Αν θες να ξέρεις τι σημαίνει νεοφιλευθερισμός, διάβασε την ιστορία της ΛΑΡΚΟ

Αν θες να ξέρεις τι σημαίνει νεοφιλευθερισμός, διάβασε την ιστορία της ΛΑΡΚΟ

Σήμερα ολοκληρώνεται το έγκλημα της παραχώρησης άλλης μιας δημόσιας εταιρίας σε ιδιώτες από τη κυβέρνηση

Share

Tweet

Pin

Email

ΠΡΟΒΟΛΗ

ΓΡΑΦΕΙ Η ΜΑΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑ

05.07.2024 - 18:02

Το ωραίο πλιάτσικο του δημόσιου θησαυρού, ολοκληρώνεται. Απλά και όμορφα η ΛΑΡΚΟ περνάει στην κοινοπραξία ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – AD Holdings που συνέστησε την Hellenic Nickel, μια εταιρεία 3 μόλις ημερών, στην οποία θα μεταβιβαστούν τα περιουσιακά στοιχεία της μεταλλουργίας ΛΑΡΚΟ που βρίσκονται σε έξι νομούς της Ελλάδας, εφόσον απορριφθεί η προσφυγή της ιρλανδικής CMI στο ΣτΕ.

Η κυβέρνηση παραχωρεί στην εταιρία, που συστάθηκε για αυτό τον σκοπό, την ΛΑΡΚΟ την ίδια στιγμή που αναμένονται δύο δικαστικές αποφάσεις που θα καθορίσουν τις επόμενες εξελίξεις: Η απόφαση του Πρωτοδικείου Αθήνας επί της προσφυγής των εργαζομένων για παράταση των συμβάσεών τους μέχρι να περάσει η μεταλλουργία στον νέο ιδιοκτήτη, αλλά και η απόφαση του ΣτΕ επί της προσφυγής της ιρλανδικής Commodity & Mining Insight Ireland Ltd, η οποία ήταν αρχικά προτιμητέος επενδυτής, με τίμημα 1,5 εκατ. ευρώ.

Να θυμίσουμε ότι οι νομικοί που ανέλαβαν να εξετάσουν το αίτημα της κοινοπραξίας με βασικό επιχείρημα στο ότι η εγγυητική που προσκόμισε η ανταγωνίστρια της δεν ήταν από την ίδια, αλλά από συνδεδεμένη εταιρία αποφάνθηκαν ότι πράγματι υπήρχε σύγκρουση με τους όρους του διαγωνισμού και έδωσαν το πράσινο φως για την κατακύρωση του διαγωνισμού στην κοινοπραξία ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ-AD Holdings.

Ω! τι ωραίο πλιάτσικο!

Η Hellenic Nickel συστάθηκε στις 26 Ιουνίου και τα στοιχεία της αναρτήθηκαν στο ΓΕΜΗ μόλις, την περασμένη Δευτέρα 1η Ιουλίου.

Το κεφάλαιό της είναι 50.000 ευρώ (που αντιστοιχούν σε ισάριθμες μετοχές αξίας 1 ευρώ), έδρα της είναι η έδρα του Ομίλου ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ στη Μεσογείων και ως σκοποί της περιγράφονται όλες οι δραστηριότητες που είχε η ΛΑΡΚΟ σε όλους τους νομούς όπου διαθέτει περιουσιακά στοιχεία.

Οι δραστηριότητεςΕξόρυξη νικελίου,

παραγωγή προϊόντων νικελίου,

εξόρυξη λιγνίτη,

άλλες εξορυκτικές και λατομικές δραστηριότητες,

εμπορία προϊόντων μεταλλουργίας,

πώληση, εκμίσθωση, μίσθωση και χρήση ακινήτων.

Το μετοχικό κεφάλαιο της νέας εταιρείας καταβλήθηκε εξ ημισείας από την AD Holdings με έδρα το Λιχτενστάιν και τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, το καταστατικό έχει τις τυπικές διατάξεις μιας Α.Ε.

Το πρώτο Δ.Σ. της εταιρείας, με τριετή θητεία, συγκροτείται από τους Πέτρο Σουρέτη ως πρόεδρο (νυν εντεταλμένο σύμβουλο ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ) και εκτελεστικά μέλη τους Εμμανουήλ Μουστάκα (στέλεχος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ), τον Βασίλειο Χονδρό και τον Βρετανό Joseph Hurry Plumbly (και οι δύο ορίστηκαν από την AD Holdings).

Να θυμίσουμε ότι η κυβέρνηση, με τροπολογία που έχει ισχύ από τις 17 Ιουνίου 2022, έχει θέσει στο τελικό στάδιο τη διαδικασία παύσης των δραστηριοτήτων της ΛΑΡΚΟ, δίνοντας στον ειδικό διαχειριστή πρόσθετες αρμοδιότητες και εξουσίες:Δυνατότητα του ειδικού διαχειριστή να προχωρήσει στην απόλυση και των 1.060 εργαζομένων της ΛΑΡΚΟ και στον προσδιορισμό των αποζημιώσεών τους που θα καλυφθούν από το Δημόσιο.

Δυνατότητα του ειδικού διαχειριστή να προβεί στη σύναψη μηνιαίων ή διμηνιαίων συμβάσεων ορισμένου χρόνου όσο συνεχίζεται η ειδική διαχείριση και για διάστημα μέχρι πέντε μηνών. Οι δαπάνες πάλι θα καλυφθούν από το Δημόσιο.

Ένταξη των απολυόμενων της ΛΑΡΚΟ άνω των 55 ετών σε ειδικά προγράμματα απασχόλησης, συγχρηματοδοτούμενα ή από εθνικούς πόρους, σε Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, μέχρι τη συμπλήρωση των προϋποθέσεων για τη λήψη πλήρους σύνταξης γήρατος και για χρονικό διάστημα που δεν υπερβαίνει τα επτά χρόνια.

Κατάρτιση ειδικών προγραμμάτων στήριξης για ευάλωτους απολυόμενους που δεν εντάσσονται στην παραπάνω κατηγορία, με χρηματοδότηση από πόρους του «Ευρωπαϊκού Ταμείου Παγκοσμιοποίησης για απολυμένους».

Στον διαχειριστή δόθηκε με τη νομοθετική ρύθμιση η εξουσία να προχωρά στον «περιορισμό ή τη διακοπή της λειτουργίας της λειτουργικών συνόλων της (κλάδων) ή περιουσιακών της στοιχείων που δεν αποτελούν κλάδους».

Επιπλέον, ο ειδικός διαχειριστής δύναται σε περίπτωση διακοπής της λειτουργίας της υπό ειδική διαχείριση επιχείρησης, να μεταβιβάσει το ενεργητικό της, συμπεριλαμβανομένης της επιχείρησης ως συνόλου, σε κατάσταση παύσης λειτουργίας.

Η ιστορία της ΛΑΡΚΟ

Κατασπατάληση των κεφαλαίων της, κάκιστη διαχείριση, διορισμούς «δικών» μας παιδιών, συστηματική απαξίωση και ευκαιρίες που δεν αξιοποιήθηκαν.

Από το 2014, επί κυβέρνησης Σαμαρά -μικρή παύση επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ- και με την επαναφορά της Νέας Δημοκρατίας το 2019 που αναλαμβάνει την υπόθεση (ω! τι έκπληξη), ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κωστής Χατζηδάκης, η ιστορία της είναι αυτή. Πωλείται ή κλείνει.

Λίγο πριν από την καραντίνα, η ΛΑΡΚΟ μπαίνει σε καθεστώς ειδικής εκκαθάρισης. Τον Φεβρουάριο του 2020 ψηφίζεται ο νόμος 4664 με ρυθμίσεις για την εταιρεία και μετά τις απαραίτητες «διορθώσεις» που περνούν μέσα στην τροπολογία στον νόμο για τα πλαστικά μιας χρήσης, ξεκινάει η πιο σαθρή διαδικασία διαγωνισμού πώλησης στην ιστορία της ελληνικής βιομηχανίας.

Τον Ιανουάριο του 2023 με αντίτιμο 6 εκατομμύρια ευρώ η κοινοπραξία ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ-AD Holdings εξαγοράζει και επίσημα το συγκρότημα της ΛΑΡΚΟ αφού ανακηρύχθηκε προτιμητέος (όχι μειοδότης) επενδυτής και στην β΄φάση του διαγωνισμού για την μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων της που διενεργήθηκε από τον ειδικό διαχειριστή. Στη σχετική ανακοίνωση διαβάζουμε: «Κατόπιν κοινοποίησης στους αρμόδιους Υπουργούς Οικονομικών και Περιβάλλοντος και Ενέργειας της έκθεσης αξιολόγησης και κατακύρωσης της Β’ Φάσης του Δημόσιου Διεθνούς Ανοικτού Διαγωνισμού, και παρέλευσης της εκ του νόμου τασσόμενης προθεσμίας, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 21 παρ. 8 (γ) του Ν. 4664/2020, η Β’ Φάση του Διαγωνισμού της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία «Γενική Μεταλλευτική και Μεταλλουργική Ανώνυμη Εταιρία Λάρκο» υπό ειδική διαχείριση του άρθρου 21 του Ν. 4664/2020 (ΛΑΡΚΟ) κατακυρώνεται στην ΕΝΩΣΗ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – AD HOLDINGS, η οποία αναδεικνύεται ως Προτιμητέος Επενδυτής για τη μεταβίβαση των σχετικών περιουσιακών στοιχείων».

Η σύνταξη των δύο συμβάσεων μεταβίβασης του εργοστασίου και των μεταλλείων ξεκινά και ακολουθεί πολύμηνη διαδικασία. Η ειδική διαχείριση της ΛΑΡΚΟ κοινοποιεί στα υπουργεία, Οικονομικών και Ενέργειας, την εισήγηση της για την ανάδειξη της κοινοπραξίας ως προτιμητέου επενδυτή. Μετά από την παρέλευση πέντε ημερών, όπως ορίζει ο νόμος, κατά τη διάρκεια των οποίων δεν υπήρξε άλλη γνώμη από τα καθ’ ύλην αρμόδια υπουργεία, ο διαγωνισμός για την πώληση των μεταλλείων κατακυρώθηκε στην κοινοπραξία. Είχε προηγηθεί η ανάδειξή της ως προτιμητέου επενδυτή και στον διαγωνισμό του ΤΑΙΠΕΔ για την μακροχρόνια μίσθωση του εργοστασίου της ΛΑΡΚΟ. Στον διαγωνισμό του ΤΑΙΠΕΔ είχε προσφέρει 5 εκατ. ευρώ ενώ σύμφωνα με πληροφορίες ζητήθηκε από την κοινοπραξία να βελτιώσει το αρχικό τίμημα.

Τι δουλειά έχει η αλεπού στο παζάρι;

Σήμερα ολοκληρώνεται το έγκλημα της παραχώρησης άλλης μιας δημόσιας εταιρίας σε ιδιώτες από τη κυβέρνηση. Στην εταιρεία ΤΕΡΝΑ, του ομίλου ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, πρόεδρος είναι ο Μιχαήλ Γουρζής, ο οποίος είναι επίσης αντιπρόεδρος στην μητρική εταιρεία.

Το αναρτημένο στο site της εταιρείας ΤΕΡΝΑ το βιογραφικό του Μιχαήλ Γουρζή, τα λέει όλα εκτός από μια μικρούτσικη λεπτομέρεια: Η κόρη του δικηγόρος Αλεξάνδρα Γουρζή, είναι σύζυγος του υπουργού Επικρατείας Γιώργου Γεραπετρίτη. Και τι με αυτό θα μας πείτε. Απαγορεύεται;

Φυσικά κι όχι. Όπως και δεν απαγορεύεται να γράψουμε και εμείς για τη στενή οικογενειακή σχέση του με την εταιρεία του και τη διακυβέρνηση της χώρας μέσω του… επιτελικού κράτους που εμπνεύστηκε και εφαρμόζει ο Γιώργος -όποια πέτρα και να σηκώσεις θα βρεις από κάτω- Γεραπετρίτης.

4,5 χρόνια αγώνα

Χθες οι εργαζόμενοι της ΛΑΡΚΟ αντάμωσαν ξανά με τους συναδέλφους τους, τους βιοπαλαιστές αγρότες και επαγγελματίες, όλους όσοι τους στέκονται δίπλα τους στα 4,5 χρόνια στον δίκαιο αγώνα που δίνουν ενάντια στους εγκληματικούς σχεδιασμούς της κυβέρνησης.

Εκπρόσωποι Εργατικών Κέντρων, Συνδικάτων από την Στερεά και Εύβοια, την Αττική, αγρότες, επαγγελματίες, εργαζόμενοι, συνταξιούχοι, νέοι, εκπρόσωποι φορέων και συλλόγων κατέφθασαν στον οικισμό της Λάρυμνας ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμα των Σωματείων και των εργαζομένων της ΛΑΡΚΟ και δίνουν μαζικό και δυναμικό «παρών» στη μεγάλη σύσκεψη συλλαλητήριο στο εργοστάσιο της Λάρυμνας.

