«Καταδικάζω την αποτρόπαιη πράξη του φόνου του νεαρού διαδηλωτή. Ασφαλώς, η ηθική καταδίκη δεν αρκεί»
Ανδρέας Παπανδρέου (πρωθυπουργός), 18/11/1985
Yπήρξε το κατεξοχήν «Πολυτεχνείο» της γενιάς που μεγάλωσε στη σκιά του ηρωικού 1973 και του τραγικού 1980.
Από τους μεταγενέστερους, τη βιομηχανία των ΜΜΕ και τους διαδόχους της στο διαδίκτυο, αντιμετωπίστηκε ως ισάξια πηγή κάθε λογής μυθοπλασιών, τον φλογισμένο ιδίως Δεκέμβρη του 2008. Για όσους το έζησαν, η νοερή επάνοδος σ’ εκείνες τις μέρες αφήνει μια στυφή αίσθηση στο στόμα.
Η συγκυρία
Σε κεντρικό πολιτικό επίπεδο, το φθινόπωρο του 1985 σηματοδοτεί το τέλος της αριστερόστροφης «Αλλαγής» που επέφερε ο εκλογικός σεισμός του 1981.
Η αποτυχία της κεϊνσιανής πολιτικής της πρώτης τετραετίας του ΠΑΣΟΚ (όταν οι μισθολογικές αυξήσεις, αντί να τονώσουν την εγχώρια παραγωγή, εκτόξευσαν τις εισαγωγές από την ΕΟΚ φουσκώνοντας το έλλειμμα του ισοζυγίου πληρωμών) αντιμετωπίστηκε από την κυβέρνηση Παπανδρέου με σκληρά μέτρα λιτότητας σε βάρος των λαϊκών στρωμάτων: υποτίμηση της δραχμής κατά 15%, πετσόκομμα της αυτόματης τιμαριθμικής αναπροσαρμογής και νομοθετική απαγόρευση κάθε μισθολογικής αύξησης. Πλήρης ανατροπή, με άλλα λόγια, της φιλολαϊκής πολιτικής των προηγούμενων χρόνων.
Η επιβολή του «σταθεροποιητικού προγράμματος» προκάλεσε διάσπαση της ΠΑΣΚΕ, απώλεια του ελέγχου της ΓΣΕΕ από την κυβέρνηση και δυο μαζικές γενικές απεργίες (21/10 και 14/11).
Στη δεύτερη, τα ΜΑΤ κατέστειλαν την περιφρούρηση των αμαξοστασίων της ΕΑΣ, του ΟΣΕ, του ΗΣΑΠ και ορισμένων εργοστασίων με τραυματισμούς και 21 συλλήψεις απεργών· ο δε κυβερνητικός εκπρόσωπος, Κώστας Λαλιώτης, κατήγγειλε την Αριστερά και τα συνδικάτα για «ιδιότυπο κοινωνικό εκφασισμό».
Κατά την κατάθεση στεφάνου στο Πολυτεχνείο, το πρωί της 16ης Νοεμβρίου, ο πρωθυπουργός συνοδευόταν πάλι από τους φουσκωτούς κάποιου «Συλλόγου Φίλων της Πάλης», που έκαναν προληπτική επίδειξη των ικανοτήτων τους στο προαύλιο του ιδρύματος σε βάρος κάθε λογής «υπόπτων».
Η προηγούμενη χρονιά είχε επίσης σημαδευτεί από την εμφάνιση μιας μειοψηφικής «άγριας νεολαίας», οι βίαιες εκρήξεις της οποίας προσέδωσαν νέα διάσταση στις πολιτικές παρεμβάσεις της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς και του αναρχικού χώρου.
Με αφετηρία τη δυναμική αντίσταση στις αστυνομικές επιχειρήσεις εκκαθάρισης των Εξαρχείων από τους πανκ και λοιπούς αντισυμβατικούς νεους, ορόσημα αυτής της εξέλιξης αποτέλεσαν η μαχητική διαδήλωση στο «Κάραβελ» κατά την πρώτη επίσκεψη του Λεπέν στην Αθήνα (4/12/1984) και η πενθήμερη κατάληψη του Χημείου (9-13/5/1985), δυο εβδομάδες πριν από τις βουλευτικές εκλογές.
Στις παραμονές του Πολυτεχνείου, μια αλυσίδα γεγονότων θ’ ανεβάσει την ένταση στο αθηναϊκό κέντρο.
Το απόγευμα της 14/11/1985, ΕΠΕΝίτες μαχαίρωσαν στον υπόγειο της Ομόνοιας τρεις Τούρκους αριστερούς πολιτικούς πρόσφυγες που μοίραζαν προπαγανδιστικό υλικό κατά της χούντας του στρατηγού Εβρέν.