κλάδο ΠΕ Μηχανικών και του χρόνου ασφάλισης που έχουν πραγματοποιήσει (έως 31-12-1992) απασχολούμενοι στο Δημόσιο, σε ΝΠΔΔ και σε ΟΤΑ, με συμβάσεις ιδιωτικού δικαίου προ του διορισμού τους, επαγόμαστε τα ακόλουθα:

Βάσει των καταστατικών διατάξεων του πρ. ΤΣΜΕΔΕ και του πρ. Δημοσίου, και ιδίως βάσει των προβλέψεων του ν. 2084/1992, οι Μηχανικοί που εγγράφονταν στο ΤΕΕ έως 31-12-2016, υπάγονταν υποχρεωτικά, από της εγγραφής τους, και λόγω της ιδιότητάς τους, στην ασφάλιση του πρ. ΤΣΜΕΔΕ, ασφάλιση την οποία και διατηρούσαν υποχρεωτικά, όσο διατηρούσαν την άδεια άσκησης του επαγγέλματος του Μηχανικού. Οι παλαιοί (κατά τους όρους του ν. 2084/1992) ασφαλισμένοι Μηχανικοί, που διορίζονταν στο Δημόσιο έως 31-12-1992, υπάγονταν υποχρεωτικά (και παραλλήλως προς το πρ. ΤΣΜΕΔΕ) και στην ασφάλιση και του πρ. Δημοσίου, ενώ περαιτέρω δικαίωμα υπαγωγής (και) στην ασφάλιση του Δημοσίου (παραλλήλως προς το πρ. ΤΣΜΕΔΕ για την ίδια απασχόληση – δραστηριότητα) είχαν και οι παλαιοί ασφαλισμένοι του πρ. ΤΣΜΕΔΕ, που διορίζονταν στο Δημόσιο μετά την 1-1-1993. Οι νέοι ασφαλισμένοι του πρ. ΤΣΜΕΔΕ διατηρούσαν υποχρεωτικά την ασφάλιση μόνο στον εν λόγω πρ. φορέα, ακόμα και μετά το διορισμό τους στο Δημόσιο. Προ της έναρξης ισχύος του ν. 4387/2016 και της λειτουργίας του Ενιαίου Φορέα, οι παλαιοί ασφαλισμένοι του πρ. ΤΣΜΕΔΕ δημόσιοι υπάλληλοι, που είχαν κατά τα ανωτέρω υπαχθεί (έως 31-12-2016) στην παράλληλη ασφάλιση δύο πρ. φορέων για την ίδια απασχόληση, είχαν δικαίωμα λήψης σύνταξης και από τους δύο πρ. φορείς κύριας ασφάλισης, κατά τους όρους και τις προϋποθέσεις των καταστατικών των εν λόγω Ταμείων. Εφόσον ο χρόνος συνταξιοδότησης από τους δύο φορείς δεν απείχε πλέον του εξαμήνου, το σχετικό δικαίωμα θεμελιωνόταν σύμφωνα με τις καταστατικές διατάξεις περί μονοσυνταξιούχων, ενώ σε αντίθετη περίπτωση (ήτοι όταν η συνταξιοδότηση από το δεύτερο φορέα επερχόταν σε διάστημα πλέον των 6 μηνών από την πρώτη συνταξιοδότηση), το δεύτερο δικαίωμα κρινόταν βάσει των προβλέψεων περί διπλοσυνταξιούχων. Συναφής είναι η πρόβλεψη του άρθρου 18 του ν. 3232/2004 σύμφωνα με την οποία: «6. Έμμισθοι ασφαλισμένοι του Ταμείου Συντάξεων Μηχανικών και Εργοληπτών Δημοσίων Έργων (Τ.Σ.Μ.Ε.Δ.Ε.), μετά τη συνταξιοδότησή τους από το Δημόσιο, Ν.Π.Δ.Δ. ή Δημόσιες Επιχειρήσεις και Οργανισμούς (ΔΕΚΟ), που προβλέπονται από το άρθρο 12 του Π.Δ. 178/2000 (ΦΕΚ 165 Α), μπορούν να συνταξιοδοτηθούν και από το ανωτέρω Ταμείο με τις προϋποθέσεις που απαιτούνται στις περιπτώσεις όσων συνταξιοδοτούνται μόνο από το Τ.Σ.Μ.Ε.Δ.Ε. Στις ανωτέρω περιπτώσεις, το ποσό της σύνταξης καταβάλλεται μειωμένο κατά ποσοστό τρία τοις εκατό (3) για κάθε έτος που λείπει από το επόμενο της υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης και μέχρι τη συμπλήρωση του 65ου έτους της ηλικίας».

Η επανάκτηση του δημόσιου χώρου, η χλεύη των ΜΜΕ και το δικαίωμα της δημόσιας θέασης του τοπίου.