Η αλήθεια για τη #ΛΑΡΚΟ με αριθμούς και επιχειρήματα

Αλληλεγγύη στους εργάτες της ΛΑΡΚΟ#κυβερνηση_Μητσοτακη pic.twitter.com/wbY31Ddl85— Π.Α.ΜΕ (@PAMEhellas) July 4, 2024

Ενώνουν τη φωνή τους και απαιτούν «δουλειά, καμίνια μηχανές να ανάψουνε ξανά». Στέλνουν ηχηρό μήνυμα αλληλεγγύης και συντονίζουν τα επόμενα αγωνιστικά βήματα τους απέναντι στην αντιλαϊκή και αντεργατική πολιτική που τσακίζει τα λαϊκά νοικοκυριά.

Στη σύσκεψη παραβρέθηκε και ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας.

Η ιστορία μιας διαχρονικής λεηλασίας όπως την κατέγραψε το https://efodos.net/Το 1963 η πλούσια σε κοιτάσματα νικελίου περιοχή της Λάρυμνας στη Φθιώτιδα παραχωρείται προς αξιοποίηση στο ίδρυμα Μποδοσάκη, ένα από τα πιο βαριά ονόματα της ελληνικής αστικής τάξης με δραστηριότητες σε μια ευρεία γκάμα οικονομικών πεδίων και με στενές σχέσεις με το βαθύ ελληνικό κράτος- ο Μποδοσάκης ήταν από τους ένθερμους υποστηρικτές της χούντας του Μεταξά.

Για την εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου της περιοχής, εξασφάλισε από το κράτος πρωτοφανείς εγγυήσεις και προνόμια, ενώ συνεργάστηκε στενά με το μονοπωλιακό γερμανικό κολοσσό Krup. Αξίζει να σημειώσουμε ότι κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής τα μεταλλεύματα νικελίου από τη Λάρυμνα διοχετεύονταν από τις κατοχικές δυνάμεις στη Γερμανία για την παραγωγή βιομηχανικών ειδών και όπλων, παραγωγή στην οποία η Κrup διαδραμάτιζε πρωταγωνιστικό ρόλο.

Tο ίδρυμα Μποδοσάκη θησαύρισε από την παραγωγή και την πώληση του νικελίου σε ξένους μονοπωλιακούς ομίλους, εκμεταλλευόμενο άγρια τους μεταλλεργάτες και προκαλώντας μεγάλες οικολογικές καταστροφές. Ο Μποδοσάκης πουλούσε φθηνά το υψηλής ποιότητας νικέλιο της περιοχής στο ξένο κεφάλαιο για να είναι ανταγωνιστικός, και το ξένο κεφάλαιο με πολύ μικρό κόστος αγόραζε το πολύτιμο αυτό μέταλλο -συστατικό στοιχείο της παραγωγής ανοξείδωτου χάλυβα και της βαριάς βιομηχανίας κατά προέκταση-, για να πουλήσει στη συνέχεια πανάκριβα -και- στο ελληνικό κράτος τα προϊόντα του, το οποίο μην έχοντας τα οικονομικά μέσα για να τα αγοράσει, αναγκαζόταν στο δανεισμό από το ξένο κεφάλαιο, σε ένα φαύλο κύκλο οικονομικής εξάρτησης που διεύρυνε σε συνδυασμό με τόσα άλλα αντίστοιχα παραδείγματα το δημόσιο χρέος.

Το 1983 κι αφού ο Μποδοσάκης είχε σχεδόν χρεοκοπήσει τη ΛΑΡΚΟ - έχοντας παράλληλα υποβαθμίσει στο έπακρο οικολογικά την περιοχή και δολοφονήσει και σακατέψει στα κάτεργα του δεκάδες εργάτες- με δάνεια που κατέληγαν στις τσέπες του κι όχι στην τεχνολογική αναβάθμιση της παραγωγής,η εταιρεία περνά στις τράπεζες, οι οποίες την απομυζούν εξίσου αποσπώντας επίσης τεραστία κέρδη, ενώ λίγα χρόνια αργότερα ύστερα από μια φαινομενική εξυγίανση της, περνά στο έλεγχο του Δημοσίου, της Εθνικής τράπεζας και της ΔΕΗ. Η νέα ΛΑΡΚΟ θα συνεχίσει ουσιαστικά στα βήματα των προκατόχων της, προσφέροντας αμύθητα κέρδη στο ελληνικό κεφαλαίο άλλα και τα ξένα μονοπώλια, για να μπει στα μνημονιακά χρόνια σε τροχιά ιδιωτικοποίησης σύμφωνα με τις ντιρεκτίβες της ΕΕ, προκειμένου να γίνει ανταγωνιστική στις νέες οικονομικές συνθήκες που διαμορφώνονταν παγκόσμια.

Σήμερα ύστερα από αλλεπάλληλες προσπάθειες όλων των μνημονιακών και μεταμνημονικαών κυβερνητικών σχημάτων, η κυβέρνηση της ΝΔ έρχεται να βάλει το οριστικό τέλος στη ΛΑΡΚΟ προωθώντας την ιδιωτικοποίηση της και την ουσιαστική της διάλυση καθότι κρίνεται από κεφάλαιο και ΕΕ ως μη ανταγωνιστική. Στην πραγματικότητα εγκαταλείπεται μια τεράστια πλουτοπαραγωγική πηγή – το νικέλιο που παράγει η ΛΑΡΚΟ είναι ανώτερης ποιότητας, ενώ η παραγωγή του από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη- που θα μπορούσε να αποτελέσει βάση για την ανάπτυξη βαριάς βιομηχανίας και πετιούνται στο δρόμο πάνω από 800 εργαζόμενοι και οι οικογένειες τους.

Το οικονομικό σκάνδαλο σε τρία σημείαΣε κανονικές συνθήκες παράγει 1500 τόνους μεταλλεύματος το μήνα.

Η τρέχουσα μέση τιμή τόνου είναι 20.000 ευρώ, 30 εκατομμύρια μηνιαίως.

Πουλήθηκε στην ΤΕΡΝΑ για 5 εκατομμύρια.

Το 20/20 ήταν δίπλα στους συνεχείς αγώνες του σωματείου της εταιρείας, με απανωτά δημοσιεύματα που περιέγραφαν, εξηγούσαν και προειδοποιούσαν για την φριχτή κατάληξη.Η εμβληματική μάχη της ΛΑΡΚΟ - Ούτε βήμα πίσω

ΛΑΡΚΟ: Ξεκίνησαν οι απολύσεις - Συνεχίζουν τις κινητοποιήσεις οι εργαζόμενοι

Εργασιακό, κοινωνικό και οικονομικό έγκλημα - Ξεπουλάνε τη ΛΑΡΚΟ σε μία νύχτα

Γαλάζια κοράκια: Και η ΛΑΡΚΟ στα χέρια της ΤΕΡΝΑ του πεθερού του Γεραπετρίτη

Η τελική μάχη για την ΛΑΡΚΟ

ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ: Τυχόν περαιτέρω μειώσεις συντάξεων των Διπλωματούχων Μηχανικών δε μπορούν να γίνουν ανεκτές

 

Τυχόν περαιτέρω μειώσεις συντάξεων των Διπλωματούχων Μηχανικών δε μπορούν να γίνουν ανεκτές

 

Η ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ αποτελεί την Ομοσπονδία που εκπροσωπεί το σύνολο των Διπλωματούχων Μηχανικών, οι οποίοι υπηρετούν στη Δημόσια Διοίκηση (Υπουργεία, ΝΠΔΔ, ΟΤΑ Α’ και Β’ βαθμού) με συνδικαλιστικό αλλά και επιστημονικό χαρακτήρα.

Με αγωνία και εύλογη ανησυχία αναμένουμε τις ενέργειες της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Εργασίας, αναφορικά με το ζήτημα του υπολογισμού της προσαύξησης της κύριας σύνταξης των διπλωματούχων Μηχανικών του Δημοσίου για το χρόνο υπαγωγής τους στον πρ. Ειδικό Λογαριασμό Πρόσθετων Παροχών και μετέπειτα Ειδική Προσαύξηση του πρ. ΕΤΑΑ ΤΣΜΕΔΕ. Πληθαίνουν διαρκώς τα δημοσιεύματα που αναφέρονται σε προθέσεις αλλαγής του τρόπου υπολογισμού της εν λόγω προσαύξησης που θα οδηγήσει σε ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΜΕΙΩΣΗ (!) της σύνταξης που προσδοκούν τα ως άνω μέλη μας, αλλά και εκείνης που έχουν δικαιωθεί ήδη χιλιάδες συνταξιούχοι που έχουν αποχωρήσει από την υπηρεσία τους μετά την έκδοση του ν. 4387/2016, εδώ και 8 και πλέον έτη.

Αφορμή (και όχι ασφαλώς αιτία, όπως κατωτέρω αναπτύσσουμε) φαίνεται πως αποτελεί η έκδοση της με αριθμό 2037/2023 απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας (Α Τμήμα), με την οποία γίνεται δεκτό ότι η υπουργική πράξη (της προηγούμενης Κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ), που περιλαμβάνει τον τρόπο υλοποίησης της διάταξης του άρθρου 94 παρ. 4 του ν. 4387/2016 (αναφορικά με την προσαύξηση της κύριας σύνταξης για το χρόνο υπαγωγής στον ΕΛΠΠ και στην Ειδική Προσαύξηση του πρ. ΤΣΜΕΔΕ), η οποία, σημειωτέον, έχει καθολικά εφαρμοστεί σε όλες ανεξαιρέτως τις συνταξιοδοτικές περιπτώσεις μετά την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού αλλά και σε όλους τους έως 12-5-2016 συνταξιούχους μέσω της διαδικασίας του επανυπολογισμού του άρθρου 33 του ν. 4387/2016, δεν έχει νόμιμα δημοσιευτεί και είναι ως εκ τούτου ανυπόστατη.

Ο υπολογισμός της προσαύξησης αυτής βάσει του συντάξιμου μισθού όπως διαχρονικά είχε καθοριστεί για τον εν λόγω κλάδο, και όχι βάσει του μέσου συντάξιμου μισθού που προκύπτει από το 2002 έως το χρόνο συνταξιοδότησης για τον υπολογισμό της ανταποδοτικής σύνταξης, όπως ακριβώς έχει καθολικά έως σήμερα εφαρμοστεί σε όλες ανεξαιρέτως τις αποφάσεις συνταξιοδότησης, οδηγεί σε μείωση των απονεμηθεισών συντάξεων από 13-5-2016 (!) έως και σήμερα. Επηρεάζει και επιδρά αρνητικά ακόμα και στον επανυπολογισμό όλων των έως 12-5-2016 κύριων συντάξεων, αφού και κατά τη διαδικασία του επανυπολογισμού του άρθρου 33 του ν. 4387/2016 αυτός ο τρόπος υπολογισμού εφαρμόστηκε.

Πέραν των νομικών επιχειρημάτων ως προς το εύρος και τη φύση των υποχρεώσεων που η ως άνω απόφαση του ΣτΕ γεννά για τον ΕΦΚΑ και το Ελληνικό Δημόσιο (μιας και, μεταξύ άλλων νομικών δεδομένων που δεν χρειάζεται να αναπτυχθούν στην παρούσα, έχει εκδοθεί στο πλαίσιο άσκησης αγωγής και όχι προσφυγής και ως εκ τούτου έχει προηγηθεί μόνο παρεμπίπτων έλεγχος της νομιμότητας της υπουργικής πράξης και δεν μπορεί να διαπλαστεί η ακύρωσή της) γεγονός αδιαμφισβήτητο, το οποίο δύναται να επιβεβαιωθεί ανά πάσα στιγμή από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΕΦΚΑ, παραμένει ότι ο περιγραφόμενος εκεί τρόπος έχει καθολικά εφαρμοστεί σε όλες τις αποφάσεις συνταξιοδότησης του πρ. ΤΣΜΕΔΕ.

Το πραγματικό αυτό γεγονός έχει δύο πολύ σημαντικές συνέπειες και οδηγεί σε δύο πολύ βασικά συμπεράσματα: α) τυχόν αναδρομική εφαρμογή άλλου τρόπου υπολογισμού της προσαύξησης αυτής επηρεάζει, σε αντίθεση με τις αρχές της χρηστής διοίκησης και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, μεγάλο αριθμό συνταξιούχων, ενώ άλλωστε ακόμα και τυχόν διαφοροποίηση του τρόπου υπολογισμού μόνο για τις από εδώ και πέρα εξεταζόμενες περιπτώσεις προσβάλλει κατάφωρα την αρχή της ίσης μεταχείρισης, και β) δημοσιονομικά, ουδεμία ζημία επέρχεται στον ασφαλιστικό φορέα και στο δημόσιο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης καθόσον αυτός ήταν ο προβλεπόμενος τρόπος υπολογισμού της προσαύξησης λόγω υπαγωγής στον πρ. ΕΛΠΠ και μετέπειτα Ειδική Προσαύξηση του ΤΣΜΕΔΕ, όλες οι αποφάσεις έχουν εκδοθεί βάσει αυτού και οι συνταξιούχοι έχουν λάβει τις δικαιούμενες παροχές υπολογιζόμενες με αυτόν τον τρόπο, ενώ άλλωστε και οι σχετικές δαπάνες για τις μελλοντικές σχετικές απαιτήσεις έχουν υπολογιστεί με τον τρόπο αυτό.

