Από τα πλέον ακραία αντεργατικά και αντικοινωνικά μέτρα που πάρθηκαν στο πλαίσιο των αλλεπάλληλων μνημονίων με την τρόικα ΔΝΤ/ΕΚΤ/ΕΕ είναι η αποδυνάμωση του θεσμού των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας μέχρι του σημείου της εξαφάνισής του. Διακηρυγμένος στόχος των μέτρων είναι η αύξηση της ανταγωνιστικότητας μέσω της μείωσης του εργατικού κόστους, έτσι ώστε αυτό να καταστεί συγκρίσιμο με το κόστος εργασίας στις υπόλοιπες βαλκανικές χώρες.
Έτσι τα τελευταία δύο χρόνια έχουν ψηφιστεί:
- Η κατάργηση, ήδη από το πρώτο μνημόνιο, της δυνατότητας επέκτασης των συλλογικών συμβάσεων, δηλαδή η κήρυξή τους ως υποχρεωτικές ανεξάρτητα από το αν ο εργοδότης και ο εργαζόμενος είναι ή όχι μέλη των αντίστοιχων εργοδοτικών και εργατικών οργανώσεων που υπέγραψαν τη σύμβαση (N.4024/2011 - διατάξεις εφαρμογής του μεσοπρόθεσμου πλαισίου δημοσιονομικής πολιτικής 2012 – 2015 – , Αρ.27, Παρ6.).
- Η κατάργηση της ρύθμισης ότι σε περίπτωση «συρροής» περισσότερων της μίας συλλογικών συμβάσεων ισχύει η ευνοϊκότερη για τον εργαζόμενο. Η κατάργηση αυτή αποτελεί επίσης ρύθμιση του πρώτου μνημόνιου καθώς σύμφωνα με τον Ν.4024/2011, Αρ.37, Παρ.5 «όσο διαρκεί η εφαρμογή του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής η επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση εργασίας υπερισχύει σε περίπτωση συρροής με κλαδική συλλογική σύμβαση εργασίας». Η κατάργηση αυτή ανοίγει το δρόμο στην αντικατάσταση των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων από επιχειρησιακές με χειρότερους όρους, οι οποίες μάλιστα με ρύθμιση που συμπεριλαμβάνεται στον ίδιο νόμο (Ν.4024/2011, Αρ.37, Παρ1) μπορούν να συνυπογράφονται όχι μόνο από επιχειρησιακά σωματεία αλλά και από ενώσεις προσώπων: «οι επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις συνάπτονται, κατά σειρά προτεραιότητας, από συνδικαλιστικές οργανώσεις της επιχείρησης που καλύπτουν τους εργαζόμενους ή, σε περίπτωση που δεν υπάρχει συνδικαλιστική οργάνωση στην επιχείρηση, από ένωση προσώπων». Η ένωση προσώπων θεσμοθετήθηκε με το Ν.1264/1982 χωρίς την αρμοδιότητα βέβαια να υπογράφει συμβάσεις, καθώς οι εκπρόσωποί της δεν απολαμβάνουν της συνδικαλιστικής προστασίας της διοίκησης ενός σωματείου. Έτσι πρόκειται επί της ουσίας για ένα εργαλείο αποδοχής κάθε εργοδοτικής απαίτησης με στόχο την ταχύτερη προώθηση συμβάσεων με μειώσεις μισθών στις επιχειρήσεις.
- Παράλληλα με την Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου ν.6/2012, Αρ.4, η οποία ρυθμίζει την εφαρμογή της Παρ.6 του Αρ.1 του Ν.4046/2012 (δεύτερο μνημόνιο) καταργείται δια νόμου και ανεξάρτητα από την διαπραγμάτευση μεταξύ εργαζόμενων και εργοδοτών κάθε συλλογική σύμβαση που περιλαμβάνει αυξήσεις: «από 14/2/2012 και μέχρι το ποσοστό της ανεργίας να διαμορφωθεί σε ποσοστό κάτω του 10%, αναστέλλεται η ισχύς διατάξεων νόμων, κανονιστικών πράξεων, Συλλογικών Συμβάσεων ή Διαιτητικών Αποφάσεων, οι οποίες προβλέπουν αυξήσεις μισθών ή ημερομισθίων, περιλαμβανομένων και εκείνων περί υπηρεσιακών ωριμάνσεων, με μόνη προϋπόθεση την πάροδο συγκεκριμένου χρόνου εργασίας».