Η επανάκτηση του δημόσιου χώρου, η χλεύη των ΜΜΕ και το δικαίωμα της δημόσιας θέασης του τοπίου.

ΚΙΣΣΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ

του Λάμπρου Ν. Κίσσα, Πολεοδόμου/Χωροτάκτη Μηχ., MSc/ 123kissas@gmail.com

Δύο από τις βασικότατες, συνταγματικές προσταγές, που οφείλει το Κράτος να διαφυλάττει, ως αποκλειστικά αρμόδιο, είναι τα δάση κι ο αιγιαλός. Χώροι που είναι (ας μου επιτραπεί ο ορισμός), ταυτόχρονα και κοινόχρηστοι και κοινωφελής. Και στις δύο περιπτώσεις, είχαμε για ακόμη μια χρονιά, λανθασμένη έως καταστροφική, πολιτική προσέγγιση. Και στις δύο περιπτώσεις, έλλειψε η γενναία παραδοχή της ευθύνης. Και στις δύο περιπτώσεις, οι ευθύνες για την καταστροφή ή την λεηλάτηση του δημόσιου χώρου, ανήκουν στους άλλους, όχι σε εμάς.

Αυτό όμως, που είναι ανεπίτρεπτο κι απαράδεκτο, είναι ο χλευασμός των πολιτών, οι οποίοι διεκδικούν την συνταγματική νομιμότητα, την προστασία και την απόδοση του δημόσιου χώρου στους πολίτες. Αντί της συγνώμης και των άμεσων ενεργειών για την αποκατάσταση της νομιμότητας, πολίτες που είχαν εκφοβισθεί, διωχθεί ή και δαρθεί, από παρανομούντες καταληψίες του αιγιαλού και της παραλίας, ¨βαπτίσθηκαν¨ υποτιμητικά ως, Κινηματίες της Πετσέτας. Και δυστυχώς, όλα τα ΜΜΕ, παρότι υπήρξαν τόσες παρεμβάσεις (άρθρα, σχόλια, κλπ), συνεχίζουν να ονοματίζουν σκωπτικά ως ¨κίνημα της πετσέτας¨, την απόδοση του δημόσιου χώρου προς τέρψην των πολιτών.

Κι εάν με κάποιο τρόπο, αποδόθηκε ή θα αποδοθεί μέρος του δημόσιου χώρου, προς απόλαυση κι ανάπαυση των πολιτών, που σχετίζεται με τον αιγιαλό και την παραλία, τι γίνεται με την απόλαυση του τοπίου, της θέασης του μαγευτικού ελληνικού ορίζοντα, με τα ιδιαίτερα χρώματά του και τις πλούσιες εναλλαγές του; Τι θα γίνει με τα κτίρια, που εδράζονται επί των κορυφογραμμών και καταπατούν το δικαίωμα της δημόσιας θέασης, που αυθαιρετούν εμποδίζοντας την οπτική φυγή και ¨βιάζουν¨ την αισθητική του τοπίου;

Δυστυχώς, για την κατηγορία των αυθαιρέτων με το μεγαλύτερο αποτύπωμα οπτικής ρύπανσης, δεν έχει δοθεί η πρέπουσα σημασία. Άλλωστε δεν είναι τυχαίο πως εμπίπτουν στην κατηγορία, για την οποία δεν επιτρέπεται η ¨τακτοποίησή¨ τους, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 89 του ν.4495/17.

Οι καταστροφικές φωτιές, που ισοπέδωσαν με το μαύρο πέπλο τους λόφους και βουνά, φανέρωσαν εκατοντάδες κτίσματα που αυθαίρετα υπερβαίνουν το ύψος της κορυφογραμμής. Και τα οποία κτίσματα, χωρίς την δασοκάλυψη πια, δίνουν κι έναν τόνο αγανάκτησης, στο στενάχωρο του καμένου τοπίου.

Τα αυθαίρετα κτίσματα που υπερβαίνουν το ύψος της κορυφογραμμής των λόφων και κυρίως αυτά που είναι κτισμένα πάνω στην κορυφογραμμή (ή υδατοκρίτη), είναι η επιτομή της φιλαυτίας του Έλληνα αυθαιρετούχου! Και κτίζω αυθαίρετα και με ¨απολαμβάνεται¨ (αν όχι ¨θαυμάστε με¨) όλοι, πανταχόθεν! Αυθαίρετα κτίσματα που είναι πολύ περισσότερα, ως ποσοστό, από τα καταγεγραμμένα, σε σχέση με τις άλλες κατηγορίες μη ¨τακτοποιήσιμων¨ αυθαιρέτων. Κι αυτό γιατί, τα περισσότερα έχουν ανεγερθεί σε ιδιόκτητα γήπεδα και συνήθως σε μη δασικές εκτάσεις.