Ως εκ τούτου, ενόψει των ανωτέρω αδιαμφισβήτητων δεδομένων, ο ισχυρισμός ότι δήθεν η αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της προσαύξησης του άρθρου 94 παρ. 4 του ν. 4387/2016 απορρέει υποχρεωτικά από τη συνταγματική υποχρέωση του ΕΦΚΑ και του Δημοσίου να συμμορφώνεται στις δικαστικές αποφάσεις και εν προκειμένω στην προαναφερθείσα απόφαση του ΣτΕ είναι καθόλα αβάσιμος: το Ανώτατο Ακυρωτικό διέγνωσε μόνο την μη τήρηση των όρων που προβλέπονται για την έκδοση νόμιμων διοικητικών πράξεων και σε καμία περίπτωση δεν έκρινε ότι ο εφαρμοζόμενος έως σήμερα τρόπος υπολογισμού της προσαύξησης αυτής αντίκειται στο Σύνταγμα ή σε άλλες αρχές και διατάξεις.

Είναι προφανές λοιπόν ότι εάν πράγματι σκοπός της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου είναι να εφαρμόσει τη δικαστική απόφαση, προασπιζόμενη τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα των Μηχανικών τότε η λύση είναι απλή, γρήγορη και άμεση: να προβεί άμεσα σε πρόβλεψη νομοθετικής εξουσιοδότησης στην επίμαχη διάταξη και σε έκδοση υπουργικής απόφασης, δημοσιευτέας σε ΦΕΚ, με βελτιωμένο και πάντως περιεχόμενο με το έως σήμερα εφαρμοζόμενο πλαίσιο.

Τυχόν επιλογή άλλου δρόμου, τυχόν προσκόλληση στην κακή ή εσφαλμένη διατύπωση της ισχύουσας ρύθμισης (μολονότι, ως γνωστόν, η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εργασίας διαθέτει τη νομοθετική πρωτοβουλία) αναπόδραστα σηματοδοτεί ότι πραγματική και μόνη στόχευση αποτελεί η ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ είτε λόγω δημοσιονομικών αδυναμιών για τις οποίες δεν ευθύνονται οι συνταξιούχοι είτε λόγω γενικότερης κυβερνητικής πολιτικής. 

Οι Μηχανικοί έχουν συνεισφέρει δυσανάλογα στο Σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης ως ένας κλάδος, ο οποίος είχε υψηλή συνεισφορά μέσω διαφόρων πόρων, χαμηλές συντάξεις και διατήρησε μεγάλα αποθεματικά με τα οποία συνεισέφερε στο κοινό κεφάλαιο. Κάθε σκέψη για περιορισμό των συνταξιοδοτικών παροχών είναι εκτός συζήτησης και θα βρει την ομόθυμη αντίδραση του Τεχνικού κόσμου. Είναι ευθύνη της κυβέρνησης συνεπώς να βρει τρόπους βελτίωσης των συνταξιοδοτικών παροχών και επίσπευσης απονομής τους, αντί να ανοίξουν οι ασκοί του Αιόλου με απρόβλεπτες συνέπειες για όλους.

Είμαστε στη διάθεση σας για οποιαδήποτε διευκρίνιση.

Η αρχιτεκτονική της ακατάσχετης επιδειξιμανίας

Η εικόνα: Τάση Παπαϊωάννου, Τοπίο της φαντασίας, ακρυλικό σε χαρτί

Η αρχιτεκτονική της ακατάσχετης επιδειξιμανίας

του Τάση Παπαϊωάννου

(Αρχιτέκτων, ομότιμος καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ)

[4.7.2024]

«Πες μου ποιος είσαι να σου πω πώς κτίζεις – πες μου πώς κτίζεις να σου πω ποιος είσαι».

Άρης Κωνσταντινίδης

Ζούμε σε μια εποχή όπου ο άκρατος καταναλωτισμός αποτελεί τη νέα παγκόσμια θρησκεία. Ο άνθρωπος έχει συνδέσει την ευημερία και την ευτυχία του, αποκλειστικά με το πόσα αγαθά καταναλώνει, ανεξάρτητα αν αυτά του είναι απαραίτητα ή όχι για τη διαβίωσή του. Έχει κατισχύσει σχεδόν παντού, ως κυρίαρχη κουλτούρα των κοινωνιών μας, το δόγμα: «καταναλώνω, άρα υπάρχω».

Σταδιακά οι κοινωνίες μας μεταλλάσσονται σε ασύνδετα μεταξύ τους σύνολα, ανικανοποίητων ατόμων ή όπως έλεγε ο Οκτάβιο Πας σε «συνάξεις μοναχικών ανθρώπων». Ανθρώπων οι οποίοι διακατέχονται από τη μανία της αγοράς καινούργιων προϊόντων, προϊόντων τα οποία κάνουν σχεδόν καθημερινά την εμφάνισή τους και προβάλλονται ως τα νέα πρωτοποριακά και επαναστατικά επιτεύγματα της τεχνολογίας. Κάποιοι που έχουν την οικονομική άνεση τα αγοράζουν, ενώ ταυτόχρονα δημιουργούν σε όλους τους υπόλοιπους, το σύνδρομο της στέρησης και της επιτακτικής “ανάγκης” να τα αποκτήσουν πάση θυσία κι αυτοί. Η αγορά του αχρείαστου αντικειμένου, δημιουργεί αντίθετα απ’ ότι θα περίμενε ίσως κανείς, την αύξηση της καταναλωτικής μανίας, συνθλίβοντας τον άνθρωπο μέσα στα γρανάζια ενός φαύλου κύκλου διαρκώς νέων αγορών, δημιουργώντας εν τέλει απολύτως εξαρτημένα και χειραγωγούμενα άτομα. Άτομα που βυθίζονται μέσα σ ’έναν ολέθριο ατομικισμό και εγκλωβίζονται, ολοένα και περισσότερο, στα ασφυκτικά και περιχαρακωμένα όρια ενός μοναχικού Εγώ.

Η καταναλωτική ανεξέλεγκτη βουλιμία, ως αυτοσκοπός, έχει καθορίσει εδώ και χρόνια και την αρχιτεκτονική πρακτική. Η κατοικία (και όχι μόνο) έχει μετατραπεί σε εμπόρευμα και αντιμετωπίζεται ως κοινό καταναλωτικό προϊόν. Αρκεί να επισκεφτεί κανείς τα νότια και βόρεια προάστια της Αττικής (Γλυφάδα, Βούλα – Βριλήσσια, Χαλάνδρι), για να διαπιστώσει το είδος της αρχιτεκτονικής που χτίζεται στις περιοχές αυτές τα τελευταία χρόνια. Απίθανες πολυκατοικίες, γεμάτες στολίδια και περιττά επιθέματα, όπου η μια ανταγωνίζεται την άλλη σε κακογουστιά και εκζήτηση. Δεν υπάρχει κανένας κανόνας που στοιχειωδώς να συγκροτεί και να προδιαγράφει τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό τους. Τα κτίρια πια μοιάζουν με παχύρευστες τούρτες, όπου το μόνο που ενδιαφέρει τους σχεδιαστές τους, είναι η επιδειξιμανία του φανταχτερού, του πομπώδους, του κραυγαλέου και του προκλητικού.

Η προσπάθεια είναι το νέο κτίριο να διαφοροποιηθεί με κάθε τρόπο από τα γειτονικά του και να μη θυμίζει σε τίποτε αυτά που προϋπήρξαν, αφού ο μοναδικός στόχος είναι να «πουλήσει» (και μάλιστα πολύ ακριβά) στον μελλοντικό καταναλωτή-ιδιοκτήτη. Ακατανόητες και άχρηστες καμπύλες, εμφανίζονται πάνω στις όψεις των νεότευκτων «αρχιτεκτονημάτων». Ένα θλιβερό δειγματολόγιο από κάθε είδους καμπύλες, κυρτές ή κοίλες, συνεχόμενες ή διακοπτόμενες, περιστρέφονται γύρω από τα κτίρια, χωρίς κανένα απολύτως νόημα. Συστρέφονται σαν σερπαντίνες πάνω σε αποκριάτικα σκηνικά, καλύπτοντας εξωτερικά τα αδιάφορα, κατά τα άλλα, ορθογώνια και βαρετά παραλληλεπίπεδα του χτισμένου αχταρμά.

Άλλα κτίρια πάλι, αποτελούν το απόγειο του τριγωνισμού τόσο σε οριζόντιο όσο και σε κατακόρυφο επίπεδο. Θηριώδη δοκάρια δίχως να επιτελούν καμιά στατική λειτουργία εκτείνονται στο πουθενά, πλάκες και πρόβολοι όλων των δυνατών μορφών πετάγονται δεξιά και αριστερά δίχως σκοπό, ενώ κάθε νέα πολυκατοικία που “σέβεται” τον αγοραστή και φυσικά στοχεύει στο πορτοφόλι του, διαθέτει ιδιωτικές πισίνες (-μπανιέρες) στα παραφουσκωμένα μπαλκόνια της. Τι αξίζει άραγε σήμερα ένα σπίτι δίχως την πισίνα του; Τα inox και τα κρυστάλλινα στηθαία που γυαλίζουν ενοχλητικά, είναι πλέον κανόνας για μια “πολυτελή” κατασκευή που εναρμονίζεται με τα πρότυπα του life style της εποχής μας, στα πλούσια, αλλά αβαθή και κενού περιεχομένου προάστια των μικροαστικών φαντασιώσεών μας.

Η αρχιτεκτονική της άσπρης στιλπνής φούσκας, αποτελεί την αποθέωση της αυτοαναφορικότητας και αυταρέσκειας. Συμβατικά κτίρια, ως προς τη συνθετική τους δομή, ντύνονται με τα ρούχα της εκζήτησης και της φιγούρας, μιας κίβδηλης επένδυσης προκειμένου να εντυπωσιάσουν και να καταπλήξουν με την αυθάδη και προκλητική παρουσία τους, το μάτι του ακόρεστου και αδαή νεόπλουτου (έλληνα ή ξένου). Τα φθηνά και ευτελή υλικά πλασάρονται στην αγορά του real estate ως υπερπολυτελής κατασκευή. Γυψοσανίδες κάθε είδους που επικαλύπτουν απίθανες μεταλλικές κατασκευές, καλύπτουν σαν χοντροκομμένο μασκάρεμα τις όψεις, των παχύσαρκων και ψηλών (σύμφωνα με τα περιβαλλοντικά bonus του ΝΟΚ) πολυκατοικιών. Σε άλλες, βλέπεις πάνω στις επιφάνειές τους ακατανόητες διακοσμητικές τρύπες, στρογγυλές ή οβάλ, πάνω σε πλάκες ή σε τοίχους, να θυμίζουν σκοροφαγωμένες επιφάνειες σε μεγέθυνση.

Το πρόβλημα όμως είναι πιο σοβαρό, απ’ ότι θα υπέθετε κανείς σε μια πρώτη, πρόχειρη θεώρηση. Τα κτίρια αυτά, αρχίζουν σιγά- σιγά να αποτελούν υποδείγματα σύγχρονης –τρομάρα μας!- αρχιτεκτονικής. Φαντάζουν στα μάτια πολλών, ως πρωτοποριακά επιτεύγματα αρχιτεκτονικού σχεδιασμού και ορισμένα εξ αυτών βραβεύονται κιόλας από αρχιτεκτονικά ινστιτούτα και περιοδικά. Προβάλλονται πονηρά και συστηματικά από συγκεκριμένους μάνατζερς και διαφημιστές στα ΜΜΕ που τα διατυμπανίζουν ως τα νέα δήθεν πρότυπα της κατοίκησης. Καθιερώνεται έτσι μια εμπορική-εργολαβική αρχιτεκτονική της απόλυτης φαντασμαγορίας και κενότητας που παραπέμπει –πάντα- σε μια ανώτερη κοινωνικά τάξη, υποσχόμενη την πολυπόθητη κοινωνική ανέλιξη στα μικροαστικά όνειρα των καταναλωτών.

Απέναντι σ’ αυτή τη ρηχή αρχιτεκτονική της αστείρευτης ματαιοδοξίας, περιμένει κανείς (ίσως μάταια;) να υπάρξει μια απάντηση από την αρχιτεκτονική κοινότητα. Η ελευθερία της αρχιτεκτονικής έκφρασης είναι προφανώς αδιαπραγμάτευτη, όπως και ο πλουραλισμός των διαφορετικών απόψεων, την ίδια στιγμή όμως, είναι επιβεβλημένη και η κριτική αποτίμησή τους. Ο δημόσιος, ανοικτός προς την κοινωνία αρχιτεκτονικός και όχι μόνο διάλογος, είναι στις μέρες μας, περισσότερο από ποτέ, αναγκαίος! Μόνο θετικά αποτελέσματα θα έχει αυτή η συζήτηση και η κριτική, για την ποιότητα του αστικού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο ζούμε και τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε στην καθημερινότητά μας.

