Της Ντ. Βαϊου από εδώ
![]() |
Χρύσα (Βαρδέα), Fragment
With Movement, λάδι σε χαρτί, 102,9x114,3εκ., 1970
|
Όσο
πλησιάζουν οι Δημοτικές εκλογές, ο δημόσιος χώρος γίνεται για άλλη μια φορά
πεδίο αντιπαραθέσεων, καθώς υποψήφιοι δημοτικοί άρχοντες μας υπόσχονται να διορθώσουν,
καθένας κατά την αντίληψή του, τα «προβλήματα της πόλης». Οι «μεγάλες
παρεμβάσεις» και τα εμβληματικά έργα, που θα φέρουν ανατροπές στο δημόσιο χώρο,
είναι στην ημερήσια διάταξη. Αντίθετα, μένουν στα αζήτητα της δημόσιας
συζήτησης και της πολιτικής για την πόλη οι χώροι όπου οι κάτοικοι ζουν τις
σύνθετες, διαφορετικές και κοινωνικά άνισες καθημερινότητές τους/μας. Τέτοιες
ιεραρχήσεις συνδέονται με συγκεκριμένες κάθε φορά αντιλήψεις για το ρόλο, τις
εννοιολογήσεις και τις χρήσεις του δημόσιου χώρου και εξ ίσου συγκεκριμένες
αντιλήψεις για τους κατοίκους της πόλης.
Στην Αθήνα
της κρίσης και των Μνημονίων, οι μεγάλες παρεμβάσεις και τα εμβληματικά έργα
συνήθως συνδέονται με επιχειρηματικά συμφέροντα και συχνά ακυρώνουν δημόσιους
χώρους και καθιερωμένες από τους κατοίκους χρήσεις (πχ Ακαδημία Πλάτωνος,
Δημοτική Αγορά Κυψέλης, Πανεπιστημίου). Τέτοιες παρεμβάσεις υπονοούν και
προϋποθέτουν κατοίκους καταναλωτές, άεργους περιπατητές, παρατηρητές και
τουρίστες, αμέριμνους ποδηλάτες. Οι «άλλοι» -οι φτωχοί, οι άστεγοι, οι άνεργες,
οι τοξικοεξαρτημένοι, οι εκδιδόμενες γυναίκες, οι μοναχικές μητέρες, οι
μετανάστριες και οι πρόσφυγες, τα πεινασμένα παιδιά στα σχολεία, τα παιδιά υπό
απέλαση, οι ανασφάλιστοι– όσοι και όσες έχουν εκπέσει από τις προστατευτικές
δομές ενός διαλυμένου κράτους πρόνοιας, δεν είναι κάτοικοι, αλλά παρείσακτοι
που βλάπτουν την εικόνα της πόλης και «βρωμίζουν» τους δημόσιους χώρους της.
Μ’ αυτή τη
λογική άλλωστε νομιμοποιούνται επιχειρήσεις «σκούπα» διαφόρων μορφών, αλλά και
ένας δημόσιος λόγος με όρους κάθαρσης του δημόσιου χώρου, ο οποίος κατευθύνει
προτεραιότητες και οριοθετεί πεδία άσκησης πολιτικής. Η καταστολή κάθε
κινητοποίησης με όλο και πιο βίαιους τρόπους, η ανοχή έως ασυλία της
ρατσιστικής βίας, οι συχνοί αποκλεισμοί ολόκληρων περιοχών «για λόγους
ασφάλειας», το κλίμα φόβου και ανασφάλειας, εγκαθιστούν αποκλεισμούς και περιστέλλουν
ή/και ακυρώνουν σημαντικά χαρακτηριστικά του δημόσιου χώρου, όπως η
προσβασιμότητα, η λειτουργική πολυπλοκότητα, η κοινωνική πολυσυλλεκτικότητα.
Ταυτόχρονα καλύπτουν ή αποσιωπούν παραλείψεις και αστοχίες της εξουσίας, όπως
επιχειρούν να υπενθυμίσουν τα μικρά παραδείγματα που ακολουθούν.