Ο ν.4495/17 απαγορεύει την υπαγωγή για τακτοποίηση όταν το ανώτατο ύψος της αυθαίρετης κατασκευής ή του χώρου, που έχει εγκατασταθεί η αυθαίρετη αλλαγή χρήση γης, υπερβαίνει το ύψος της κορυφογραμμής. Εξαιρούνται από τα παραπάνω, αυτά που αποδεδειγμένα έγιναν πριν την 31η.12.2003, ημερομηνία δημοσίευσης του ν.3212/2003 (ο οποίος με την σειρά του, είχε τροποποιήσει το άρθρο 1 παρ.9 του από 24/31.5.1985 Π. Δ/τος).

Ορισμό της κορυφογραμμής βρίσκουμε και στο άρθρο 2 παρ 41 του Ν.Ο.Κ. Θα πρέπει να αναφερθεί όμως, πως, έναν εξαιρετικό ορισμό της κορυφογραμμής (υδατοκρίτης) βρίσκουμε στο υπ’αρ.ΔΤΕ/α/5979 /162/22.2.07 έγγραφο της Δ/νσης Τοπ. Εφαρμογών, και κυρίως τον τρόπο που προκύπτει η κορυφογραμμή, σε σχέση με το ύψος του κτίσματος, κλπ.

Και βέβαια, εκτός του γεγονότος πως τα αυθαίρετα κτίσματα που υπερβαίνουν το ύψος της κορυφογραμμής των λόφων ή είναι κτισμένα πάνω στην κορυφογραμμή (ή υδατοκρίτη) έχουν το μεγαλύτερο αποτύπωμα οπτικής ρύπανσης, είναι και τα πιο ¨ενεργοβόρα¨ αυθαίρετα. Και σαφώς δεν θα μπορούσε να γίνει αλλιώς, αφού τα κτίσματα αυτά είναι παντελώς εκτεθειμένα στον ήλιο, τον αέρα, κλπ.

Μετά το συνεχόμενο επί διετία ¨πάγωμα¨ των Επιτροπών Κατεδαφίσεων, ξεκίνησαν πάλι οι διαδικασίες (από τις αρχές Απριλίου του τρέχοντος έτους), για το γκρέμισμα σχεδόν 1.000 αυθαιρέτων που αφορούν το σύνολο της χώρας, σε δάση, δασικές και αναδασωτέες εκτάσεις, περιοχές αιγιαλού παραλίας, ρέματα και εν γένει σε προστατευόμενες περιοχές.

Τα κονδύλια για τις συγκεκριμένες ενέργειες έχουν εξασφαλιστεί, καθώς τα εν λόγω έργα κατεδάφισης τελεσίδικα αυθαίρετων κατασκευών, των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, έχουν ήδη ενταχθεί στο χρηματοδοτικό Πρόγραμμα του Πράσινου Ταμείου «Δράσεις Περιβαλλοντικού Ισοζυγίου 2019», και απομένει η άμεση δράση των διοικήσεων. Η διαδικασία έχει προβλεφθεί να διενεργηθεί με την χρήση της πλατφόρμας του Εθνικού Συστήματος Ηλεκτρονικών Δημοσίων Συμβάσεων, μέσω της διαδικτυακής πύλης www.promitheus.gov.gr του συστήματος.

Κατά την διάρκεια των πρώτων κατεδαφίσεων αυθαιρέτων, από τα κλιμάκια της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής, ο πρώην υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κωστής Χατζηδάκης, δήλωσε μεταξύ άλλων πως «οφείλουμε να κάνουμε τα πάντα για να διαφυλάξουμε τον φυσικό πλούτο της πατρίδας μας, ο οποίος αποτελεί την πιο πλούσια κληρονομιά που αφήνουμε τα παιδιά μας».

Στο πνεύμα αυτό, προσβλέπουμε να δοθεί, επιτέλους, κι η πρέπουσα βαρύτητα για τα αυθαίρετα που δεν σχετίζονται με το ιδιοκτησιακό, αλλά μας ¨κλέβουν¨ τον ορίζοντα, την οπτική φυγή και βάζουν τοίχους στα βλέμματα μας.

Δεν είναι της παρούσης να ασχοληθούμε, με την διαδικασία κατεδάφισης αυθαιρέτων κατασκευών (που έχουν τελεσιδικήσει) και την αρμοδιότητα, η οποία χορηγήθηκε με το άρθρο 280 παρ.II.45 του Ν.3852/10 (όπως ισχύει) και μετά την ισχύ του Ν.4495/17 κι ασκείται από τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, μεταβατικά, μέχρι τη λειτουργία των νέων δομών (Παρατηρητήρια), σε εφαρμογή του άρθρου 125 παρ.2 του ιδίου νόμου. Πλην όμως, θα επανέλθουμε, στα πλαίσια επικοδομητικών προτάσεων κι επισημάνσεων.

του Λάμπρου Ν. Κίσσα, Πολεοδόμου/Χωροτάκτη Μηχ., MSc/ 123kissas@gmail.com