Το κτισμένο περιβάλλον εκφράζει στο χώρο και στο χρόνο τον πολιτισμό μας, τις ταξικές αντιθέσεις, τις κοινωνικές ανακατατάξεις, κοντολογίς, το ποιοι πραγματικά είμαστε. Από τη μια χτίζονται τα τερατουργήματα της φλυαρίας και επιδειξιμανίας και από την άλλη, τεράστια τμήματα του πληθυσμού πασχίζουν να βρουν μάταια κάποιο σπίτι για να ζήσουν. Κι όλα αυτά, σε μια χώρα όπου η πολιτεία αγνοεί επιδεικτικά, δεκαετίες τώρα, την επιτακτική ανάγκη δημιουργίας συγκροτημάτων κοινωνικής κατοικίας, προκειμένου να αντιμετωπιστεί στοιχειωδώς, το τεράστιο στεγαστικό πρόβλημα που ταλανίζει την ελληνική κοινωνία. Η αρχιτεκτονική, εκτός από επάγγελμα, τέχνη, επιστήμη ή ότι άλλο χαρακτηρισμό της προσδώσουμε, επιτελεί ή θα όφειλε να επιτελεί και έναν διδακτικό ρόλο στην κοινωνία. Προτείνει πάντοτε έναν τρόπο ζωής και μ’ αυτή την έννοια: «Κάθε γραμμή που τραβάμε [οι αρχιτέκτονες] δεν είναι ουδέτερη. Έχει χρώμα και μάλιστα έντονο!» Άρα εμμέσως, πλην σαφώς, επιτελεί έναν κρίσιμο κοινωνικό, πολιτισμικό και πολιτικό εν τέλει ρόλο, απέναντι στον οποίο θα πρέπει να στεκόμαστε και να δίνουμε καθημερινά απαντήσεις αφουγκραζόμενοι τις πραγματικές ανάγκες της ζωής μας.

ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ: Στάση Εργασίας για τους εργαζόμενους της ΓΔΑΕΦΚ, Δευτέρα 1/7/2024 – Να εξοφληθούν άμεσα τα χρωστούμενα από τις εκτός έδρας μετακινήσεις

 

Στάση Εργασίας για τους εργαζόμενους της ΓΔΑΕΦΚ, Δευτέρα 1/7/2024 – Να εξοφληθούν άμεσα τα χρωστούμενα από τις εκτός έδρας μετακινήσεις

 

Συνάδελφοι/σες,

Το ΔΣ της ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ προκηρύσσει Στάση Εργασίας τη Δευτέρα 1/7/2024 από την έναρξη του ωραρίου έως τη 1μμ, για τα μέλη μας Διπλωματούχους Μηχανικούς της Γενικής Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών (ΓΔΑΕΦΚ), ώστε να συμμετάσχουν στην κινητοποίηση που έχει προκηρύξει ο Σύλλογος Εργαζομένων  Αντιμετώπισης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών (Σ.Ε.Α.Ε.Φ.Κ.) στις 12μμ στο κτίριο «Άτλαντας».

          Όπως έχουμε επισημάνει με αντίστοιχα έγγραφα μας:

o   οι συνάδελφοι μας παραμένουν απλήρωτοι –με διάφορες δικαιολογίες - για Εκτός Έδρας Μετακινήσεις που έχουν πραγματοποιήσει από τον Οκτώβριο του 2023 (!) στα πλαίσια αντιμετώπισης των πλημμυρών της Θεσσαλίας

o   οι διαδικασίες και το ελάχιστο ύψος των αποζημιώσεων για τις εκτός έδρας μετακινήσεις καταλήγουν στο να χρηματοδοτούν από την τσέπη τους οι συνάδελφοι μας τις υπηρεσιακές μετακινήσεις τους

o   η χορήγηση των αναγκαίων Μέσων Ατομικής Προστασίας συνεχίζει να γίνεται αποσπασματικά και με ελλείψεις

o   εκκρεμεί το μείζον θέμα των εργασιακών σχέσεων εκατοντάδων Υπαλλήλων με Συμβάσεις Ορισμένου χρόνου, ενώ η Υπηρεσία –λόγω πύκνωσης των σχετικών φαινομένων – έχει την ανάγκη στελέχωσης με προσωπικό με μόνιμες και σταθερές σχέσεις εργασίας, αξιοποιώντας την τεράστια πείρα που έχει αποκτηθεί από τους Συμβασιούχους συναδέλφους μας

o   εκκρεμεί η αναμόρφωση του Οργανισμού του Υπουργείου Πολιτικής Προστασίας, ώστε να μπορέσει να συμπεριλάβει όλο το αναγκαίο προσωπικό

 

Απαιτούμε λύσεις στα παραπάνω φλέγοντα θέματα ώστε η κρίσιμη αυτή Υπηρεσία να λειτουργεί απρόσκοπτα υπέρ του Δημοσίου Συμφέροντος και των πληγέντων πολιτών που χρειάζονται τη συνδρομή της Πολιτείας.

 

Σχετικές ανακοινώσεις μας:

https://www.emdydas.gr/wp-content/uploads/2024/04/1.4.2024_pol_prostasia_metakiniseis_9327-.pdf

https://www.emdydas.gr/wp-content/uploads/2024/02/6.2.2024_pol_prostasia_9274.pdf

https://www.emdydas.gr/wp-content/uploads/2024/06/9386-%CE%A3-%CE%9D-%CE%A6%CF%85%CF%83%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82-%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B1%CF%83%CF%84%CF%81%CE%BF%CF%86%CE%AD%CF%82-.pdf

Ζητούν την προστασία της Πάρου από την άναρχη υπερδόμηση

Ζητούν την προστασία της Πάρου από την άναρχη υπερδόμηση

Εκατοντάδες άνθρωποι υπέγραψαν μέσα σε λίγες μέρες αναφορά της Κίνησης Πολιτών Πάρου με τίτλο «Σώστε την ταυτότητα του νησιού μας από την μη αναστρέψιμη υπερδόμηση».

Το ψήφισμα, που θα σταλεί στον δήμαρχο και το δημοτικό συμβούλιο της Πάρου, την πολεοδομία του νησιού, το αρμόδιο υπουργείο και βουλευτές των Κυκλάδων, υπογράφουν επίσης: Προοδευτικός Σύλλογος Λευκιανών Πάρου, Σύνδεσμος Ναουσαίων Πάρου, Φίλοι Πάρου και Αντιπάρου, Εξωραϊστικός-Πολιτιστικός Σύλλογος Αγκαιριάς, ΜΕΕΑΣ ΥΡΙΑ Λευκών, Πολιτιστικός Σύλλογος Ατλαντίς.

Όλο το κείμενο έχει ως εξής:

Προστατεύστε την ταυτότητα του νησιού μας από την άναρχη υπερδόμηση

Η υπερδόμηση αναγνωρίζεται ευρύτατα, από το σύνολο των επιστημονικών και περιβαλλοντικών φορέων, ως η βασικότερη απειλή κατά των φυσικών πόρων και της διατήρησης της φυσιογνωμίας του Κυκλαδίτικου τοπίου. Κύρια αιχμή της υπερδόμησης αποτελεί η ανεξέλεγκτη εκτός σχεδίου δόμηση που, σε συντριπτικά ποσοστά, αφορά σε πολυτελείς και περιβαλλοντικά σπάταλες παραθεριστικές κατοικίες.

Η καταστροφή που έχει επέλθει στην ύπαιθρο είναι ήδη τεράστια. Πολύ σύντομα θα βρισκόμαστε στο σημείο χωρίς επιστροφή. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, οφείλουμε να δράσουμε ώστε να αναχαιτίσουμε την υπερδόμηση, έως ότου τεθεί σε εφαρμογή το νέο Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο.

Το παρόν ψήφισμα προτείνει την ηπιότερη δυνατή φόρμουλα ώστε η Πάρος να έχει προοπτική να υπάρχει ως τόπος και αύριο. Ζητούμε την προσωρινή αναστολή έκδοσης νέων οικοδομικών αδειών μέσω της εφαρμογής της νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας που θέτει συγκεκριμένες και αυστηρές προϋποθέσεις στην εκτός σχεδίου δόμηση. Παράλληλα, ζητούμε την εξαίρεση οικοδομικών αδειών για πρώτη κατοικία.

Είναι κατεπείγον και κρίσιμο να κατανοήσουμε ότι η παράταση του "business as usual" δεν αποτελεί πλέον επιλογή. Εφόσον διατηρηθεί ο σημερινός ρυθμός δόμησης, σε ελάχιστα χρόνια, η κατάσταση θα είναι τόσο ανεπανόρθωτα δυσχερής που η εφαρμογή του νέου Τοπικού Σχεδίου δεν θα έχει πλέον καμιά αξία: δεν θα έχει απομείνει τίποτα για να σωθεί.

Αυτό είναι ένα κάλεσμα για δράση που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε.

Συγκεκριμένα ζητάμε:

Α. Να αποφασίσει το Δημοτικό Συμβούλιο ότι η Πολεοδομία της Πάρου, θα εφαρμόζει τη νομολογία του ΣτΕ , που από το 2023 υπενθυμίζει ότι «Η εκτός σχεδίου δόμηση στην Ελλάδα απαγορεύεται από το 1985, με μόνη εξαίρεση τα αγροτεμάχια που έχουν 25 μέτρα πρόσοψη σε νόμιμα υφιστάμενο δρόμο». Στην απόφαση αυτή να τονίζει ότι ως νόμιμα αναγνωρισμένοι δρόμοι δεν μπορούν να νοούνται οι αγροτικοί ή δασικοί δρόμοι και ότι τα (προ του 1923) παλιά μονοπάτια - προστατεύονται από το υπάρχον Γ.Π.Σ.

Β. Να αιτηθεί στο Υπουργείο την αναστολή έκδοσης νέων αδειών σε εκτός σχεδίου περιοχές μέχρι την θεσμοθέτηση του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου Πάρου. Με εξαίρεση τις οικοδομικές άδειες για πρώτη κατοικία και για κοινωφελή κτίρια.

Γ. Να απαιτήσει την αδρανοποίηση του νόμου για τα υπόσκαφα στην Πάρο. Δεν συνάδουν με την αρχιτεκτονική παράδοση του νησιού και επιφέρουν τεράστια καταστροφή. Επίσης, να κλείσει κάθε παράθυρο για κατασκευή πισινών στο νησί (σήμερα κατασκευάζονται ως “υδάτινα στοιχεία”) και να δώσει κίνητρα για κατασκευή υδατοδεξαμενών για αποθήκευση όμβριων υδάτων.

Δ. Να στελεχωθούν οι αναγκαίες υπηρεσίες του Δήμου, ώστε να πραγματοποιούνται συστηματικοί έλεγχοι σε ότι αφορά την οικοδομική δραστηριότητα στο νησί, όχι μόνο πριν, αλλά και μετά τις αδειοδοτήσεις ανέγερσης και ηλεκτροδότησης.

Ε. Να μην επιτρέπεται κανένα Ιδιωτικό Πολεοδομικό Σχέδιο (τύπου ΕΣΧΑΣΕ, «σύνθετο τουριστικό κατάλυμα» ή άλλο).

Ζητάμε επίσης από όλους τους υπευθύνους για τις Κυκλάδες φορείς, τις αυτοδιοικητικές αρχές και την κοινωνία των πολιτών να στηρίξουν αυτή την απόφαση. Όσα συμβαίνουν στην Πάρο έχουν και θα έχουν συνέπειες και στα υπόλοιπα Κυκλαδονήσια. Αν η Πάρος αντισταθεί στην αλλοίωση της φυσιογνωμίας και της μοναδικής κυκλαδίτικης ταυτότητάς της θα αποτελέσει ένα έξοχο παράδειγμα και για τα υπόλοιπα νησιά. Αν όχι, η ανεξέλεγκτη και ολέθρια δυναμική θα επεκταθεί ταχύτατα και στα υπόλοιπα Κυκλαδονήσια, μικρά και μεγάλα.

Αιτιολόγηση

Η Πάρος, μετά από μια εικοσαετία ανεξέλεγκτης μεγέθυνσης, βρίσκεται μπροστά σε ποικίλα αδιέξοδα: Μεγάλες δυσκολίες στη διαχείριση των απορριμμάτων, απειλές στη βιοποικιλότητα αλλά και στην ποιότητα ζωής των κατοίκων, κυκλοφοριακά προβλήματα ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες, έντονη ανησυχία σχετικά με την επάρκεια του νερού αλλά και την ανθεκτικότητα του νησιού μπροστά στους κινδύνους της κλιματικής κρίσης.

Τόσο η κοινωνική συνοχή, όσο και η παραγωγική ζωή του νησιού επιβαρύνεται από όλο και μεγαλύτερες ανισορροπίες. Είναι ήδη αισθητές οι συνέπειες: Υπερκορεσμός το καλοκαίρι που εναλλάσσεται με την ερημιά του χειμώνα, επιβάρυνση της καθημερινότητας των κατοίκων, αλλά και επικράτηση μεγάλων (συνήθως «ξένων») συμφερόντων και των επιλογών τους έναντι των μικρών, οικογενειακών επιχειρήσεων και των αναγκών της παριανής κοινωνίας. Μαζί με τη παριανή γη, τελικά «πουλιέται» και το δικαίωμα των παριανών να έχουν λόγο για τον τόπο τους.

Η ασυγκράτητη οικιστική ανάπτυξη ιδιαίτερα στις εκτός σχεδίου περιοχές απειλεί τη γεωργική γη και καθιστά όλο και πιο δύσκολη τη στήριξη της πρωτογενούς παραγωγής που είναι αναγκαία για την ανθεκτικότητα, την ισορροπία και την διατήρηση της ταυτότητας του νησιού μας, της οποίας αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα. Επίσης, αλλοιώνει μόνιμα και βαθιά το παριανό τοπίο στερώντας από το νησί μας αυτήν ακριβώς την φυσική προίκα που διατηρήθηκε για χιλιετίες και λειτούργησε ως μοχλός για την τουριστική ανάπτυξη.

Αυτό το είδος της «ανάπτυξης» στο νησί μας, πρέπει να σταματήσει. Και πρέπει να σταματήσει άμεσα γιατί με τους υπάρχοντες ρυθμούς σε ελάχιστο πλέον χρόνο το αρχέγονο παριανό τοπίο θα έχει αλλοιωθεί σε τέτοιο βαθμό που κάθε ελπίδα για ορθολογική και βιώσιμη συνέχεια θα έχει χαθεί.

Η Πάρος μπορεί ακόμα να επιλέξει έναν άλλο δρόμο για το μέλλον της. Μπορεί να κατευθυνθεί σε ένα άλλο είδος ανάπτυξης, βασισμένο στο ήπιο τουρισμό, δηλαδή τουρισμό μικρής κλίμακας που διασφαλίζει ότι η κερδοφορία από αυτόν θα κατευθύνεται στις τοπικές κοινωνίες και όχι σε όσους έρχονται στο νησί μόνο για να κερδίσουν και να φύγουν, αδιαφορώντας για τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας. Αλλά για να μπορέσουμε να ελπίσουμε σε αυτή την κατεύθυνση, το πρώτο και κρίσιμο βήμα είναι ο περιορισμός της οικοδομικής δραστηριότητας που επιφέρει μόνιμη και μη αναστρέψιμη αλλοίωση του τόπου μας και καταδικάζει το νησί σε ένα καταστροφικό μονόδρομο.

Το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο της Πάρου, που θεσμοθετήθηκε το 2012 και περιλάμβανε σημαντικές προστατευτικές για τον τόπο διατάξεις, δυστυχώς δεν εφαρμόστηκε ποτέ σε όλες του τις πτυχές και τα πράγματα εξελίχτηκαν εξαιρετικά άσχημα την τελευταία δεκαετία, σπρώχνοντας το νησί στο χείλος του γκρεμού. Το επικείμενο Τοπικό Πολεοδομικό δεν θα το έχουμε πριν περάσουν αρκετά ακόμα χρόνια.

Αλλά εν τω μεταξύ, οικοδομικές άδειες εκδίδονται καθημερινά, ενώ o αριθμός των οικημάτων στο νησί έχει ήδη υπερδιπλασιαστεί την τελευταία τριακονταετία και αν συνυπολογίσουμε τον όγκο των νέων κτιρίων, οι αριθμοί είναι τρομακτικοί: Το 2019 κτίστηκαν στην Πάρο 33.000 τ.μ., το 2023 κτίστηκαν 66.000 τ.μ., και ο ρυθμός έκδοσης οικοδομικών αδειών αυξάνεται συνεχώς (στοιχεία Εργαστηρίου Νησιωτικής Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Αιγαίου). Όταν σε τρία ή τέσσερα χρόνια θα έχουμε το νέο Τ.Π.Σ, τα πράγματα για την Πάρο θα έχουν ήδη κριθεί. Θεωρούμε ότι αυτή η κατάσταση πρέπει να σταματήσει, γιατί επιφέρει μη αναστρέψιμη αλλοίωση στο νησί μας, στερώντας για πάντα από την Πάρο ιδιαίτερα και ευαίσθητα χαρακτηριστικά της νησιωτικής της φυσιογνωμίας Και πρέπει να σταματήσει άμεσα.

Ζητάμε από το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Πάρου να προβεί το ταχύτερο σε ενέργειες για τον δραστικό περιορισμό της εκτός σχεδίου δόμησης, με τη λήψη μέτρων για την αναχαίτιση της.

Περαιτέρω ανάγνωση: Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον αντίκτυπο των κατασκευών μεγάλης κλίμακας μπορείτε να ανατρέξετε στους ακόλουθους πόρους:

Βιώσιμη Τουριστική Ανάπτυξη - Πλαίσιο - Υποδομές - Πόροι

Συνήγορος του πολίτη - ειδική έκθεση 2024

Κοινό Δελτίο Τύπου Περιβαλλοντικών Οργανώσεων

Εκτός σχεδίου δόμηση: Η υπονόμευση κάθε έννοιας ολοκληρωμένου πολεοδομικού σχεδιασμού

και κάθε ελπίδας για βιώσιμη ανάπτυξη

Πάρος: Προστασία στα χαρτιά, ασυδοσία στην πράξη - Βιώσιμες Κυκλάδες

Θεωρητικά, το μισό νησί αποτελείται από προστατευόμενες περιοχές. Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο γκρίζα.

«Εχουμε γίνει σαν προάστιο της Αττικής»

Η Πάρος είναι για 5η χρονιά πρώτη στις Κυκλάδες σε αριθμό νέων οικοδομικών αδειών. Το νησί έχει πλέον «αστικά» προβλήματα. Μέχρι και οι μελισσοκόμοι «διώκονται», επειδή οι μέλισσες πέφτουν στις πισίνες.

Σύμβαση της Λισαβόνας: Ο "δούρειος ίππος" της ιδιωτικοποίησης των δημοσίων Πανεπιστημίων

EUROKINISSI

Σύμβαση της Λισαβόνας: Ο "δούρειος ίππος" της ιδιωτικοποίησης των δημοσίων Πανεπιστημίων

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 26.06.24 13:48Χρήστος Κάτσικας

Κατατέθηκε και συζητήθηκε χθες Τρίτη στη Διαρκή Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλή το Σχέδιο Νόμου του υπουργείου Παιδείας «Κύρωση της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την αναγνώριση των τίτλων σπουδών σχετικά με την τριτοβάθμια εκπαίδευση στην ευρωπαϊκή περιφέρεια» ή αλλιώς Σύμβαση της Λισαβόνας.

Το Σχέδιο Νόμου αναμένεται να ψηφιστεί στην Ολομέλεια της Βουλής την Πέμπτη 27 Ιουνίου.

Η Σύμβαση της Λισαβόνας είναι μία διεθνής σύμβαση που αναπτύχθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης, αναφέρεται στην ανώτατη εκπαίδευση σε όλον τον ευρωπαϊκό χώρο, υιοθετήθηκε από εθνικούς εκπροσώπους στη Λισαβόνα τον Απρίλιο του 1997 και τέθηκε σε ισχύ το 1999.

Η εν λόγω Σύμβαση, ανάμεσα σε άλλα, προβλέπει τη δυνατότητα διασύνδεσης ΑΕΙ διαφορετικών χωρών, την αναγνώριση σπουδών μεταξύ των ιδρυμάτων αυτών και την απόδοση πτυχίων σε φοιτητές που ξεκινούν τη φοίτησή τους σε ένα πανεπιστήμιο και την ολοκληρώνουν σε άλλο διαφορετικής χώρας.

Ως «Τριτοβάθμια εκπαίδευση» νοούνται όλοι οι τύποι προγραμμάτων σπουδών ή κύκλοι μαθημάτων, κατάρτισης ή εκπαίδευσης για έρευνα, στο «μεταδευτεροβάθμιο» επίπεδο που αναγνωρίζονται από κάποια χώρα στοιχεία του συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Τα Πανεπιστήμια ως αγορά, τα πτυχία ως προϊόντα, οι φοιτητές ως πελάτες

Η Σύμβαση προβλέπει ότι κάθε χώρα κοινοποιεί τη λίστα με όλα τα αναγνωρισμένα από την ίδια ως ΑΕΙ, δημόσια κι ιδιωτικά ιδρύματα, καθώς και όσα λειτουργούν παραρτήματα σε άλλες χώρες αλλά τα αναγνωρίζει ως δικά της. Ο ορισμός ωστόσο που δίνει η Σύμβαση για την Ανώτατη Εκπαίδευση περιλαμβάνει όλα τα είδη προγραμμάτων σπουδών, άσκησης, έρευνας κ.λπ. στο μεταδευτεροβάθμιο επίπεδο, που αναγνωρίζεται από τις αρμόδιες αρχές ότι ανήκουν στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Ετσι, αν μια χώρα αναγνωρίζει στο εσωτερικό της ως ανώτατα, προγράμματα σπουδών που στο ελληνικό σύστημα αντιστοιχούν με ΙΕΚ ή ανώτερες σχολές, θα αναγκαστεί και η Ελλάδα να αναγνωρίσει τους τίτλους σπουδών των αποφοίτων τους ως ισότιμους.

Με αυτόν τον τρόπο ανοίγει διάπλατα η πόρτα για την αναγνώριση των αποφοίτων των κολεγίων και ακαδημαϊκά πλέον, πέρα από την επαγγελματική αναγνώριση που είχαν μέχρι τώρα. Με άλλα λόγια, εάν ένας απόφοιτος κολεγίου (που να μην ξεχνάμε, του έχει αποδοθεί τίτλος σπουδών ξένου πανεπιστημίου) αιτηθεί να συνεχίσει σε μεταπτυχιακό πρόγραμμα δημόσιου πανεπιστημίου, το πανεπιστήμιο δεν θα μπορεί να τον απορρίψει επειδή δεν έχει ισότιμο πτυχίο. Εάν δε το δημόσιο πανεπιστήμιο πει ότι το πτυχίο του δεν είναι ισότιμο, τότε θα πρέπει το ίδιο το ίδρυμα να αποδείξει ότι το πτυχίο του είναι σημαντικά διαφορετικό.

Με άλλα λόγια, δεν είναι υποχρέωση του αιτούντος να αποδείξει ότι ο τίτλος που κατέχει είναι ισότιμος, είναι υποχρέωση αυτού που αρνείται την ισοτιμία να τεκμηριώσει την άρνησή του.

Στην πράξη η Σύμβαση ανοίγει διάπλατα την πόρτα για την αναγνώριση των πτυχίων των κολεγίων πλέον και ακαδημαϊκά. Αποτέλεσμα; Μια ασύλληπτη δεξαμενή τίτλων σπουδών, με 3ετή, 4ετή, 5ετή προγράμματα σπουδών, με αμέτρητες κατηγορίες και διαβαθμίσεις, όλα αναγνωρισμένα ως ισότιμα «προσόντα».

Τι αλλάζει πρακτικά για τα ΑΕΙ της χώρας μας; Καταρχήν, όσον αφορά στα αγγλόφωνα τμήματα σπουδών (ήδη λειτουργούν στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και άλλα ιδρύματα), θα μπορούν να δεχτούν «μετεγγραφές» αλλοδαπών φοιτητών ΑΕΙ άλλων χωρών που το επιθυμούν, στο μέτρο βέβαια που θα πληρούνται ακαδημαϊκές ή άλλες προϋποθέσεις που θα έχουν εκ των προτέρων θέσει τα πανεπιστήμια «υποδοχής». Ετσι, όπως προαναφέρθηκε, αναγνώριση περιόδων σπουδών σημαίνει να αναγνωρίζονται, π.χ. τα δύο πρώτα έτη σπουδών που έχει κάνει κάποιος σε άλλη χώρα-μέλος.

Να ξεκαθαρίσουμε αρχικά ότι η Σύμβαση αυτή δένεται με ένα νήμα με το νόμο για τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια καθώς, ουσιαστικά προβλέπεται να γίνει το «όχημα» του σταδιακού μετασχηματισμού των τριτοβάθμιων ιδρυμάτων σε επιχειρήσεις παροχής εκπαιδευτικών υπηρεσιών. Τα υπόλοιπα είναι το όμορφο περιτύλιγμα αυτής της κεντρικής στόχευσης. Τα Πανεπιστήμια σύντομα θα καλούνται ευθέως να «βγάλουν το ψωμί τους» μόνα τους. Το υπουργείο Παιδείας εξαναγκάζει τα τριτοβάθμια ιδρύματα να υιοθετήσουν τη συμπεριφορά ιδιωτικής επιχείρησης για να βρουν νέους πόρους, κρατώντας από τη μια τον δίσκο του εράνου και από την άλλη το λιβανιστήρι. Mε το σκιάχτρο της ίδρυσης των ιδιωτικών πανεπιστημίων ωθούνται τα δημόσια να λειτουργήσουν με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, να μειώσουν τα χρόνια σπουδών και να στραφούν στην αγορά σε αναζήτηση νέων πηγών εσόδων (δίδακτρα, σύνδεση με επιχειρήσεις, μετατροπή σε επιχειρήσεις πώλησης υπηρεσιών). Οσες διαψεύσεις κι αν κάνει το υπουργείο, μελλοντικά, αν ευοδωθούν οι παραπάνω σχεδιασμοί, το ελληνικό Πανεπιστήμιο θα επιβάλει δίδακτρα.

Παράσταση διαμαρτυρίας έξω από την Βουλή, την Πέμπτη 27 Ιουνίου στις 10:00 πμ. οργανώνουν οι φοιτητές, προκειμένου να διαμαρτυρηθούν για την πρόθεση του υπουργού Παιδείας και της κυβέρνησης να κυρώσουν τη Σύμβαση της Λισαβόνας, η οποία προβλέπει αυτοματοποίηση της διαδικασίας αναγνώρισης «προσόντων» (και όχι «δικαιωμάτων») μεταξύ των χωρών που έχουν υπογράψει τη συγκεκριμένη σύμβαση.

Κυκλάδες / Υφαρπαγή νερού και γης

Πηγή φωτο Pexels

Κυκλάδες / Υφαρπαγή νερού και γης

Κωστής Χατζημιχάλης

Στις Κυκλάδες βιώνουμε εδώ και χρόνια την επέλαση του υπερτουρισμού με σημαντικές διαφοροποιήσεις από νησί σε νησί. Από τη μια πλευρά, δημιουργούνται εισοδήματα και απασχόληση, έχει συγκρατηθεί ή και αυξηθεί ο πληθυσμός, ενώ από την άλλη ο υπερτουρισμός έχει μη αναστρέψιμες καταστροφικές συνέπειες σε πολλά επίπεδα.

Τα δεδομένα για τον υπερτουρισμό είναι γνωστά και έχουν απασχολήσει, εκτός από τους επιστήμονες πολλά ΜΜΕ, έντυπα και τηλεοπτικά. Πέρα από τα νησιά, στις τουριστικές πόλεις της ηπειρωτικής χώρας, στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη όπως και στις παράκτιες περιοχές, ο υπερτουρισμός διώχνει τους μόνιμους κατοίκους, συμβάλει στην κρίση στέγης, αλλάζει τις χρήσεις κτιρίων και περιοχών και δημιουργεί καταπιεστικές συνθήκες εργασίας σε όσους/όσες εργάζονται σ’ αυτόν με χαμηλούς μισθούς και εξαντλητικά ωράρια.

Η κυριαρχία του υπερτουρισμού δεν αφήνει πλέον αδιάφορους τους πολίτες. Οι ενσώματες διαμαρτυρίες των κατοίκων του Μεταξουργείου και των Εξαρχείων ενάντια στην τουριστικοποίηση των γειτονιών τους, συνομίλησαν με τις διαμαρτυρίες των νησιωτών στην Πάρο και στη Νάξο για τις παράνομες καταλήψεις των ακτών, με τις ηλεκτρονικές διαμαρτυρίες στην Αμοργό και στην Αστυπάλαια, αλλά και με τις αντίστοιχες διαμαρτυρίες στα Κανάρια Νησιά, στην Λισαβώνα, στην Βαρκελώνη, στη Βενετία και στην Μαγιόρκα.

Αντιδρούν όμως και οι ίδιοι οι επισκέπτες από την πολυκοσμία και την πτώση της ποιότητας των προσφερόμενων υπηρεσιών, που τείνουν να απαξιώσουν τον προορισμό στον οποίο κυριαρχεί ο υπερτουρισμός και να τον καταστήσουν θύμα του. Αυτό ήδη συμβαίνει στα νησιά, όπως αναφέρει ένα πρόσφατο άρθρο στην Καθημερινή, με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Γιατί δεν πάω διακοπές στις Κυκλάδες».

Πηγή φωτο Pexels

«…Γιατί αν δεν έχεις δικό σου σπίτι ή δεν σε φιλοξενούν, πρέπει μάλλον να έχεις την άνεση «φορτωμένου» Αμερικανού τουρίστα. (….) Γιατί για να φας, να πιεις, να κάνεις μπάνιο, θες γερό μπάτζετ. Γιατί μπλέκεις συχνάκις σε πυκνή κίνηση Κηφισίας. Γιατί δύσκολα βρίσκεις να παρκάρεις. Γιατί ακόμα και σε μικρότερα νησιά, όπου κάποτε ήσουν δακτυλοδεικτούμενος αν έφερνες αυτοκίνητο, πλέον όλοι κάνουν απόβαση με τα αμάξια τους. (….) Γιατί πασχίζεις να βρεις μια σπιθαμή ελεύθερης αμμουδιάς. Γιατί ακόμα και στις πιο μικρές Κυκλάδες γίνεται το αδιαχώρητο. Γιατί δεν αντέχεται η ταλαιπωρία που παράγει η πολυκοσμία. Γιατί δεν αντέχεται η αλλοίωση που επιφέρει η μαζικότητα».

Άγγελος Ρέντουλας «Γιατί δεν πάω διακοπές στις Κυκλάδες», Καθημερινή, 23/5/24

Οι κάτοικοι που αντιδρούν ενδιαφέρονται για την καθημερινή τους ζωή και για τον τόπο τους και ασκούν κριτική «από τα μέσα», εντοπίζοντας τις αιτίες των προβλημάτων. Το απόσπασμα από την εφημερίδα ενδιαφέρεται για την απόλαυση του επισκέπτη και βλέπει «απ’έξω» μόνο τα προβλήματα συμφόρησης. Παραμένει στα επιφαινόμενα και δεν αναζητά τις βαθύτερες αιτίες που αναπαράγουν τα προβλήματα, με μια ιδεαλιστική ή και ελιτίστικη προσέγγιση των περιοχών «που χάνονται», την οποία συναντάμε συχνά σε συζητήσεις για το «τι πρέπει να γίνει».

Στο κείμενο που ακολουθεί θα προσπαθήσω να περιγράψω δυο από τις βαθύτερες αιτίες των καταστροφών στις Κυκλάδες, την διαχρονική υφαρπαγή της γης, προϋπόθεση για την κατασκευή των τουριστικών υποδομών, και του νερού, που το θεωρούσαν δεδομένο, αλλά η σπάταλη χρήση του και η κλιματική κρίση, υπογραμμίζουν την έλλειψή του. Τα προβλήματα δεν περιορίζονται μόνο στη γη και στο νερό, αλλά χωρίς την υφαρπαγή τους δεν θα υπήρχαν οι σημερινές συνέπειες. Τέλος, εντοπίζω τις εγγενείς δυσκολίες εφαρμογής λύσεων με αναφορές στις κυβερνητικές ρυθμίσεις ή την έλλειψή τους και στις τοπικές συναινέσεις.

Οι «δημιουργικές» καταστροφές ή από το ψαροχώρι στο tourist resort

Η παραγνώριση των καταστροφικών επιπτώσεων από τους άμεσα εμπλεκόμενους, τους επιχειρηματίες, την τοπική αυτοδιοίκηση, την κεντρική εξουσία αλλά και η σιωπηρή ανοχή μεγάλου τμήματος των τοπικών κοινωνιών, εξηγείται από το γεγονός ότι οι καταστροφές από τον υπερτουρισμό παράγουν για ορισμένους σημαντικό πλούτο, μέσω μιας διαδικασίας την οποία ο Αυστριακός οικονομολόγος του 19ου αιώνα Joseph Schumpeter, ονόμασε «δημιουργική καταστροφή». Συμπληρώνοντας τις αντίστοιχες παρατηρήσεις του Μαρξ, ο Schumpeter ορίζει ως «δημιουργική καταστροφή» στον καπιταλισμό, την απαξίωση και στη συνέχεια καταστροφή μιας προϋπάρχουσας οικονομικής και κοινωνικής δομής που παράγει πλούτο και την αντικατάστασή της με μια νέα που παράγει περισσότερο, κοινωνικά και γεωγραφικά άνισο. Η «δημιουργική» καταστροφή είναι δυναμική διαδικασία, εγγενής στον καπιταλισμό, και υλοποιείται με πολλούς τρόπους, πχ με τεχνολογικές καινοτομίες, με νέα υλικά, με αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις, με γεωγραφικές μετακινήσεις κεφαλαίων, κ.α. Στις Κυκλάδες υλοποιήθηκε με τη σταδιακή απαξίωση των παλιών τρόπων παραγωγής (γεωργία, κτηνοτροφία, αλιεία), των παλιών μεθόδων εξόρυξης των σπάνιων ορυκτών και με την σταδιακή αντικατάστασή τους από τον τουρισμό, αρχικά οικογενειακού χαρακτήρα και σήμερα από τον υπερτουρισμό και το real estate.

Ο παλιός τρόπος παραγωγής παρήγαγε και τις κοινωνικές σχέσεις που έχουν αποτυπωθεί στα χειροποίητα τοπία των Κυκλάδων, που σήμερα καταστρέφονται. Στην ορεινή Νάξο, αλλά με παραλλαγές και σε άλλα νησιά, έλεγαν: «Χωράφι όσο θωρείς, αμπέλι όσο μπορείς, σπίτι όσο χωρείς». Αυτό που σήμερα ονομάζουμε τοπίο, για τους νησιώτες ήταν οι χώροι και οι τρόποι της καθημερινής λιτής τους ζωής με ανέχεια, φτώχεια, αρρώστιες και πολύ μόχθο. Ο καπιταλισμός μέσω του τουρισμού τα κατέστρεψε «δημιουργικά», έφερε νερό και ηλεκτρικό, τα σπίτια απέκτησαν μπάνια, έφτιαξε δρόμους για να πας στα χωριά σε λίγα λεπτά εκεί που ήθελες μισή μέρα με τα ζώα, τώρα υπάρχουν γιατροί και οδοντίατροι, τα πλοία έρχονται τακτικά και το κυριότερο, άνοιξε δουλειές για να κρατήσει τους ντόπιους στο νησί τους. Ήταν μια αργόσυρτη διαδικασία που άρχισε από τη δεκαετία του 1960 σε λίγα νησιά και από τις δεκαετίες 1980-90 κυριάρχησε στα περισσότερα, δείχνοντας και τους κινδύνους, τους οποίους ντόπιοι και πολιτεία παραγνώρισαν – άλλοι από άγνοια, άλλοι σκόπιμα – γιατί κυριάρχησε η αντίληψη «ο τουρισμός είναι η ατμομηχανή της οικονομίας».

Σήμερα ο υπερτουρισμός έχει αλλάξει την κλίμακα και το εύρος των αρνητικών επιπτώσεων για τις οποίες αντιδρούν οι κάτοικοι και οι επισκέπτες, όπως ο αρθρογράφος της «Κ». Εκτός από την κλίμακα, έχει επέλθει και σημαντική αλλαγή στους φορείς του υπερτουρισμού, δεν είναι πλέον τοπικοί ούτε καν εθνικοί, αλλά διεθνείς και γι’ αυτό ανεξέλεγκτοι. Ακόμα χειρότερο: οι tour operators επιδιώκουν τους μεγάλους αριθμούς που προξενούν συμφόρηση γιατί από εκεί κερδίζουν, καθορίζοντας έτσι τις τύχες των τουριστικών προορισμών.

Η άλλη όψη της συμφόρησης και της πολυκοσμίας, είναι η δημοκρατική κατάκτηση της μαζικής μετακίνησης για διακοπές, φυσικά άνιση μεταξύ κοινωνικών τάξεων και περιοχών. Όσοι/σες δυσφορούν από την πολυκοσμία παραβλέπουν το γεγονός ότι συμβάλουν σ’ αυτή, δυσανασχετούν γιατί άλλοι/ες παίρνουν την άδεια τους την ίδια εποχή, γιατί έχουν κι’ αυτοί δικαίωμα στην απόλαυση του Αιγαίου, κάτι που συνεχώς περιορίζεται σε πλούσιους επισκέπτες ή στους προνομιούχους που έχουν ιδιοκτησίες και βλέπουν σήμερα να απαξιώνονται από «την αλλοίωση που επιφέρει η μαζικότητα». Μπορούσε να αποφευχθεί αυτή η εξέλιξη; Πιθανώς, αλλά προσέκρουσε σε τρία παγόβουνα: στην απληστία της τοπικής και διεθνούς αγοράς που αναζητά τους ευκολότερους τρόπους πλουτισμού, στην απροθυμία/αναποτελεσματικότητα κυβερνήσεων και τοπικών δήμων να ρυθμίσουν τις εξελίξεις και στις τοπικές κοινωνικές συναινέσεις.

Όλα άρχισαν από την υφαρπαγή της γης, σήμερα και του νερού

Η γη και το νερό είναι κοινά αγαθά, γιατί στην αρχική τους κατάσταση δεν αποτελούν μια σχέση ιδιοκτησίας μεταξύ ατόμων και ενός πράγματος, αλλά μια κοινωνική σχέση που ρυθμίζεται από την εκάστοτε εξουσία. Η ιστορική έρευνα στις Κυκλάδες έχει τεκμηριώσει περιπτώσεις εθιμικών τοπικών ρυθμίσεων για την κοινή χρήση των χορτολιβαδικών εκτάσεων και κυρίως για την κοινή χρήση του νερού από πηγές και πηγάδια. Η συλλογή του βρόχινου νερού από τις επίπεδες στέγες σε στέρνες, για πότισμα και για οικιακή χρήση, ήταν το απαραίτητο συμπλήρωμα κάθε νοικοκυριού, κάτι που τώρα αγνοείται από όλες τις σύγχρονες κατασκευές.

Σήμερα η γη και το νερό από κοινά αγαθά έχουν μετατραπεί σε «πλασματικά» εμπορεύματα και αποκτούν χρηματική αξία κάτω από ειδικές συνθήκες. Αποτελούν όμως και τους δυο περισσότερο εκτεθειμένους κοινούς πόρους στην κλιματική αλλαγή που βρίσκεται ήδη εδώ. Η παραγωγική γη στην παράκτια Μεσόγειο, όση έχει απομείνει από τις τουριστικές χρήσεις, το real estate και τις υποδομές, ερημοποιείται με ταχύτατους ρυθμούς, ενώ οι βροχές λιγοστεύουν ή μετατρέπονται σε πλημμυρικά φαινόμενα. Δύο χρόνια χωρίς βροχές στις Κυκλάδες ήταν αρκετά για να δημιουργήσουν την σημερινή κρίση: η ζήτηση νερού από τα εκατομμύρια επισκέπτες δεν μπορεί να καλυφθεί από τους υπάρχοντες ταμιευτήρες και τα νησιά οδηγούνται σε γεωτρήσεις και στην υψηλού κόστους αφαλάτωση, δυο επιλογές οικολογικά προβληματικές έως απαράδεκτες.Πηγή φωτο Unsplash

Στη χώρα μας, παράνομες πράξεις ιδιωτών και δήμων αλλά και θεσμικές εκτροπές σε τοπικό και εθνικό επίπεδο, επιτρέπουν την υφαρπαγή αυτών των δυο βασικών κοινών αγαθών. Τονίζω το υφαρπαγή γιατί εικονογραφεί την επιτήδεια πράξη υπεξαίρεσης η οποία πραγματοποιείται με βία και δόλο και συχνά καλύπτεται θεσμικά. Ενδεικτικά αναφέρω κάποιες πρόσφατες ρυθμίσεις της ΝΔ, όπως το «παιγνίδι» με την εκτός σχεδίου δόμηση, η κατάργηση της απόστασης των 30 μέτρων για δόμηση σε αιγιαλούς, η ασυδοσία που επιτρέπεται στις επενδύσεις στρατηγικού, λεγόμενου, ενδιαφέροντος, η απαγόρευση για πισίνες αλλά η έμμεση έγκρισή τους ως «υδάτινες επιφάνειες» και πολλά άλλα.

Όμως η γη και το νερό δεν έχουν μόνο υλική υπόσταση, θέση και έκταση. Παράγουν επίσης άυλες σχέσεις με άλλα τμήματα γης, με άλλους υδροφορείς, μεταξύ συγκεκριμένων ατόμων και ομάδων. Για παράδειγμα, η αλλαγή της χρήσης από αγροτική σε τουριστική καθορίζει όχι μόνο ένα συγκεκριμένο αγροτεμάχιο αλλά και όσα συνορεύουν με αυτό ή έχουν ευρύτερη σχέση, πχ. μέσω της θέας. Η διάνοιξη μιας νέας γεώτρησης επηρεάζει τις πηγές στο κατάντι και μπορεί να τις στερέψει ή να διασπείρει την υφαλμύρωση του εδάφους σε γειτονικούς αγρούς, όπως έχει γίνει στο Λιβάδι της Νάξου.

Η γη και το νερό υφίστανται επίσης ως αναπαραστάσεις, ως φαντασίες, ως μνήμες και ως συμβολισμοί. Τα στοιχεία αυτά καθορίζουν τους άνυδρους νησιωτικούς τόπους και δεν αφορούν μόνο αρχαιολογικούς τόπους και ιστορικά μνημεία, αλλά το σύνολο του Αιγιακού τοπίου. Η «δημιουργική» καταστροφή του από τον υπερτουρισμό ή τις ανεμογεννήτριες και τα φωτοβολταϊκά, δημιουργεί μονοπωλιακές προσόδους για τους επενδυτές, αλλά για τους υπόλοιπους λειτουργεί ως απομείωση του συμβολικού κεφαλαίου που είναι ενσωματωμένο στο τοπίο.

Τέλος, η γη και το νερό υφίστανται ως αναπόσπαστα τμήματα των οικοσυστημάτων, ως βασικές οικολογικές παράμετροι. Οι ανθρώπινες κοινότητες αντλούν από τα οικοσυστήματα υπηρεσίες όπως τροφή για τους ίδιους και τα ζώα, φάρμακα, ξύλα, καθαρό αέρα και κυρίως νερό. Οι επεμβάσεις για την υλοποίηση αυτών των «υπηρεσιών» επηρεάζουν και τα ίδια τα οικοσυστήματα, πόσο μάλλον η βίαιη μετατροπή της γης και του νερού απο φορείς οικοσυστημάτων σε τουριστικά οικόπεδα ή χώρους parking και σε νερά για πισίνες, ντούς ή υδροβόρα καλλωπιστικά φυτά. Στα μεγαλύτερα νησιά, όπως η Νάξος, η Πάρος και η Άνδρος αλλά και στη Σύρο με τα πολλά θερμοκήπια, η παροχή νερού για τη γεωργία και κτηνοτροφία – όση έχει απομείνει – περιορίζεται και αυξάνει το κόστος ή καλύπτεται από παράνομες ιδιωτικές γεωτρήσεις. Στην πατρίδα μου τη Νάξο, έχουν προχωρήσει μέχρι τα 600 μέτρα, δηλ. αντλούν νερό από τα αρχαϊκά αποθέματα που έχουν δημιουργηθεί πριν χιλιάδες χρόνια, από υδροφόρους ορίζοντες κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας οι οποίοι δεν μπορούν πλέον να εμπλουτιστούν.

Η ανάλυση που προηγήθηκε βοηθά να καταλάβουμε τις πολλαπλές σημασίες που έχει και τις πολλαπλές κλίμακες στις οποίες υλοποιείται η υφαρπαγή της γης και του νερού. Η τελευταία δεν αφορά σήμερα μόνο την απόκτηση εκτάσεων και την οικειοποίηση νερού αλλά κυρίως τη δημιουργία δυναμικών οι οποίες α) λόγω του μικρού μεγέθους των νησιών και των τοπικών γεωμορφολογικών και κλιματικών συνθηκών, καθιστούν την αδόμητη γη και το νερό σε πόρους υπο εξαφάνιση, και β) αλλάζουν δραματικά τις άυλες σχέσεις με άλλους τόπους, διαρρηγνύουν μνήμες και συμβολισμούς και αλλάζουν τις σχέσεις εδάφους/νερού με την βιοποικιλότητα. Έτσι, η υφαρπαγή αλλάζει και τα σχετικά με τη γη και το νερό δικαιώματα για όσους/όσες δεν ασχολούνται με τον τουρισμό, αυξάνει τα ενοίκια και το κόστος του νερού, δημιουργώντας νέες ανισότητες, αποκλεισμούς και χωροκοινωνικές και περιβαλλοντικές αδικίες.

Πώς γίνεται η υφαρπαγή

Η υφαρπαγή ιδιωτικής γης από ιδιώτη ή μέσω άδικων απαλλοτριώσεων εμπίπτει στο αστικό δίκαιο. Στην Ελλάδα ο σημαντικότερος στόχος υφαρπαγής είναι η δημόσια και κοινοτική γη: α) όταν υπάρχει αυθαίρετη και παράνομη κατοχή ή χρήση δημόσιων εκτάσεων, πχ. στις ακτές από ομπρέλες και beach bar, στους δρόμους και πλατείες από τραπεζοκαθίσματα, κ.ά. β) όταν πραγματοποιούνται συναλλαγές δημόσιας/κοινοτικής γης (πώληση, παραχώρηση, μίσθωση) με όρους και αντίτιμο που δημιουργεί απώλειες για το δημόσιο ή τους δήμους, γ) όταν ιδιωτικοποιούνται δημόσια/δημοτική γη, κτίρια, υποδομές αλλά και υπηρεσίες που κατέχουν δημόσια/δημοτική γη, π.χ. μετατροπή των παραδοσιακών λιμανιών σε μαρίνες για ιδιωτικά σκάφη, και δ) όταν αλλάζουν ή δημιουργούνται θεσμοί και νομοθεσία που ευνοούν τα παραπάνω πχ. αποχαρακτηρισμός προστατευμένων περιοχών, αλλαγή αγροτικής σε τουριστική χρήση, αλλαγές στην πολεοδομική νομοθεσία ή στους όρους δόμησης όπως τα «υπόσκαφα» στα νησιά, κ.ά.

Τα χαρακτηριστικά της ιδιοκτησίας γης στις Κυκλάδες προσομοιάζουν με αυτά της υπόλοιπης Ελλάδας ως προς το μικρό μέσο μέγεθος και ως προς τη σημαντική παρουσία εκκλησιαστικών και μοναστηριακών εκτάσεων. Διαφέρουν όμως από την υπόλοιπη χώρα με μια ιστορική ιδιαιτερότητα. Η προσάρτηση των νησιών στην ελεύθερη Ελλάδα βρήκε διαφορετικό καθεστώς ιδιοκτησίας γιατί οι Οθωμανοί, λόγω της αποκλειστικής παρουσίας χριστιανών στα νησιά, ορθόδοξων και καθολικών, είχαν αποδεχτεί την ιδιωτική ιδιοκτησία, όπως αυτή αναφερόταν σε νοταριακά έγραφα, κάτι που δεν ίσχυε στην υπόλοιπη Ελλάδα. Το τεκμήριο κυριότητας του δημοσίου κατοχυρώθηκε εν μέρει μεταπολεμικά μέσω της νομοθεσίας για τα δάση, τις δασικές και τις χορτολιβαδικές εκτάσεις, τον αιγιαλό και τις παραλίες. Οι παραπάνω εκτάσεις χαρακτηρίζονται ότι ανήκουν στη δημόσια κτήση και ορίζονται με τους δασικούς χάρτες, εκτός αν ιδιώτης αποδείξει την νόμιμη κυριότητα. Η ανάρτησή τους για τις Κυκλάδες το 2021, δημιούργησε μεγάλες εντάσεις γιατί τα μικρά νησιά, όπως τα Κουφονήσια, περιγράφονται ως 80% δασικά, μεγάλα όπως η Νάξος κατά 53,8%, η Πάρος κατά 23,9%, μικρότερα όπως η Σίφνος κατά 49,6%, ενώ τα κορεσμένα από τον υπερτουρισμό Μύκονος και Σαντορίνη με 0% δασικές εκτάσεις αλλά αρκετές χορτολιβαδικές.

Μα υπάρχουν δάση στις Κυκλάδες; Οι σχοίνοι, οι ασπάλαθοι, οι κέδροι και τα ρείκια χαρακτηρίζονται θεσμικά ως δάση ενώ τα φρύγανα ως χορτολιβαδικές εκτάσεις. Η θεσμική κατοχύρωση της δημόσιας κτήσης στα δάση, στις δασικές και στις χορτολιβαδικές εκτάσεις περιγράφεται και στο άρθρο 24 του Συντάγματος, το οποίο, μαζί με το άρθρο 16 για το δημόσιο χαρακτήρα της ανώτατης εκπαίδευσης, αποτελεί για τα δεξιά κόμματα διαχρονικό επίδικο στις συνταγματικές αναθεωρήσεις. Για τους παραπάνω λόγους, η προσεκτική ανάγνωση των επικυρωμένων χαρτών, εντοπίζει πολλές περιοχές ως «αμφισβητούμενες» ως προς την κυριότητα του δημοσίου. Εξάλλου και η ισχύουσα νομοθεσία έχει πολλές εξαιρέσεις για δόμηση σε δασικές περιοχές, ανοίγοντας έτσι επιπλέον παράθυρα για υφαρπαγές δημοσίων εκτάσεων.

Όμως το σοβαρότερο πρόβλημα για τα νησιά είναι το, σκόπιμο κατά τη γνώμη μου, θεσμικό κενό χωροταξικού και περιβαλλοντικού σχεδιασμού, με την ανυπαρξία ειδικού χωροταξικού για τον τουρισμό και ειδικού Περιφερειακού Πλαισίου για τον τουρισμό από την Περ. Νοτίου Αιγαίου. Στην ίδια κατεύθυνση σκόπιμης ασάφειας ή σκόπιμων παραλήψεων ανήκει η νομοθεσία για την εκτός σχεδίου δόμηση, η αναγνώριση ως δημοτικών των παράνομων χωματόδρομων που έχουν ανοίξει ιδιώτες, τα ειδικά πολεοδομικά σχέδια, η δόμηση σε περιοχές NATURA, η έλλειψη προστασίας της βιοποικιλότητας και του τοπίου σημαντικών για τους κυκλαδίτικους φρυγανότοπους, η ανεπάρκεια της νομοθεσίας για τη διαχείριση υδάτινων αποθεμάτων, η αδειοδότηση «υδάτινων επιφανειών» που γίνονται πισίνες αντί για υποχρεωτική κατασκευή υπόγειας στέρνας – ο κατάλογος είναι μακρύς.

Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η νεοφιλελεύθερης έμπνευσης νομοθεσία για τις τουριστικές επενδύσεις και η ιδιωτικοποίηση του σχεδιασμού, όπως αυτή υλοποιείται από τις επιδοτούμενες επενδύσεις στρατηγικού ενδιαφέροντος ως ΕΣΧΑΣΕ, όπου ο επενδυτής κάνει τον σχεδιασμό ερήμην κάθε υπερκείμενου σχεδίου ή μέσω δωρεών από ιδιώτες, όπως συμβαίνει στη Β. Εύβοια και στο Δάσος της Δαδιάς. Τέλος, αλλά όχι τελευταίο, υπογραμμίζω την επίσης σκόπιμη υποστελέχωση των υπηρεσιών ελέγχου των παραπάνω, η οποία καθιστά αδύνατο τον εντοπισμό των παρανομιών, αφήνοντας τους έντιμους υπαλλήλους στο έλεος μπράβων, όπως έγινε με τον αρχαιολόγο κ. Ψαρό στη Μύκονο. Αν η πολιτεία θέλει να βοηθήσει τα νησιά ας αρχίσει βελτιώνοντας κάτι από τα παραπάνω.

Τοπικές συναινέσεις

Δεν πρέπει όμως να κατηγορούμε μόνο την κεντρική εξουσία για την έλλειψη ικανού θεσμικού πλαισίου και τους αρπακτικούς ξένους επενδυτές γι’ αυτά που συμβαίνουν στις Κυκλάδες. Ίση σημασία έχουν και οι ενέργειες ή παραλήψεις των δημοτικών αρχών και των ντόπιων, επιχειρηματιών και πολιτών. Όπως σημείωσα στην αρχή, η αποδοχή της «δημιουργικής καταστροφής» στηρίζεται στη διάχυση των προσόδων από τον τουρισμό σε πλατιές (τοπικές) κοινωνικές κατηγορίες τις οποίες συνδέει η κατοχή γης, η αξιοποίησή της για τουριστική χρήση και η απασχόληση που δημιουργεί. Εδραιώθηκε έτσι ένα καθεστώς κοινωνικής αναπαραγωγής και συναίνεσης, αρχικά με μικρο-υφαρπαγές οικογενειακού χαρακτήρα και αργότερα σε μεγαλύτερη κλίμακα με επιχειρηματικές υφαρπαγές, στο οποίο εμπλέκεται σημαντικό τμήμα της τοπικής κοινωνίας.

Θυμίζω ότι υφαρπαγή δεν συμβαίνει μόνο με την υπεξαίρεση κοινής γης και νερού. Έχει μεγάλη σημασία, μέσω της νομοθεσίας δόμησης στα 4 στρέμματα, η εκούσια αλλαγή αγροτικής ή αδόμητης γης σε τουριστικές χρήσεις και η προσέγγιση του νερού ως δεδομένη υποχρέωση του δήμου. Η μακροχρόνια προβολή του τουρισμού ως μοναδικής οικονομικής επιλογής έχει απαξιώσει τις άυλες και συμβολικές αξίες χρήσης της αδόμητης γης του Αιγιακού τοπίου και τις έχει αντικαταστήσει με τις ανταλλακτικές αξίες του real estate. Από τον αρχικό ιδιοκτήτη που θα μετατρέψει το χωράφι σε τουριστικό ή θα το πωλήσει σε ξένους «επενδυτές» μέχρι τους μηχανικούς, τους εργαζόμενους στις οικοδομές, τους ξενοδόχους και τους εστιάτορες, τους ταξιτζήδες και τους ενοικιαστές αυτοκινήτων, τα πρακτορεία ταξιδιών, τα στελέχη των αγροτικών συνεταιρισμών, τα εμπορικά καταστήματα και τους εργαζόμενους στους δεκάδες κλάδους εξαρτημένους από τον τουρισμό. Μια ακτινογραφία της σύνθεσης των δημοτικών συμβουλίων των νησιών και των επαγγελμάτων που εκπροσωπούνται σε αυτά, αποκαλύπτει τις διασυνδέσεις που στηρίζουν τις τοπικές κοινωνικές συναινέσεις. Υπάρχουν φυσικά και πολλές συγκρούσεις συμφερόντων και η είσοδος ξένων κεφαλαιούχων στον τοπικό ανταγωνισμό τις έχει διευρύνει, με αποτέλεσμα κάποιες συναινέσεις να διαρραγούν. Ωστόσο μέχρι σήμερα κυριαρχεί ο κοινός στόχος, η σιωπηρή συναίνεση για τον υπερτουρισμό, με κάποιες μικρές βελτιωτικές παρεμβάσεις.Πηγή φωτο Unsplash

Οι Κυκλάδες σε συνθήκες σύγκρουσης

Τι μπορεί να γίνει λοιπόν; Η ανάλυση που προηγήθηκε δεν με βοηθά για να αισθάνομαι αισιόδοξος, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θα υπάρξουν κάποιες μεμονωμένες θετικές εξελίξεις. Ο υπερτουρισμός δεν μπορεί πλέον να ελεγχθεί, κεντρικά ή τοπικά ενώ η κεντρική εξουσία έχει πεισθεί ότι ο τουρισμός, σε όλες τις εκδοχές του, είναι η «βαριά βιομηχανία» της ελληνικής οικονομίας. Με «δημοκρατικές» διαδικασίες στη Βουλή ψηφίζει νόμους που συμβάλλουν στη συνέχεια των «δημιουργικών» καταστροφών στα νησιά, δέχεται δεκάδες φωτογραφικές τροπολογίες για την εξυπηρέτηση μικρο-συμφερόντων και ολιγωρεί απέναντι σε καταγγελίες υφαρπαγών. Αυτή η διαπίστωση δεν αφορά μόνο τη νεοφιλελεύθερη ΝΔ αλλά και τις κεντροαριστερές δυνάμεις όπως ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΠΑΣΟΚ. Σε εθνικό επίπεδο τα λόμπι του ΣΕΤΕ και των ακτοπλοϊκών εταιρειών που μεταφέρουν τα εκατομμύρια των επισκεπτών (τώρα έχουν και ιδιόκτητα ξενοδοχεία), είναι πολύ ισχυρά με αποτέλεσμα να μην υπάρχει από αυτούς τους πολιτικούς χώρους αποδέκτης προτάσεων για ουσιαστικές αλλαγές στις χωρικές και περιβαλλοντικές ρυθμίσεις ή στην απουσία τους. Επίσης δεν βλέπω πως μπορούν να αλλάξουν οι τοπικές συναινέσεις όταν οι ντόπιοι, έχοντας παραμείνει ανενημέρωτοι για τους κινδύνους, ανακάλυψαν μόνοι τους τον τουρισμό ως μοναδική διέξοδο οικονομικής και κοινωνικής ανέλιξης και τώρα βρίσκονται αντιμέτωποι με καταστάσεις που δεν μπορούν να ελεγχθούν τοπικά. Οι διεθνείς tour operators, τα διεθνή χαρτοφυλάκια επενδύσεων και η μεγάλη παρουσία εταιρειών από μη-νησιώτες επιχειρηματίες κυριαρχούν στην τοπική αγορά και επιδιώκουν μεγάλους αριθμούς επισκεπτών, αδιαφορώντας για τις τοπικές αρνητικές επιπτώσεις. Οι τελευταίες ήδη επηρεάζουν κάποιους προορισμούς. Η Μύκονος και η Σαντορίνη, ναυαρχίδες του υπερτουρισμού, συνεχίζουν και φέτος την περσινή αρνητική πορεία σε αφίξεις, -20% και -13% αντίστοιχα, σύμφωνα με στοιχεία του ΣΕΤΕ.

Σε κεντρικό επίπεδο, οι μόνοι ουσιαστικά που αντιδρούν και έχουν εναλλακτικές προτάσεις είναι οι μεγάλες περιβαλλοντικές οργανώσεις, οι ΜΚΟ όπως το WWF, τα πανεπιστήμια και οι επιστημονικοί σύλλογοι όπως ο Σύλλογος Πολεοδόμων και Χωροτακτών και το ΓΕΩΤΕΕ, οι Οικολόγοι και κάποια ΜΜΕ με σημαντικά ρεπορτάζ που αναδεικνύουν τα αδιέξοδα. Ο ρόλος των τελευταίων είναι σημαντικός γιατί φωτίζουν τις παρανομίες και την απληστία, αναγκάζοντας εκ των υστέρων την κεντρική και τις τοπικές εξουσίες σε μικρο-διορθώσεις όπως έγινε την παραμονή των ευρωεκλογών με το κλείσιμο 2-3 παράνομων beach bar στη Ρόδο.

Επίσης υπάρχουν και λίγοι δήμοι που προσπαθούν να τιθασεύσουν τις υφαρπαγές, όχι πάντα με επιτυχία, γιατί οι τοπικές συναινέσεις έχουν παγιωθεί. Η ελπίδα προέρχεται από τους πολίτες και τις οργανώσεις τους, που αντιδρούν τοπικά βλέποντας τα μακροπρόθεσμα αδιέξοδα του υπερτουρισμού, υποστηριζόμενοι από κεντρικούς φορείς και από ορισμένες αποφάσεις ποινικών δικαστηρίων και του ΣτΕ οι οποίες όμως δεν εφαρμόζονται από την εξουσία, τοπική και κεντρική. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Ίου, όπου 35% του νησιού στη νότια πλευρά ελέγχεται από τέσσερεις ξένες εταιρείες, οι οποίες κατασκευάζουν τουριστικές εγκαταστάσεις, οι περισσότερες παράνομες, με καταστροφικές συνέπειες. Έχουν υπάρξει καταδικαστικές αποφάσεις από δικαστήρια και το ΣτΕ, αλλά οι εργασίες συνεχίζονται.

Οι εύστοχες και καλά οργανωμένες κινητοποιήσεις το περσυνό καλοκαίρι για την υπεράσπιση των παραλιών στην Πάρο, στη Νάξο και στη Ρόδο, εξαπλώθηκαν σε όλη την Ελλάδα και έφεραν κάποια θεσμικά αποτελέσματα, τα οποία θα ελεγχθούν φέτος ως προς την αποτελεσματικότητα τους. Παλιότερα κινήματα πολιτών ενάντια στις ανεμογεννήτριες στη Τήνο και σε ακατοίκητα νησιά, το κίνημα για την προστασία του περιβάλλοντος από τη ρύπανση από το ναυπηγείο στην Ερμούπολη, κ.α., είναι ενδείξεις ότι οι πολίτες αντιδρούν. Ακόμη δεν έχει τεθεί το θέμα του ελέγχου του υπερτουρισμού, όπως στη Λισαβώνα, στη Βαρκελώνη, στα Κανάρια Νησιά και στη Βενετία -μεταξύ πολλών άλλων – κάτι που ελπίζω να γίνει σε επόμενη φάση.

Στα κυκλαδονήσια αντιμετωπίζουμε μια μόνιμη κοινωνική, πολιτική και πολιτισμική σύγκρουση: μεταξύ αυτών που προσπαθούν να εφαρμόσουν σχέδια και προτάσεις ανάσχεσης των υφαρπαγών γης και νερού και προώθησης ήπιων μορφών τουριστικής ανάπτυξης που είναι λίγοι και λίγες, και εκείνων που συγκροτούν την πλειοψηφία, ντόπιων και ξένων επιχειρηματιών του υπερτουρισμού, οι οποίοι συνεχίζουν τις «δημιουργικές καταστροφές» υποστηριζόμενοι από τις νεοφιλελεύθερες κρατικές ρυθμίσεις και τις τοπικές συναινέσεις. Η κλιματική κρίση, «αυτό που τα αλλάζει όλα» κατά την Ναόμι Κλάιν, προστίθεται ως ουσιαστική παράμετρος, αλλάζοντας εντελώς τα μέχρι σήμερα γνωστά δεδομένα, ελάχιστοι όμως την λαμβάνουν σοβαρά υπόψη. Από την έκβαση αυτής της άνισης σύγκρουσης, η οποία θα είναι διαφορετική από νησί σε νησί, και από τις εξελίξεις της κλιματικής κρίσης θα εξαρτηθούν πολλά.O Κωστής Χατζημιχάλης είναι Ομότιμος Καθηγητής, Τμήμα Γεωγραφίας στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο.